Home›Shiva Purana›Vayaviya Samhita›Purva Bhaga›Adhyaya 30›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 1

शिवतत्त्वे परापरभावविचारः

Inquiry into Śiva’s Principle and the Parā–Aparā Paradox

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । चरितानि विचित्राणि गृह्याणि गहनानि च । दुर्विज्ञेयानि देवैश्च मोहयंति मनांसि नः

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | caritāni vicitrāṇi gṛhyāṇi gahanāni ca | durvijñeyāni devaiśca mohayaṃti manāṃsi naḥ

Translation

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Những hành trạng kỳ diệu ấy thật vi tế, thâm sâu và khó nắm bắt. Ngay cả chư thiên cũng khó hiểu, và chúng làm tâm trí chúng con bối rối.”

Word by Word
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
चरितानिdeeds/episodes
चरितानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचरित (प्रातिपदिक; चर्-धातोः क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (deeds/acts)
विचित्राणिvaried/wondrous
विचित्राणि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविचित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन
गृह्याणिto be understood/accepted
गृह्याणि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगृह्य (प्रातिपदिक; √ग्रह् + यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive: to be grasped)
गहनानिdeep/obscure
गहनानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
दुर्विज्ञेयानिhard to know
दुर्विज्ञेयानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर् + विज्ञेय (प्रातिपदिक; √ज्ञा + ण्यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; उपसर्ग/निपातपूर्वक-समासः (दुर्-); ण्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive)
देवैःby the gods
देवैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
चalso/and
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मोहयन्तिbewilder
मोहयन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुह् (धातु) (णिच्) → मोहय (धातु-प्रयोग)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative)
मनांसिminds
मनांसि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन
नःour/to us
नः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (6/4), बहुवचन; एन्क्लिटिक सर्वनाम
Speaker

The sages (ṛṣis) at Naimiṣāraṇya

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Characters & Entities
D
Devas

FAQs

It affirms that Shiva’s līlā and the truths of Pati (Lord), paśu (soul), and pāśa (bondage) are subtle and not fully grasped by mere intellect; humility and receptivity to Shiva’s grace are essential.

When Shiva’s nature and acts feel “gahana” (profound), the tradition directs seekers to Saguna supports like the Śiva-liṅga, through which the mind becomes steady and the deeper, formless truth is approached.

A practical takeaway is japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) with devotional contemplation, using simple supports like bhasma (tripuṇḍra) or rudrākṣa to stabilize attention and reduce mental bewilderment.

←Previous Verse
Next Verse→