Home›Shiva Purana›Vayaviya Samhita›Uttara Bhaga›Adhyaya 10›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 1

श्रद्धामाहात्म्यं तथा देवीप्रश्नः

The Greatness of Śraddhā and Devī’s Question to Śiva

Devanagari script

कृष्ण उवाच । भगवन्सर्वयोगींद्र गणेश्वर मुनीश्वर । षडाननसमप्रख्य सर्वज्ञाननिधे गुरो । प्रायस्त्वमवतीर्योर्व्यां पाशविच्छित्तये नृणाम् । महर्षिवपुरास्थाय स्थितो ऽसि परमेश्वर

Transliteration

kṛṣṇa uvāca | bhagavansarvayogīṃdra gaṇeśvara munīśvara | ṣaḍānanasamaprakhya sarvajñānanidhe guro | prāyastvamavatīryorvyāṃ pāśavicchittaye nṛṇām | maharṣivapurāsthāya sthito 'si parameśvara

Translation

Kṛṣṇa thưa rằng: “Bạch Đấng Thế Tôn—chúa tể của mọi yogin, chủ của các gaṇa, bậc đại thánh! Bạch Guru, kho tàng của mọi tri kiến, rực sáng như Đấng Sáu Mặt (Ṣaḍānana). Phần nhiều Ngài giáng lâm xuống cõi đất này để chặt đứt những dây trói (pāśa) của loài người; mang hình tướng đại ṛṣi, Ngài an trụ nơi đây như Parameśvara, Đấng Tối Thượng.”

Word by Word
कृष्णःKṛṣṇa
कृष्णः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
भगवन्O Blessed Lord
भगवन्:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
सर्व-योगीन्द्रO lord of all yogins
सर्व-योगीन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + योगीन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; कर्मधारयः—‘सर्वेषां योगिनां इन्द्रः’ (lord of all yogins)
गणेश्वरO lord of the gaṇas
गणेश्वर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘गणानाम् ईश्वरः’
मुनीश्वरO lord of sages
मुनीश्वर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘मुनीनाम् ईश्वरः’
षडानन-सम-प्रख्यO famed one equal to Ṣaḍānana
षडानन-सम-प्रख्य:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootषडानन (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक) + प्रख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; तत्पुरुषः—‘षडाननेन समः प्रख्यः’ (renowned as equal to Ṣaḍānana/Skanda)
सर्व-ज्ञान-निधेO treasury of all knowledge
सर्व-ज्ञान-निधे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + ज्ञान (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; तत्पुरुषः—‘सर्वज्ञानस्य निधिः’ (treasury of all knowledge)
गुरोO teacher
गुरो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
प्रायःmostly/generally
प्रायः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रायस् (अव्ययभावे)
Formअव्यय (adverb), ‘generally/mostly’
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अवतीर्यhaving descended
अवतीर्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण/Converb)
TypeVerb
Rootअव+तॄ (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund), ‘having descended’
उर्व्याम्on the earth
उर्व्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootउर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
पाश-विच्छित्तयेfor the cutting of bonds
पाश-विच्छित्तये:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative purpose)
TypeNoun
Rootपाश (प्रातिपदिक) + विच्छित्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; तत्पुरुषः—‘पाशस्य विच्छित्तिः’
नृणाम्of men
नृणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
महर्षि-वपुर्-आस्थायhaving assumed a great-sage form
महर्षि-वपुर्-आस्थाय:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण/Converb)
TypeVerb
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक) + वपुस् (प्रातिपदिक) + आ+स्था (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund) with object: ‘महर्षिवपुर्’ (acc. sg.); ‘having assumed the body/form of a great sage’
स्थितःremain/stand
स्थितः:
Kriya (क्रिया/Predicate with ‘असि’)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)→स्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (Past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘standing/remaining’
असिare
असि:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
परमेश्वरO Supreme Lord
परमेश्वर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपरम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; कर्मधारयः—‘परमः ईश्वरः’
Speaker

Krishna

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Jyotirlinga Context

Significance: Highlights the salvific descent of the Lord/ācārya for pāśa-viccheda; reinforces the Siddhānta emphasis that bondage is cut by divine initiative mediated through a guru-form.

Shakti Dimension

Role: liberating

Characters & Entities
K
Krishna
P
Parameshvara (Shiva)
S
Shadanana (Kartikeya)
G
Ganas

FAQs

It frames Śiva as Parameśvara who compassionately descends to remove pāśa—bondage created by ignorance and karma—so the paśu (individual soul) may turn toward liberation, a key Shaiva Siddhanta theme (Pati freeing the paśu from pāśa).

By praising the Lord’s deliberate ‘descent’ and accessible presence, the verse supports Saguna worship—approaching Śiva through manifest forms (including the Liṅga) as a practical means for devotees to receive grace that loosens bondage.

The takeaway is to pursue yoga and devotion under a true guru’s guidance—regular japa of Śiva-mantra (especially pañcākṣarī, “Om Namaḥ Śivāya”) with Shaiva disciplines like bhasma (tripuṇḍra) and rudrākṣa as supportive aids to inner detachment from pāśa.

←Previous Verse
Next Verse→