Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 24

शिवाचार्याभिषेकविधिः / Rite of Consecrating a Śiva-Teacher (Śivācārya Abhiṣeka)

Devanagari script

हुत्वा मंत्रन्तु संतर्प्य संदीप्याशास्य चेश्वरम् । समर्प्य मंत्रं शिष्यस्य पाणौ शेषं समापयेत्

Transliteration

hutvā maṃtrantu saṃtarpya saṃdīpyāśāsya ceśvaram | samarpya maṃtraṃ śiṣyasya pāṇau śeṣaṃ samāpayet

Translation

Sau khi dâng lễ hỏa cúng, làm cho thần lực của mantra được thỏa mãn đúng pháp, nhóm lên ngọn lửa thiêng và thỉnh mời rồi cầu hòa, tôn kính Đấng Īśvara, vị thầy nên đặt mantra vào tay người đệ tử; rồi hoàn tất các nghi thức còn lại.

Word by Word

• हुत्वा: having offered (oblations)
• हुत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: हु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive), अव्ययभाव; धातु: हु (होम/यज्ञे)

• मन्त्रम्: the mantra
• मन्त्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तु: then, indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (Particle/निपात)

• संतर्प्य: having satisfied (propitiated)
• संतर्प्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्+तृप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive), अव्ययभाव; धातु: तृप् (तर्पणे) with उपसर्ग सम्

• संदीप्य: having kindled
• संदीप्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्+दीप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive), अव्ययभाव; धातु: दीप् (दीप्तौ/प्रदीपने) with उपसर्ग सम्

• आशास्य: having invoked/entreated
• आशास्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ+शास् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive), अव्ययभाव; धातु: शास् (आज्ञायाम्/उपदेशे) with उपसर्ग आ; अर्थे ‘having invoked/entreated’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (Conjunction)

• ईश्वरम्: the Lord
• ईश्वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• समर्प्य: having offered/handed over
• समर्प्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्+अर्प् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive), अव्ययभाव; धातु: अर्प् (समर्पणे) with उपसर्ग सम्

• मन्त्रम्: the mantra
• मन्त्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शिष्यस्य: of the disciple
• शिष्यस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शिष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• पाणौ: in the hand
• पाणौ: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पाणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन

• शेषम्: the remainder
• शेषम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘the remainder’

• समापयेत्: should complete/finish
• समापयेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; धातु: आप् (प्राप्तौ/समाप्तौ) with उपसर्ग सम्; causative sense ‘to complete/finish’

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Īśāna

Shakti Dimension

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that mantra is not mere sound but Śiva’s living power; only after propitiating the mantra and Īśvara through disciplined rite does the guru transmit it, making the disciple fit for grace (anugraha) and liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse describes a formal Shaiva ritual setting—fire, invocation, and offering—by which Saguna worship (approaching Śiva as Īśvara) sanctifies the disciple, so the mantra becomes a direct means to realize Śiva beyond form.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

It indicates mantra-dīkṣā with homa: kindle the sacred fire, offer oblations, invoke and propitiate Śiva, then ceremonially hand the mantra to the disciple—followed by completing the remaining prescribed observances.