Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 52

शिवसंस्कार-दीक्षानिरूपणम् (Śivasaṃskāra and the Typology of Dīkṣā)

Devanagari script

वित्तशाठ्यं न कुर्वीत यदीच्छेत्परमां गतिम् । स एव जनको माता भर्ता बन्धुर्धनं सुखम्

Transliteration

vittaśāṭhyaṃ na kurvīta yadīcchetparamāṃ gatim | sa eva janako mātā bhartā bandhurdhanaṃ sukham

Translation

Nếu khát cầu cứu cánh tối thượng (giải thoát), chớ bao giờ gian trá về tài vật. Chính Śiva—Đấng Pati tối thượng—một mình là cha, là mẹ, là phu thê, là thân quyến, là của cải và là an lạc của ta.

Word by Word

• वित्तशाठ्यम्: dishonesty regarding wealth
• वित्तशाठ्यम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वित्त + शाठ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समास: वित्ते शाठ्यम् (सप्तमी-तत्पुरुष)

• न: not
• न: सम्बन्ध/निषेध (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation particle)

• कुर्वीत: should do
• कुर्वीत: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• यदि: if
• यदि: सम्बन्ध/शर्त (Condition/शर्त)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्त-सम्बन्धक (conditional conjunction)

• इच्छेत्: should desire
• इच्छेत्: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष्/इच्छ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• परमाम्: supreme
• परमाम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of ‘गतिम्’)

• गतिम्: goal/state
• गतिम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• एव: indeed
• एव: सम्बन्ध/अवधारण (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)

• जनकः: father
• जनकः: प्रथमा-सम्बन्ध (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जनक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• माता: mother
• माता: प्रथमा-सम्बन्ध (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भर्ता: husband/supporter
• भर्ता: प्रथमा-सम्बन्ध (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• बन्धुः: kinsman/friend
• बन्धुः: प्रथमा-सम्बन्ध (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बन्धु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• धनम्: wealth
• धनम्: प्रथमा-सम्बन्ध (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सुखम्: happiness
• सुखम्: प्रथमा-सम्बन्ध (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Shakti Dimension

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that moksha-oriented life requires inner and outer integrity—especially freedom from greed and fraud—because bondage (pāśa) is strengthened by deceit, while surrender to Śiva as the sole refuge loosens it.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Linga worship is not merely ritual; it demands purity of intention. Honesty in wealth and conduct makes one fit to approach Saguna Śiva in the Linga, recognizing Him as the true support behind all worldly relations and securities.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice truthful livelihood and offer the fruits of earnings to Śiva; while doing japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya), cultivate the bhāva that Śiva alone is one’s real protector and joy.