Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 58

लिङ्ग-बेर-प्रतिष्ठाविधिः / The Procedure for Installing the Liṅga and the Bera

Icon

Devanagari script

संप्रोक्षयेदुपहतमनागुपहतं यजेत् । लिंगानि बाणसंज्ञानि स्थापनीयानि वा न वा

Transliteration

saṃprokṣayedupahatamanāgupahataṃ yajet | liṃgāni bāṇasaṃjñāni sthāpanīyāni vā na vā

Translation

Nếu nghi lễ hay pháp khí bị tổn hại, hãy tẩy tịnh bằng nghi thức rảy nước thánh (saṁprokṣaṇa); nếu không bị tổn hại thì cứ tiếp tục thờ phụng. Còn các Liṅga gọi là “Bāṇa-liṅga” thì có thể an vị, hoặc cũng có thể thờ mà không cần an vị chính thức.

Word by Word

• संप्रोक्षयेत्: should sprinkle/consecrate
• संप्रोक्षयेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+प्र√उक्ष्/प्रोक्ष् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; अर्थः ‘प्रोक्षणं कुर्यात्’

• उपहतम्: damaged
• उपहतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उप√हन् (धातु) → उपहत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि क्त-प्रत्यय; विशेषण (लिङ्गम्—अनुक्तम्)

• अनाग्-उपहतम्: slightly damaged / not much damaged
• अनाग्-उपहतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अनाग् (अव्यय/प्रातिपदिक) + उपहत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (‘अनाग्’ = ‘अल्पम्/न अत्यर्थम्’ + उपहतम्)

• यजेत्: should worship/perform sacrifice
• यजेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• लिङ्गानि: liṅgas
• लिङ्गानि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन (contextually: subject of ‘(सन्ति) स्थापनीयानि’)

• बाण-संज्ञानि: designated as ‘bāṇa’
• बाण-संज्ञानि: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बाण (प्रातिपदिक) + संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘बाणस्य संज्ञा येषाम्’) विशेषण (लिङ्गानि)

• स्थापनीयानि: to be installed
• स्थापनीयानि: Kriyāphala/vidheya (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: √स्था (धातु) → स्थापनीय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तव्यत्/अनीयर्-अर्थक (gerundive/future passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक-निपात (disjunctive ‘or’)

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध/विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक-निपात

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Sadāśiva

Jyotirlinga Context

Significance: Affirms that certain naturally sacred liṅgas (bāṇa-liṅgas) are fit for worship even without elaborate temple installation, widening access to liṅga-bhakti.

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that purity and right procedure support devotion: when impurity or damage arises, it is corrected through consecratory purification, and when there is no defect, worship continues steadily—reflecting disciplined bhakti directed to Pati (Śiva).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The Liṅga is Saguna worship that leads the mind to Śiva’s transcendent reality; this verse clarifies practical rules—purify if defiled and continue puja—while noting that Bāṇa-liṅgas can be worshipped with or without formal installation, emphasizing accessible devotion.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Ritual takeaway: perform saṃprokṣaṇa (sprinkling sanctified water) to remove ritual defect, then proceed with Liṅga-pūjā; Bāṇa-liṅgas may be worshipped directly, supporting regular home worship alongside mantra-japa such as the Pañcākṣarī.