नैमित्तिकविधिक्रमः (Occasional Rites and Their Procedure)

Verse 1

उपमन्युरुवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि शिवाश्रमनिषेविणाम् । शिवशास्त्रोक्तमार्गेण नैमित्तिकविधिक्रमम्

Upamanyu nói: “Từ nay về sau, ta sẽ trình bày—theo con đường được dạy trong các Śiva-śāstra—trình tự nghi thức của các lễ naimittika (lễ tùy duyên, theo dịp) dành cho những người nương theo kỷ luật của Śiva.”

Verse 2

सर्वेष्वपि च मासेषु पक्षयोरुभयोरपि । अष्टाभ्यां च चतुर्दश्यां तथा पर्वाणि च क्रमात्

Trong mọi tháng, ở cả hai nửa tháng (trăng non và trăng tàn), vào ngày mồng tám và ngày mười bốn theo lịch trăng, và cả vào các ngày parvan (ngày giao hội linh thiêng) theo đúng thứ tự, đều nên cử hành sự thờ phụng Śiva.

Verse 3

अयने विषुवे चैव ग्रहणेषु विशेषतः । कर्तव्या महती पूजा ह्यधिका वापि शक्तितः

Vào các kỳ chí (solstice) và phân (equinox), và đặc biệt trong lúc nhật thực, nguyệt thực, nên cử hành đại lễ thờ phụng (Śiva). Hoặc tùy theo năng lực, hãy thực hiện sự cúng dường còn trọng đại hơn nữa.

Verse 4

मासिमासि यथान्यायं ब्रह्मकूर्चं प्रसाध्य तु । स्नापयित्वा शिवं तेन पिबेच्छेषमुपोषितः

Tháng này qua tháng khác, đúng theo nghi thức, hãy chuẩn bị đầy đủ hỗn hợp thanh tịnh gọi là brahmakūrca. Dùng đó tắm gội cho Chúa Śiva; rồi giữ trai giới, và sau đó uống phần còn lại như thánh dư (śeṣa) của lễ.

Verse 5

ब्रह्महत्यादिदोषाणामतीव महतामपि । निष्कृतिर्ब्रह्मकूर्चस्य पानान्नान्या विशिष्यते

Dẫu đối với những tội lỗi cực trọng như brahmahatyā (sát hại một brāhmaṇa) và các tội tương tự, không có sự sám hối nào được xem là thù thắng hơn việc uống theo pháp hành Brahmakūrca.

Verse 6

पौषे पुष्यनक्षत्रे कुर्यान्नीराजनं विभोः । माघे मघाख्ये नक्षत्रे प्रदद्याद्घृतकंबलम्

Vào tháng Pauṣa, khi túc Puṣya ngự trị, nên cử hành nghi thức nīrājana (ārati) cát tường dâng lên Đấng Chúa tể Śiva, bậc trùm khắp. Đến tháng Māgha, khi chòm Maghā hiện khởi, nên hiến cúng một tấm vải len thấm bơ ghee làm lễ vật sùng kính.

Verse 7

फाल्गुने चोत्तरान्ते वै प्रारभेत महोत्सवम् । चैत्रे चित्रापौर्णमास्यां दोलां कुर्याद्यथाविधि

Vào cuối tháng Phālguna, quả thật nên khởi sự đại lễ. Rồi đến tháng Caitra, vào ngày rằm dưới túc Citrā, hãy cử hành nghi thức đu đưa (dolā) đúng theo pháp thức đã định, để tôn thờ Chúa tể một cách điều hòa, hợp thời.

Verse 8

वैशाख्यां तु विशाखायां कुर्यात्पुष्पमहालयम् । ज्येष्ठे मूलाख्यनक्षत्रे शीतकुम्भं प्रदापयेत्

Vào tháng Vaiśākha, khi chòm sao Viśākhā ngự trị, nên sắp đặt một “đại điện hoa” (puṣpa-mahālaya) làm nơi dâng hoa lớn để thờ phụng Śiva. Vào tháng Jyeṣṭha, khi nakṣatra mang tên Mūlā hiện diện, nên dâng một bình nước mát—hành trì sùng kính làm dịu muôn loài và làm đẹp lòng Chúa Tể.

Verse 9

आषाढे चोत्तराषाढे पवित्रारोपणं तथा । श्रावणे प्राकृतान्यापि मण्डलानि प्रकल्पयेत्

Vào tháng Āṣāḍha và khi asterism Uttarāṣāḍhā hiện hành, nên đúng pháp cử hành việc an đặt các pavitra—những sợi/chuỗi hộ thân đã được gia trì—dâng lên Śiva. Và vào tháng Śrāvaṇa, cũng nên chuẩn bị các maṇḍala theo tục lệ để thờ phụng.

Verse 10

श्रविष्ठाख्ये तु नक्षत्रे प्रौष्ठपद्यां ततः परम् । प्रोक्षयेच्च जलक्रीडां पूर्वाषाढाश्रये दिने

Khi nguyệt tú mang tên Śraviṣṭhā (Dhaniṣṭhā) hiện hành, và sau đó vào ngày Prōṣṭhapadā, nên đúng pháp cử hành nghi thức rảy nước (prokṣaṇa) cùng lễ “thủy hí” thiêng liêng; cũng vậy, nên thực hiện vào ngày do Pūrvāṣāḍhā chủ trì.

Verse 11

आश्वयुज्यां ततो दद्यात्पायसं च नवोदनम् । अग्निकार्यं च तेनैव कुर्याच्छतभिषग्दिने

Rồi đến tháng Āśvayuja, nên dâng cúng món cơm sữa ngọt (pāyasa) và cơm gạo mới vừa nấu. Chính với những lễ vật ấy, cũng nên cử hành nghi lễ lửa (agni-kārya) vào ngày Śatabhiṣaj.

Verse 12

कार्तिक्यां कृतिकायोगे दद्याद्दीपसहस्रकम् । मार्गशीर्षे तथार्द्रायां घृतेन स्नापयेच्छिवम्

Vào tháng Kārttika, khi chòm sao Kṛttikā hội tụ, nên dâng một nghìn ngọn đèn. Cũng vậy, vào tháng Mārgaśīrṣa, khi Ārdrā ngự trị, nên tắm rưới (abhiṣeka) Đức Śiva bằng bơ tinh luyện (ghee).

Verse 13

अशक्तस्तेषु कालेषु कुर्यादुत्सवमेव वा । आस्थानं वा महापूजामधिकं वा समर्चनम्

Nếu vào những thời điểm ấy không đủ khả năng thực hành nghi thức đã định, thì có thể thay bằng việc tổ chức lễ hội; hoặc thiết lập một buổi ngự tọa nghi lễ; hoặc cử hành đại pūjā; hoặc dâng sự tôn thờ còn phong phú và chí thành hơn nữa.

Verse 14

आवृत्ते ऽपि च कल्याणे प्रशस्तेष्वपि कर्मसु । दौर्मनस्ये दुराचारे दुःस्वप्ने दुष्टदर्शने

Dẫu các bổn phận cát tường và đáng khen vẫn được thực hành đúng đắn, nếu tâm u uất khởi lên, nếu lỡ sa vào hạnh xấu, nếu gặp ác mộng, hoặc thấy điềm dữ—hãy nhận biết đó là những xao động nội tâm, nhắc ta trở về với sự phân biệt và thanh tịnh đặt Śiva làm trung tâm.

Verse 15

उत्पाते वाशुभेन्यस्मिन्रोगे वा प्रबले ऽथ वा । स्नानपूजाजपध्यानहोमदानादिकाः क्रियः

Khi điềm dữ khởi lên, hoặc một trạng huống bất thiện khác xuất hiện, hoặc khi bệnh nặng hoành hành, hãy thực hành các pháp tu thanh tịnh như tắm gội (nghi thức tẩy uế), pūjā, trì tụng mantra, thiền quán, dâng cúng hỏa tế (homa), bố thí, và các hạnh tương tự.

Verse 16

निर्मितानुगुणाः कार्याः पुरश्चरणपूर्विकाः । शिवानले च विहते पुनस्सन्धानमाचरेत्

Các hành sự thiêng liêng phải được thực hiện phù hợp với những gì đã chuẩn bị đúng pháp, và phải được dẫn đầu bởi puraścaraṇa—pháp hành mantra có kỷ luật. Nếu lửa Śiva (ngọn hỏa tế đã được hiến thánh) bị xáo động hay tắt, thì hãy lại cử hành nghi thức sandhāna để tái lập.

Verse 17

य एवं शर्वधर्मिष्ठो वर्तते नित्यमुद्यतः । तस्यैकजन्मना मुक्तिं प्रयच्छति महेश्वरः

Ai sống vững chắc trong chánh pháp của Śarva (Đức Śiva), luôn tỉnh thức và tinh cần tu hành—Mahādeva ban cho người ấy giải thoát ngay trong một đời.

Verse 18

एतद्यथोत्तरं कुर्यान्नित्यनैमित्तिकेषु यः । दिव्यं श्रीकंठनाथस्य स्थानमाद्यं स गच्छति

Ai thực hành đúng như đã dạy các pháp hành này—cả nghi lễ hằng ngày (nitya) lẫn nghi lễ tùy duyên (naimittika)—sẽ đạt đến cõi trú xứ nguyên sơ, thiêng liêng của Śrīkaṇṭhanātha (Đức Śiva).

Verse 19

तत्र भुक्त्वा महाभोगान्कल्पकोटिशतन्नरः । कालांतरेच्युतस्तस्मादौमं कौमारमेव च

Ở đó, sau khi hưởng thụ những lạc thú trời cao tối thượng suốt hàng trăm ức kiếp (kalpa), khi thời hạn đã mãn, người ấy rơi khỏi cõi ấy, rồi lại đạt đến trạng thái Auma–Kumāra nữa.

Verse 20

संप्राप्य वैष्णवं ब्राह्मं रुद्रलोकं विशेषतः । तत्रोषित्वा चिरं कालं भुक्त्वा भोगान्यथोदितान्

Đạt đến các cõi của Viṣṇu và Brahmā—và nhất là cõi Rudra—người ấy an trú nơi đó lâu dài, thọ hưởng các lạc thú thiêng liêng như đã nói trước.

Verse 21

पुनश्चोर्ध्वं गतस्तस्मादतीत्य स्थानपञ्चकम् । श्रीकण्ठाज्ज्ञानमासाद्य तस्माच्छैवपुरं व्रजेत्

Rồi từ cõi ấy, người ấy lại vươn lên cao hơn, vượt qua năm trú xứ; nhờ nhận được tri kiến giải thoát từ Śrīkaṇṭha (Đức Śiva), về sau tiến vào Śaivapura—thế giới Śaiva tối thượng—thoát khỏi mọi dây trói ràng buộc linh hồn.

Verse 22

अर्धचर्यारतश्चापि द्विरावृत्त्यैवमेव तु । पश्चाज्ज्ञानं समासाद्य शिवसायुज्यमाप्नुयात्

Ngay cả người chỉ chuyên tâm vào nửa phần kỷ luật hành trì (caryā), nếu lặp lại như thế hai lần, thì về sau—khi đạt được chân tri—sẽ chứng sāyujya, sự hợp nhất trọn vẹn với Đức Śiva.

Verse 23

अर्धार्धचरितो यस्तु देही देहक्षयात्परम् । अंडांतं वोर्ध्वमव्यक्तमतीत्य भुवनद्वयम्

Nhưng hữu tình mang thân ấy, có hành trình mới chỉ nửa chừng—dẫu sau khi thân hoại—vẫn vượt khỏi ranh giới của trứng vũ trụ, vươn lên cõi Vô Hiển (Avyakta) và siêu vượt cả hai miền (hạ giới và thượng giới).

Verse 24

संप्राप्य पौरुषं रौद्रस्थानमद्रीन्द्रजापतेः । अनेकयुगसाहस्रं भुक्त्वा भोगाननेकधा

Đạt đến Rudra-loka oai hùng—thánh xứ của Đấng được Vua Núi ca tụng—người ấy thọ hưởng muôn vàn an lạc, theo nhiều cách, suốt hàng nghìn yuga.

Verse 25

पुण्यक्षये क्षितिं प्राप्य कुले महति जायते । तत्रापि पूर्वसंस्कारवशेन स महाद्युतिः

Khi phước nghiệp đã cạn, linh hồn lại trở về cõi đất và sinh trong một gia tộc lớn, cao quý. Ngay tại đó, do sức mạnh của các ấn tượng xưa (saṁskāra), người ấy trở thành bậc rạng ngời linh quang.

Verse 26

पशुधर्मान्परित्यज्य शिवधर्मरतो भवेत् । तद्धर्मगौरवादेव ध्यात्वा शिवपुरं व्रजेत्

Từ bỏ nếp sống của paśu—kẻ bị trói buộc bởi ràng buộc—người ấy hãy chuyên tâm quy hướng vào Śiva-dharma. Chỉ do tôn kính pháp ấy và quán niệm thiền định về nó, người ấy đạt đến Thánh cảnh của Śiva (Śivapura).

Verse 27

भोगांश्च विविधान्भुक्त्वा विद्येश्वरपदं व्रजेत् । तत्र विद्येश्वरैस्सार्धं भुक्त्वा भोगान्बहून्क्रमात्

Sau khi thọ hưởng các lạc thú sai biệt, người ấy đạt đến địa vị của các Vidyeśvara. Tại đó, cùng với các Vidyeśvara, người ấy lần lượt kinh nghiệm nhiều sự hưởng thụ theo thứ tự.

Verse 28

अण्डस्यांतर्बहिर्वाथ सकृदावर्तते पुनः । ततो लब्ध्वा शिवज्ञानं परां भक्तिमवाप्य च

Rồi lại một lần nữa, trong một vòng duy nhất, hành giả vận hành cả trong lẫn ngoài “trứng vũ trụ”. Khi ấy đạt được tri kiến chân thật về Śiva và đồng thời chứng đắc lòng sùng kính tối thượng. Từ sự chứng ngộ ấy, linh hồn hướng về giải thoát dưới ân sủng của Chúa Tể.

Verse 29

शिवसाधर्म्यमासाद्य न भूयो विनिवर्तते । यश्चातीव शिवे भक्तो विषयासक्तचित्तवत्

Khi đã đạt đồng tánh với Śiva, người ấy không còn trở lại vòng ràng buộc thế gian. Và ai hết lòng sùng kính Śiva, tâm người ấy chìm đắm nơi Śiva như tâm kẻ phàm tục chìm đắm trong các đối tượng giác quan.

Verse 30

शिवदर्मानसो कुर्वन्नकुर्वन्वापि मुच्यते । एकावृत्तो द्विरावृत्तस्त्रिरावृत्तो निवर्तकः

Dù người ấy siêng làm các bổn phận của kẻ sùng kính Śiva, hay lỡ không làm, vẫn được giải thoát khi tâm đã an trụ nơi Śiva. Quay về một lần gọi là “nhất hoàn”; quay về hai lần là “nhị hoàn”; còn quay về ba lần thì thành “bất hoàn”.

Verse 31

न पुनश्चक्रवर्ती स्याच्छिवधर्माधिकारवान् । तस्माच्च्छिवाश्रितो भूत्वा येन केनापि हेतुना

Nhưng bậc Chuyển Luân Vương lại không phải là người thật sự nắm quyền trong Dharma của Śiva. Vì thế, hễ nương tựa nơi Śiva—dù do bất cứ duyên cớ hay cớ sự nào—thì liền trở nên xứng hợp với con đường của Śiva và quả báo thù thắng.

Verse 32

शिवधर्मे मतिं कुर्याच्छ्रेयसे चेत्कृतोद्यमः । नात्र निर्बंधयिष्यामो वयं केचन केनचित्

Nếu người đã nỗ lực mà cầu phúc lợi chân thật, hãy đặt tâm mình nơi Dharma của Śiva. Trong việc này, chúng ta tuyệt nhiên không ép buộc bất cứ ai.

Verse 33

निर्बन्धेभ्यो ऽतिवादेभ्यः प्रकृत्यैतन्न रोचते । रोचते वा परेभ्यस्तु पुण्यसंस्कारगौरवात्

Tự tính của chân lý/giáo pháp tối thượng này vốn không ưa sự cưỡng ép khăng khăng hay tranh biện quá độ. Tuy vậy, đối với một số người, nó lại trở nên khả ái nhờ sức nặng và phẩm giá của các chủng tử công đức (puṇya-saṃskāra) đã tích tụ.

Verse 34

संसारकारणं येषां न प्ररोढुमलं भवेत् । प्रकृत्यनुगुणं तस्माद्विमृश्यैतदशेषतः

Đối với những ai mà cấu uế (mala) — nguyên nhân của sự trói buộc trong luân hồi — không nảy sinh, thì vì thế hãy khảo xét giáo huấn này một cách trọn vẹn và thọ trì điều phù hợp với tự tính (prakṛti) của mình, để con đường trở nên xứng hợp cho giải thoát nhờ ân điển của Śiva.

Verse 35

शिवधर्मे ऽधिकुर्वीत यदीच्छेच्छिवमात्मनः

Nếu ai khát cầu Śiva cho chính mình—tức sự hiệp nhất với Śiva và ân điển giải thoát của Ngài—thì người ấy phải càng chuyên cần tinh tấn hơn trong Śiva-dharma, Chánh pháp của Śiva.