Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 54

द्वितीयतृतीयावरणपूजाक्रमः | The Sequence of the Second and Third Enclosure Worship (Āvaraṇa-pūjā)

Devanagari script

सात्त्विकस्सुखकृत्सौम्ये विष्णुर्विश्वपतिर्मृडः । एवं पश्चिमदिग्भागे शम्भोः षड्विंशकं शिवम्

Transliteration

sāttvikassukhakṛtsaumye viṣṇurviśvapatirmṛḍaḥ | evaṃ paścimadigbhāge śambhoḥ ṣaḍviṃśakaṃ śivam

Translation

Trong phương diện sattvic hiền hòa ban lạc, Śiva được nói là Viṣṇu, là Viśvapati (Chúa tể vũ trụ), và là Mṛḍa (Đấng nhân từ ban ân). Vì thế, ở phương Tây, đây được kể là danh hiệu-hiển hiện thiêng liêng thứ hai mươi sáu của Śambhu, Śiva cát tường.

Word by Word

• सात्त्विकः: sattvic
• सात्त्विकः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सात्त्विक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• सुखकृत्: maker of happiness
• सुखकृत्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुख + कृत् (कृदन्त; √कृ (धातु) + क्विप्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्विपन्त-कर्तरि; विशेषण

• सौम्ये: in the gentle/pleasant quarter
• सौम्ये: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सौम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (direction/region)

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता

• विश्वपतिः: lord of the universe
• विश्वपतिः: Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विश्व + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासान्त-प्रातिपदिक; विष्णोः उपाधि (apposition)

• मृडः: Mṛḍa (beneficent one)
• मृडः: Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मृड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विष्णोः उपाधि (apposition)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)

• पश्चिमदिग्भागे: in the western directional region
• पश्चिमदिग्भागे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पश्चिम + दिक् + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (locative)

• शम्भोः: of Śambhu
• शम्भोः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)

• षड्विंशकम्: twenty-six (a set of 26)
• षड्विंशकम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षड् + विंशति (प्रातिपदिक; संख्या)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; द्विगु-समास; संख्याविशेषण

• शिवम्: Śiva (as the entity described)
• शिवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object) / निर्दिष्ट-वस्तु

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Vāmadeva

Shakti Dimension

Role: nurturing

Characters & Entities

• Shiva
• Vishnu

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that the compassionate, sattvic face of Śiva is the source of peace and happiness, and that divine names (Śiva, Mṛḍa, Viśvapati) point to one Pati who graciously uplifts the bound soul (paśu) toward liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By presenting Śiva through auspicious names and directional placement, it supports Saguna upāsanā—approaching the One Lord through revealed forms, names, and qualities, as commonly done in Liṅga worship with mantra and devotion.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is nāma-japa and dhyāna: repeat Śiva’s auspicious names (especially “Śiva/Śambhu/Mṛḍa”) with a sattvic mind; this can be paired with pañcākṣarī japa (“Om Namaḥ Śivāya”) and simple Liṅga-archana.