Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 27

Maṇḍala–Pūjā–Homa Krama

Maṇḍala Worship and Homa Sequence for the Disciple

Devanagari script

कृत्वानुचिन्त्य तद्व्याप्तिं वागीशां च यथाक्रमम् । दीप्ताग्नौ पूर्णहोमान्तं कृत्वा शेषं च पूर्ववत्

Transliteration

kṛtvānucintya tadvyāptiṃ vāgīśāṃ ca yathākramam | dīptāgnau pūrṇahomāntaṃ kṛtvā śeṣaṃ ca pūrvavat

Translation

Sau khi đã cử hành nghi lễ, hành giả nên quán niệm về sự thấm khắp mọi nơi của Ngài, rồi theo đúng thứ tự mà phụng thờ Vāgīśā, Nữ Thần chủ trì lời nói thánh. Trong ngọn lửa rực cháy, hoàn tất lễ homa cho đến phần kết thúc viên mãn, rồi thực hiện các thủ tục còn lại đúng như đã truyền dạy trước đó.

Word by Word

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund): ‘having done’

• अनुचिन्त्य: having contemplated
• अनुचिन्त्य: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु + चिन्त् (धातु) → अनुचिन्त्य (ल्यप्-प्रत्यय)
• Form: ल्यप्-प्रत्यय (absolutive): ‘having reflected/meditated’

• तत्: that
• तत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (determinant of compound)

• व्याप्तिम्: pervasion
• व्याप्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्याप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

• वागीशाम्: the Vāgīśā(s) (lords/powers of speech)
• वागीशाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्-ईश (प्रातिपदिक); वाक् + ईश
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; Accusative plural (as a group of deities/energies)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• यथा: as
• यथा: Prakāra (प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: प्रकार-अव्यय (as)

• क्रमम्: sequence/order
• क्रमम्: Prakāra/Adverbial (प्रकार/क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular used adverbially (‘in order’)

• दीप्ताग्नौ: in the blazing fire
• दीप्ताग्नौ: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दीप्त-अग्नि (प्रातिपदिक); दीप्त + अग्नि
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular

• पूर्णहोमान्तम्: the conclusion of the complete oblation (full-homa ending)
• पूर्णहोमान्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूर्ण-होम-अन्त (प्रातिपदिक); पूर्ण + होम + अन्त
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (object of ‘कृत्वा’)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund): ‘having done’

• शेषम्: the remainder
• शेषम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• पूर्ववत्: as before
• पूर्ववत्: Prakāra (प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्ववत् (अव्यय; पूर्व + वत्)
• Form: प्रकार-अव्यय (adverb: as before)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Lalitā

Role: teaching

Ritual Elements

Offering: naivedya

Characters & Entities

• Shiva
• Vagisha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that outer worship (homa) should be joined with inner realization—contemplating Shiva’s all-pervading nature—so ritual becomes a means to purify the soul (paśu) and orient it toward the Lord (Pati).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse reflects a Saguna mode of worship through ordered rites and fire-offerings, while directing the mind to Shiva’s vyāpti (pervasion), bridging form-based devotion with the truth that the Linga signifies the all-pervading Lord.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Complete the homa properly in a kindled fire, worship Vāgīśā in sequence (supporting mantra-japa and correct recitation), and meditate on Shiva’s all-pervasiveness while finishing the remaining steps as previously prescribed.