Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 50

अग्निकार्य-होमविधिः

Agnikārya and Homa Procedure

Devanagari script

धूपदीपादिसिद्ध्यर्थं वह्निमुद्धृत्य कृत्यवित् । साधयित्वाज्यपूर्वाणि द्रव्याणि पुनरेव च

Transliteration

dhūpadīpādisiddhyarthaṃ vahnimuddhṛtya kṛtyavit | sādhayitvājyapūrvāṇi dravyāṇi punareva ca

Translation

Để việc chuẩn bị hương, đèn và các lễ vật liên hệ được thành tựu, vị thông thạo nghi lễ phải nhóm lên ngọn lửa thiêng; rồi sau khi đã chuẩn bị đúng pháp các vật phẩm—khởi đầu bằng bơ tinh khiết (ghee)—lại tiếp tục tiến hành nghi thức.

Word by Word

• धूप-दीप-आदि-सिद्धि-अर्थम्: for accomplishing incense, lamp, etc.
• धूप-दीप-आदि-सिद्धि-अर्थम्: Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
• Type: Noun
• Root: धूप (प्रातिपदिक) + दीप (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/अव्ययीभाववत् प्रयोगः (अर्थम्), एकवचन; समासः: धूपदीपादीनां सिद्ध्यर्थम् (for the accomplishment of incense, lamp, etc.)

• वह्निम्: the fire
• वह्निम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• उद्धृत्य: having taken out/raised
• उद्धृत्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: उद्-√हृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having taken out/raised’

• कृत्य-वित्: the knower of the rite
• कृत्य-वित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृत्य (प्रातिपदिक) + विद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; कृत्यं वेत्ति इति (one who knows the rites/duties)

• साधयित्वा: having prepared
• साधयित्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √साध् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having prepared/accomplished’

• आज्य-पूर्वाणि: beginning with ghee
• आज्य-पूर्वाणि: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आज्य (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्मविशेषण), बहुवचन; आज्यं पूर्वं येषां तानि (beginning with ghee)

• द्रव्याणि: materials/substances
• द्रव्याणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्रव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन

• पुनः: again
• पुनः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha/Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, निश्चयार्थक/अवधारण (emphatic particle)

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (conjunction)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shakti Dimension

Role: nurturing

Ritual Elements

Offering: dhupa

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It emphasizes that outer worship becomes effective when performed with disciplined procedure—kindling the sacred fire and preparing pure offerings—supporting inner purity and devotion toward Pati (Shiva) in Shaiva Siddhanta.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Incense, lamps, and ghee are standard upacharas offered to Saguna Shiva and the Shiva Linga; the verse highlights correct preparation so the offerings become fit (śuddha) and spiritually efficacious in Linga-puja.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is to prepare dhūpa and dīpa with care—using clean ghee and properly kindled fire—then proceed with Shiva puja alongside mantra-japa (such as the Panchakshara, Om Namaḥ Śivāya) to unite outer rite and inner recollection.