Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 2

शिवाचार्याभिषेकविधिः / Rite of Consecrating a Śiva-Teacher (Śivācārya Abhiṣeka)

Devanagari script

मण्डलं पूर्ववत्कृत्त्वा संपूज्य परमेश्वरम् । स्थापयत्पञ्चकलशान्दिक्षु मध्ये च पूर्ववत्

Transliteration

maṇḍalaṃ pūrvavatkṛttvā saṃpūjya parameśvaram | sthāpayatpañcakalaśāndikṣu madhye ca pūrvavat

Translation

Sau khi lập maṇḍala nghi lễ như trước và chí thành thờ phụng Parameśvara (Đức Śiva), hành giả nên đặt năm bình quán đảnh (pañca-kalaśa) theo các phương hướng và một bình ở trung tâm, đúng như đã dạy từ trước.

Word by Word

• मण्डलम्: ritual diagram/mandala
• मण्डलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पूर्ववत्: as before
• पूर्ववत्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्ववत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; तुल्यक्रियावाचक (as before)

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया

• सम्पूज्य: having duly worshipped
• सम्पूज्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-पूज् (धातु)
• Form: ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष (absolutive), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया

• परमेश्वरम्: the Supreme Lord
• परमेश्वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: परमेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (परमः ईश्वरः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• स्थापयत्: placing/setting up (one who places)
• स्थापयत्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) [णिच् causative: स्थापय]
• Form: शतृ-प्रत्यय (present active participle) परस्मैपद; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (कर्ता-विशेषण)

• पञ्च-कलशान्: five pots
• पञ्च-कलशान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (संख्या) + कलश (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• दिक्षु: in the directions
• दिक्षु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन

• मध्ये: in the middle
• मध्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• पूर्ववत्: as before
• पूर्ववत्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्ववत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; 'as before'

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Shakti Dimension

Role: nurturing

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that outer order in worship—maṇḍala, proper honor to Parameśvara, and consecrated placement—mirrors inner discipline, making the devotee fit for Śiva’s grace (anugraha) that loosens pāśa (bondage).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The maṇḍala and pañca-kalaśa arrangement supports formal linga-pūjā to Saguna Śiva, where Śiva is approached through sanctified forms and ritual placements while remembering Him as the supreme Pati beyond all forms.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

It indicates a structured pūjā-vidhi: draw the maṇḍala, worship Śiva, then perform kalaśa-sthāpana (pots in the directions and centre), typically accompanied by mantra-japa such as the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya).