Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 46

उपमन्युतपः-निवारणप्रसङ्गः / Śiva restrains Upamanyu’s tapas (Śiva disguised as Indra)

Devanagari script

वरान्वरय सुप्रीत्या मनो ऽभिलषितान्परान् । प्रसन्नो ऽहं प्रदास्यामि नात्र कार्या विचारणा

Transliteration

varānvaraya suprītyā mano 'bhilaṣitānparān | prasanno 'haṃ pradāsyāmi nātra kāryā vicāraṇā

Translation

“Với lòng yêu mến sâu xa, hãy chọn các ân phúc—những ân phúc tối thượng mà tâm ngươi hằng ước nguyện. Ta đã hoan hỷ; ta sẽ ban cho. Việc này không cần bàn luận thêm.”

Word by Word

• वरान्: boons
• वरान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• वरय: choose
• वरय: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सु-प्रीत्या: with great delight
• सु-प्रीत्या: Karana (करण/Means-manner)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; अव्ययीभावः (सु + प्रीत्या) = ‘अत्यन्तप्रीत्या/with great pleasure’

• मनः: mind
• मनः: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (छान्दस/प्रयोगे)

• अभिलषितान्: desired
• अभिलषितान्: Karma (कर्म/object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अभि + लष् (धातु) → अभिलषित (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘वरान्’ इत्यस्य विशेषणम्

• परान्: excellent/supreme
• परान्: Karma (कर्म/object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘वरान्’ इत्यस्य विशेषणम्

• प्रसन्नः: pleased
• प्रसन्नः: Karta (कर्ता/Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• प्रदास्यामि: I will grant
• प्रदास्यामि: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र + दा (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• अत्र: here/in this matter
• अत्र: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• कार्या: to be done/necessary
• कार्या: Karta (कर्ता/predicate)
• Type: Adjective
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)

• विचारणा: deliberation
• विचारणा: Karta (कर्ता/predicate-noun)
• Type: Noun
• Root: विचारणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Lord Shiva

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Jyotirlinga Context

Significance: Models Śiva’s prasāda: wholehearted surrender (śaraṇāgati) culminates in boon-bestowal; devotees read this as assurance of compassionate accessibility.

Shakti Dimension

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights Shiva’s anugraha (grace): when devotion ripens into sincere love, the Lord becomes “prasanna” and removes hesitation, granting what leads the devotee toward welfare and ultimately liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse reflects Saguna Shiva’s accessible compassion—worship of the Linga with bhakti culminates in the Lord’s direct favor, where Shiva personally authorizes the devotee’s chosen spiritual aims.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The implied practice is bhakti-centered upāsanā: Linga-pūjā with mantra-japa (especially “Om Namaḥ Śivāya”) and humble prayer, seeking boons aligned with dharma and inner purification.