Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 29

भक्ताधिकारि-द्विजधर्म-योगिलक्षणवर्णनम् / Duties of Qualified Devotees and Marks of Yogins

Devanagari script

तेषां ममात्मविज्ञानं विशुद्धानां विवेकिनाम् । मत्प्रसादाद्विशुद्धानां दुःखमाश्रमरक्षणात्

Transliteration

teṣāṃ mamātmavijñānaṃ viśuddhānāṃ vivekinām | matprasādādviśuddhānāṃ duḥkhamāśramarakṣaṇāt

Translation

Đối với những bậc có phân biệt trí (viveka) và đã thanh tịnh, tri kiến về Chân Ngã của Ta khởi sinh. Tuy vậy, ngay cả người thanh tịnh, nhờ ân sủng của Ta, vẫn còn nỗi nhọc nhằn do việc gìn giữ và bảo hộ āśrama—kỷ cương của nếp sống tu trì.

Word by Word

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• आत्मविज्ञानम्: knowledge of the Self
• आत्मविज्ञानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् + विज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; तत्पुरुष (आत्मनः विज्ञानम्)

• विशुद्धानाम्: of the purified
• विशुद्धानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: विशुद्ध (कृदन्त; √शुध् + क्त, वि-उपसर्ग)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; विशेषण (of ‘them’)

• विवेकिनाम्: of the discerning
• विवेकिनाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विवेकिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• मत्प्रसादात्: from my grace
• मत्प्रसादात्: Apādāna (अपादान)
• Type: Noun
• Root: मत् (अस्मद्-सम्बद्ध) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; तत्पुरुष (मम प्रसादः तस्मात्)

• विशुद्धानाम्: of the purified
• विशुद्धानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: विशुद्ध (कृदन्त; √शुध् + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; पुनरुक्त-विशेषण

• दुःखम्: sorrow
• दुःखम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन

• आश्रमरक्षणात्: from protecting the āśrama (hermitage/order)
• आश्रमरक्षणात्: Apādāna (अपादान)
• Type: Noun
• Root: आश्रम + रक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; तत्पुरुष (आश्रमस्य रक्षणम् तस्मात्)

Speaker

Lord Shiva

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that ātma-jñāna (realization of Shiva as the inner Self) dawns in the purified and discerning, but even advanced seekers still face worldly-strain in upholding dharma—relieved and sanctified through Shiva’s grace (anugraha).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Lingārcana and Saguna worship purify the mind and sharpen viveka, making one fit for Shiva’s prasāda through which inner realization arises; the verse also reminds devotees that disciplined religious life (āśrama-dharma) must be protected alongside worship.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Sustained śauca and discipline—daily Shiva-pūjā with mantra-japa (especially the Panchakshara, “Om Namaḥ Śivāya”)—supports purification and viveka, helping one bear and transform the hardships of maintaining āśrama-dharma.