Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 58

अग्निकार्य-होमविधिः

Agnikārya and Homa Procedure

Devanagari script

समे देशे शुभे शुद्धे धनवद्भस्म निक्षिपेत् । न चायुक्तकरे दद्यान्नैवाशुचितले क्षिपेत्

Transliteration

same deśe śubhe śuddhe dhanavadbhasma nikṣipet | na cāyuktakare dadyānnaivāśucitale kṣipet

Translation

Hãy đặt bhasma (tro thánh) ở nơi bằng phẳng, cát tường và thanh tịnh, xem như báu vật quý. Không được trao vào tay kẻ không xứng, cũng không bao giờ được rải xuống nền đất bất tịnh.

Word by Word

• समे: in a level
• समे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (of देशे)

• देशे: place
• देशे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (locative), एकवचन; अधिकरण

• शुभे: auspicious
• शुभे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (of देशे)

• शुद्धे: clean/pure
• शुद्धे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: शुद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (of देशे)

• धनवत्: as if (it were) wealth/precious
• धनवत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: धनवत् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत्-प्रातिपदिक; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of भस्म)

• भस्म: ash
• भस्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भस्मन्/भस्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म

• निक्षिपेत्: should place
• निक्षिपेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-क्षिप् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘should place’

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• अयुक्त-करे: in an improper hand
• अयुक्त-करे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अयुक्त (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय ‘अयुक्तः करः’ (improper hand); पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण

• दद्यात्: should give/place
• दद्यात्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘should give/put’

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• एव: at all/indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (at all/indeed)

• अशुचि-तले: on impure ground
• अशुचि-तले: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अशुचि (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय ‘अशुचिः तलः’ (impure ground); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण

• क्षिपेत्: should throw/place
• क्षिपेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षिप् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘should throw/place’

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Mahadeva

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that bhasma is not ordinary ash but a sanctified Shaiva sacrament; handling it with purity and reverence cultivates devotion, discipline, and the attitude that all worship belongs to Pati (Shiva).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Bhasma is closely tied to Saguna Shiva worship through Tripuṇḍra and temple/household observances; respecting it as sacred supports proper external worship that steadies the mind for inner contemplation of Shiva.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Keep vibhuti in a clean, auspicious place and apply it respectfully (e.g., Tripuṇḍra) during Shiva worship; avoid careless handling, giving it to the unfit, or placing it on impure ground.