Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 47

अग्निकार्य-होमविधिः

Agnikārya and Homa Procedure

Devanagari script

पित्रोर्विसर्जनं कृत्वा चौलोपनयनादिकम् । अप्तोर्यामावसानान्तं कृत्वा संस्कारमस्य तु

Transliteration

pitrorvisarjanaṃ kṛtvā caulopanayanādikam | aptoryāmāvasānāntaṃ kṛtvā saṃskāramasya tu

Translation

Sau khi đã cử hành đúng phép các nghi thức tiễn biệt cho cha mẹ, lại thực hiện các saṃskāra bắt đầu từ lễ cạo tóc (cūḍā/caula) và lễ thọ dây thiêng (upanayana), và hoàn tất nghi lễ cho đến phần kết thúc Aptoryāma, bấy giờ mới tiến hành các saṃskāra tiếp theo của người ấy theo đúng thứ tự.

Word by Word

• पित्रोः: of the parents (two fathers)
• पित्रोः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), द्विवचन; सम्बन्ध (genitive dual: ‘of the two fathers/parents’)

• विसर्जनम्: dismissal/leave-taking (rite)
• विसर्जनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विसर्जन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया (having done)

• चौल-उपनयन-आदिकम्: the tonsure, upanayana, and related rites
• चौल-उपनयन-आदिकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: चौल (प्रातिपदिक) + उपनयन (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म; समाहार-द्वन्द्व/तत्पुरुष-प्राय (enumerative compound: ‘tonsure, upanayana, etc.’)

• अप्तोर्याम-अवसान-अन्तम्: ending with the Aptoryāma conclusion
• अप्तोर्याम-अवसान-अन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अप्तोर्याम (प्रातिपदिक) + अवसान (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying an implied ‘saṃskāra/karma’); षष्ठी-तत्पुरुष (‘ending with the Aptoryāma conclusion’)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया

• संस्कारम्: the rite/sacrament
• संस्कारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: संस्कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म

• अस्य: of this (person)
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (particle: but/indeed)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse emphasizes purification through dharmic saṃskāras—outer discipline that supports inner fitness for Shiva’s grace, guiding the seeker toward steadiness and spiritual maturity.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By completing prescribed rites and living in ritual purity, the devotee becomes qualified for orderly Shiva-upāsanā; Saguna worship of the Linga is strengthened when conduct, vows, and sacraments align with dharma.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

It points to performing life-cycle sacraments (like cūḍākaraṇa and upanayana) and completing major rites properly; as a Shaiva takeaway, such discipline is typically paired with daily Shiva worship, mantra-japa (e.g., Pañcākṣarī), and purity observances.