Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 42

योगप्रकारनिर्णयः

Classification and Definition of Yoga

Devanagari script

बहुभोजनसामर्थ्यं चिरादुच्छ्वासनं तथा । लघुत्वं शीघ्रगामित्वमुत्साहः स्वरसौष्ठवम्

Transliteration

bahubhojanasāmarthyaṃ cirāducchvāsanaṃ tathā | laghutvaṃ śīghragāmitvamutsāhaḥ svarasauṣṭhavam

Translation

“Khả năng ăn được nhiều, năng lực thở ra lâu, thân thể nhẹ nhàng, đi lại mau lẹ, khí lực hăng hái, và giọng nói êm dịu, điều hòa.”

Word by Word

• बहुभोजनसामर्थ्यम्: capacity for much eating
• बहुभोजनसामर्थ्यम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बहु + भोजन + सामर्थ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (बहु-भोजनस्य सामर्थ्यम्)

• चिरात्: for a long time/after long
• चिरात्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरात् (अव्यय)
• Form: अव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (after a long time/for long)

• उच्छ्वासनम्: breathing (in/out), respiration
• उच्छ्वासनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उद् + श्वस् (धातु) → उच्छ्वासन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तथा: and also/likewise
• तथा: Sambandha/Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय/तुल्यतावाचक (and also/likewise)

• लघुत्वम्: lightness
• लघुत्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लघु + त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भाववाचक (abstract noun)

• शीघ्रगामित्वम्: quick movement/swiftness
• शीघ्रगामित्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शीघ्र + गामि + त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः/कर्मधारय-भावः (शीघ्रं गामि इति) + त्व-प्रत्यय

• उत्साहः: energy, enthusiasm
• उत्साहः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उत्साह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्वरसौष्ठवम्: pleasantness/clarity of voice
• स्वरसौष्ठवम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वर + सौष्ठव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वरस्य सौष्ठवम्)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Role: nurturing

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It lists bodily and energetic signs that can accompany disciplined sādhanā—showing increased prāṇa control, steadiness, and vitality—supporting the seeker’s movement toward Shiva-realization (Pati) beyond bondage (pāśa).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In Shaiva practice, devotion to Saguna Shiva through Linga-worship is paired with inner purification; these qualities are presented as outward indicators that worship, mantra, and yogic restraint are refining the body-mind instrument used for dhyāna on Shiva.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Breath-discipline (prāṇāyāma) and steady japa—especially the Panchākṣarī “Om Namaḥ Śivāya”—are implied, as they cultivate lightness, endurance of breath, and mental vigor useful for sustained meditation.