Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 29

लिङ्ग-बेर-प्रतिष्ठाविधिः / The Procedure for Installing the Liṅga and the Bera

Icon

Devanagari script

आचार्यात्पादमर्धं वा होत्ःणां स्थपतेरपि । तदर्धं देयमन्येभ्यः सदस्येभ्यश्च शक्तितः

Transliteration

ācāryātpādamardhaṃ vā hotḥṇāṃ sthapaterapi | tadardhaṃ deyamanyebhyaḥ sadasyebhyaśca śaktitaḥ

Translation

Từ lễ vật thù lao đúng phép, nên dâng một phần tư—hoặc một nửa—cho ācārya (bậc đạo sư), và cũng như vậy cho các tư tế hotṛ cùng sthapati (người giám quản nghi lễ). Rồi một nửa của phần ấy, tùy theo khả năng, nên phân dâng cho các vị phụng sự nghi lễ khác và các bậc học giả trong hội chúng.

Word by Word

• आचार्यात्: from the ācārya (teacher-priest)
• आचार्यात्: Apādāna (अपादान)
• Type: Noun
• Root: आचार्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

• पादम्: a quarter share
• पादम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; परिमाणार्थे (a quarter/portion)

• अर्धम्: half (share)
• अर्धम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; परिमाणार्थे (half)

• वा: or
• वा: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपात (or)

• होतॄणाम्: of the hotṛ-priests
• होतॄणाम्: Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• स्थपतेः: of the sthapati (superintendent)
• स्थपतेः: Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्थपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक-निपात (also/even)

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अर्धम् इति)

• अर्धम्: half of that
• अर्धम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• देयम्: should be given
• देयम्: Vidhi (विधि)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) (कृदन्त)
• Form: तव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विधेयार्थः ‘to be given/should be given’

• अन्येभ्यः: to the others
• अन्येभ्यः: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), बहुवचन

• सदस्येभ्यः: to the members (assistants)
• सदस्येभ्यः: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: सदस्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात

• शक्तितः: according to capacity
• शक्तितः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): ‘according to ability’

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Jyotirlinga Context

Significance: Teaches dharmic redistribution within śaiva ritual economy: honoring ācārya and ṛtviks sustains śāstra-transmission and correct performance, which is itself a vehicle of Śiva’s anugraha.

Shakti Dimension

Role: teaching

Ritual Elements

Offering: naivedya

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches dharmic redistribution: honoring the ācārya and principal priests first, then supporting the wider sacred assembly according to one’s means—purifying wealth through righteous giving in a Shaiva setting.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In Linga-centered worship and Shaiva rites, dakṣiṇā offered with devotion sustains the ordained ritual order; honoring teachers and officiants is treated as service to Saguna Shiva manifest in the sacrificial and temple tradition.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is to offer appropriate dakṣiṇā after Shiva worship or yajna—prioritizing the ācārya and chief priests, then giving to other qualified participants as capacity allows.