Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 9

Maṇḍala–Pūjā–Homa Krama

Maṇḍala Worship and Homa Sequence for the Disciple

Devanagari script

सूत्रदेहे ऽथ शिष्यस्य ताडनप्रोक्षणादिकम् । कृत्वात्मानं समादाय द्वादशांते निवेद्य च

Transliteration

sūtradehe 'tha śiṣyasya tāḍanaprokṣaṇādikam | kṛtvātmānaṃ samādāya dvādaśāṃte nivedya ca

Translation

Rồi, trong thân vi tế (sūtra-deha) của đệ tử, sau khi cử hành các nghi thức như đánh chạm theo lễ và rảy nước tịnh v.v., vị ācārya thu nhiếp và an định chính niệm của mình, rồi hiến dâng nó vào điểm tận cùng của lộ trình mười hai (dvādaśānta), đặt để nơi ấy trong sự quy phục quán tưởng.

Word by Word

• सूत्रदेहे: in the sūtra-body (subtle cord-body)
• सूत्रदेहे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सूत्र-देह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (सूत्रस्य देहः)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध/connecting particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/अनन्तरार्थक-निपात (particle: then/now)

• शिष्यस्य: of the disciple
• शिष्यस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: शिष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• ताडनप्रोक्षणादिकम्: (acts) such as striking and sprinkling, etc.
• ताडनप्रोक्षणादिकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ताडन-प्रोक्षण-आदिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; समासः इतरेतर-द्वन्द्वः (ताडनं च प्रोक्षणं च) + आदि-प्रत्ययार्थ (etc.)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), कृ-धातोः; ‘having done’

• आत्मानम्: oneself
• आत्मानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• समादाय: having taken up
• समादाय: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), सम्+आ+दा-धातोः; ‘having taken/collected’

• द्वादशान्ते: at the end of the twelve (i.e., at dvādaśānta)
• द्वादशान्ते: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वादश-अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (द्वादशस्य अन्तः)

• निवेद्य: having offered
• निवेद्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: नि-विद् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), नि+विद् (निवेदयति-भावे); ‘having offered/presented’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction: and)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Shakti Dimension

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It presents initiation as inner transformation: purification rites are followed by collecting the mind and offering oneself into a higher yogic station (dvādaśānta), aligning the soul (paśu) toward Shiva (Pati) beyond bondage (pāśa).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The external rite (sprinkling and related acts) supports saguna worship and consecration, while the culminating inner offering into dvādaśānta points to Shiva-realization beyond form—showing ritual and meditation as complementary in Shaiva practice.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A diksha-style sequence: purification by prokṣaṇa (sprinkling), followed by focused meditation where awareness is gathered and placed at dvādaśānta—often paired with mantra-japa (such as the Panchakshara) and breath-contemplation.