दक्षयज्ञदर्शनम् — The Vision of Dakṣa’s Great Sacrifice (and the Onset of Vīrabhadra’s Terror)

Verse 1

वायुरुवाच । ततो विष्णुप्रधानानां सुराणाममितौजसाम् । ददर्श च महत्सत्रं चित्रध्वजपरिच्छदम्

Vāyu nói: Rồi ông trông thấy các vị thần hùng mạnh, đứng đầu là Viṣṇu, rực rỡ uy quang vô lượng; và ông cũng thấy một đại tế đàn, được trang hoàng bằng cờ phướn muôn sắc cùng các phù hiệu lễ hội.

Verse 2

सुदर्भऋतुसंस्तीर्णं सुसमिद्धहुताशनम् । कांचनैर्यज्ञभांडैश्च भ्राजिष्णुभिरलंकृतम्

Nền đàn tế được trải kín bằng cỏ darbha thượng hảo; lửa tế thiêng bùng sáng rực rỡ nhờ củi nhóm đúng phép. Nơi ấy còn được trang hoàng bằng các khí cụ tế lễ bằng vàng óng ánh, rực lên vẻ huy hoàng của nghi lễ.

Verse 3

ऋषिभिर्यज्ञपटुभिर्यथावत्कर्मकर्तृभिः । विधिना वेददृष्टेन स्वनुष्ठितबहुक्रमम्

Nghi lễ được cử hành bởi các bậc ṛṣi tinh thông tế tự—những người thực hành nghi thức chân chính—đúng phép và đúng thứ tự, theo pháp môn do Veda chỉ dạy, với nhiều bước quy định được tuân thủ cẩn mật.

Verse 4

देवांगनासहस्राढ्यमप्सरोगणसेवितम् । वेणुवीणारवैर्जुष्टं वेदघोषैश्च बृंहितम्

Nơi ấy tràn đầy hàng ngàn thiên nữ và được các đoàn Apsarā hầu cận. Âm thanh sáo trúc và đàn vīṇā vang lên du dương, lại càng uy nghi bởi tiếng tụng Veda dội ngân.

Verse 5

दृष्ट्वा दक्षाध्वरे वीरो वीरभद्रः प्रतापवान् । सिंहनादं तदा चक्रे गंभीरो जलदो यथा

Thấy đàn tế của Dakṣa, Vīrabhadra—bậc dũng mãnh, oai lực rực sáng—liền gầm lên tiếng sư tử, trầm hùng vang dội như mây sấm.

Verse 6

ततः किलकिलाशब्द आकाशं पूरयन्निव । गणेश्वरैः कृतो जज्ञे महान्न्यक्कृतसागरः

Rồi bấy giờ, tiếng huyên náo lớn—những tiếng kêu “kilakilā”—dấy lên như tràn đầy khắp hư không. Chính các Gaṇeśvara khởi phát âm thanh ấy, cuộn dâng mãnh liệt như biển cả bị khuấy động.

Verse 7

तेन शब्देन महताः ग्रस्ता सर्वेदिवौकसः । दुद्रुवुः परितो भीताः स्रस्तवस्त्रविभूषणाः

Bị âm thanh hùng mãnh ấy áp đảo, hết thảy chư thiên đều bị nỗi sợ chụp lấy. Kinh hoàng, họ chạy tán loạn bốn phương, y phục và châu báu tuột lỏng trong cơn hoảng hốt.

Verse 8

किंस्विद्भग्नो महामेरुः किंस्वित्संदीर्यते मही । किमिदं किमिदं वेति जजल्पुस्त्रिदशा भृशम्

“Phải chăng núi Meru vĩ đại đã vỡ tan? Hay mặt đất đang bị xé rách?”—chư thiên bàng hoàng kêu lên dữ dội, lặp đi lặp lại: “Đây là gì—đây là gì?”

Verse 9

मृगेन्द्राणां यथा नादं गजेंद्रा गहने वने । श्रुत्वा तथाविधं केचित्तत्यजुर्जीवितं भयात्

Như những voi chúa trong rừng rậm, khi nghe tiếng gầm của chúa tể muôn thú liền kinh hãi; cũng vậy, nghe âm thanh ghê rợn ấy, có kẻ vì sợ mà lìa bỏ cả mạng sống.

Verse 10

पर्वताश्च व्यशीर्यंत चकम्पे च वसुंधरा । मरुतश्च व्यघूर्णंत चुक्षुभे मकरालयः

Núi non bắt đầu sụp vỡ, và chính mặt đất cũng run rẩy. Gió lốc xoáy cuồng loạn, còn đại dương—nơi cư ngụ của loài makara—thì dậy sóng dữ dội.

Verse 11

अग्नयो नैव दीप्यंते न च दीप्यति भास्करः । ग्रहाश्च न प्रकाशंते नक्षत्राणि च तारकाः

Lửa chẳng bừng cháy, Mặt Trời cũng không chiếu sáng; các hành tinh không phát quang, chòm sao và tinh tú cũng vậy—vì trong trạng thái ấy, mọi ánh sáng đều bị rút lại.

Verse 12

एतस्मिन्नेव काले तु यज्ञवाटं तदुज्ज्वलम् । संप्राप भगवान्भद्रो भद्रैश्च सह भद्रया

Ngay trong lúc ấy, bậc tôn kính Bhadra đã đến pháp đàn tế lễ rực sáng kia, cùng các bậc cát tường đi theo, và có cả Bhadrā đồng hành.

Verse 13

तं दृष्ट्वा भीतभीतो ऽपि दक्षो दृढ इव स्थितः । क्रुद्धवद्वचनं प्राह को भवान् किमिहेच्छसि

Thấy Ngài, Daksha tuy run rẩy vì sợ hãi vẫn đứng như thể kiên quyết; rồi với lời lẽ như kẻ nổi giận, ông nói: “Ngươi là ai? Đến đây muốn gì?”

Verse 14

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दक्षस्य च दुरात्मनः । वीरभद्रो महातेजा मेघसंभीरनिस्स्वनः

Nghe những lời ấy của Dakṣa tâm địa ác, Vīrabhadra—rực rỡ uy quang—vang lên tiếng gầm sâu, dội như sấm trong mây dày đặc.

Verse 15

स्मयन्निव तमालोक्य दक्षं देवाश्च ऋत्विजः । अर्थगर्भमसंभ्रान्तमवोचदुचितं वचः

Thấy Dakṣa, các chư thiên và các vị tế sư—dường như mỉm cười—điềm nhiên nói với ông những lời hợp thời, ung dung không xao động, mà hàm chứa ý nghĩa sâu xa.

Verse 16

वीरभद्र उवाच । वयं ह्यनुचराः सर्वे शर्वस्यामिततेजसः । भागाभिलिप्सया प्राप्ता भागो नस्संप्रदीयताम्

Vīrabhadra nói: “Chúng ta đều là tùy tùng của Śarva (Đức Śiva) có quang huy vô lượng. Chúng ta đến đây vì mong phần của mình; vậy xin hãy ban cho chúng ta phần ấy một cách đúng phép.”

Verse 17

अथ चेदध्वरे ऽस्माकं न भागः परिकल्पितः । कथ्यतां कारणं तत्र युध्यतां वा मयामरैः

Nếu trong lễ tế này không dành phần cho chúng ta, thì hãy tuyên bố rõ nguyên do tại đó; bằng không, hãy có chiến trận—các chư thiên hãy giao chiến cùng ta.

Verse 18

इत्युक्तास्ते गणेंद्रेण देवा दक्षपुरोगमाः । ऊचुर्मन्त्राः प्रमाणं नो न वयं प्रभवस्त्विति

Được Gaṇeśa nói như vậy, các chư thiên—do Dakṣa dẫn đầu—đáp: “Đối với chúng ta, các thần chú là thẩm quyền; tự chúng ta không đủ năng lực để quyết định vượt ngoài đó.”

Verse 19

मन्त्रा ऊचुस्सुरा यूयं मोहोपहतचेतसः । येन प्रथमभागार्हं न यजध्वं महेश्वरम्

Các Thần chú nói: “Hỡi chư Deva, tâm các ngươi bị mê vọng đánh trúng; bởi thế các ngươi không thờ phụng Maheśvara—Đấng xứng đáng nhận phần đầu tiên trong mọi lễ tế.”

Verse 20

मंत्रोक्ता अपि ते देवाः सर्वे संमूढचेतसः । भद्राय न ददुर्भागं तत्प्रहाणमभीप्सवः

Dẫu đã được nói bằng những thần chú đúng pháp, các vị thần ấy—tất thảy tâm trí mê muội—vẫn không dành phần nào cho Bhadrā, vì họ mong nàng bị ruồng bỏ và bị loại trừ.

Verse 21

यदा तथ्यं च पथ्यं च स्ववाक्यं तद्वृथा ऽभवत् । तदा ततो ययुर्मंदा ब्रह्मलोकं सनातनम्

Khi lời của chính họ—dẫu chân thật và lành thiện—trở nên vô hiệu, bấy giờ những kẻ mỏi mệt ấy rời nơi đó và đi đến cõi vĩnh hằng của Phạm Thiên (Brahmaloka).

Verse 22

अथोवाच गणाध्यक्षो देवान्विष्णुपुरोगमान् । मन्त्राः प्रमाणं न कृता युष्माभिर्बलगर्वितैः

Bấy giờ vị thủ lĩnh các gaṇa của Śiva nói với chư thiên, đứng đầu là Viṣṇu: “Các ngươi kiêu căng vì sức lực, đã không tôn kính các thần chú như thẩm quyền, cũng không lấy chúng làm thước đo chân chính cho hành vi đúng đắn.”

Verse 23

यस्मादस्मिन्मखे देवैरित्थं वयमसत्कृताः । तस्माद्वो जीवितैस्सार्धमपनेष्यामि गर्वितम्

Vì trong lễ tế này, chư thiên đã xúc phạm ta như thế, nên hỡi kẻ kiêu mạn, ta sẽ đoạt lấy cả mạng sống của các ngươi.

Verse 24

इत्युक्त्वा भगवान् क्रुद्धो व्यदहन्नेत्रवह्निना । यक्षवाटं महाकूटं यथातिस्रः पुरो हरः

Nói xong, Đấng Thế Tôn bừng bừng phẫn nộ, phóng lửa từ con mắt thiêng mà thiêu rụi Yakṣavāṭa và đỉnh lớn Mahākūṭa, như Hara thuở trước đã phá hủy ba thành (Tripura).

Verse 25

ततो गणेश्वरास्सर्वे पर्वतोदग्रविग्रहाः । यूपानुत्पाट्य होत्ःणां कंठेष्वाबध्य रज्जुभिः

Rồi tất cả các Gaṇeśvara, thân hình đồ sộ như núi cao, nhổ bật các cột tế lễ, dùng dây trói quanh cổ các tư tế chủ lễ và bắt giữ họ.

Verse 26

यज्ञपात्राणि चित्राणि भित्त्वा संचूर्ण्य वारिणि । गृहीत्वा चैव यज्ञांगं गंगास्रोतसि चिक्षिपुः

Họ đập vỡ những bình khí tế lễ được trang sức, nghiền vụn chúng vào trong nước; rồi cầm cả các pháp cụ của tế lễ mà ném vào dòng chảy của sông Hằng (Gaṅgā).

Verse 27

तत्र दिव्यान्नपानानां राशयः पर्वतोपमाः । क्षीरनद्यो ऽमृतस्रावाः सुस्निग्धदधिकर्दमाः

Tại đó, những đống thức ăn và đồ uống cõi trời chất cao như núi. Các dòng sông sữa tuôn chảy, rỉ tràn cam lộ; bờ bãi và bùn lầy đều là sữa chua (dadhi) mịn màng, béo ngậy.

Verse 28

उच्चावचानि मांसानि भक्ष्याणि सुरभीणि च । रसवन्ति च पानानि लेह्यचोष्याणि तानि वै

“Ở đó có đủ thứ thịt, các món ăn thơm ngát để nhai, cùng những thức uống đậm vị; lại còn có những thứ để liếm và để mút, quả thật như vậy.”

Verse 29

वीरास्तद्भुजते वक्त्रैर्विलुंपंति क्षिपंति च । वज्रैश्चक्रैर्महाशूलैश्शक्तिभिः पाशपट्टिशैः

Những dũng sĩ ấy chộp lấy và nuốt chửng bằng miệng; họ xé nát rồi quăng văng đi—đánh bằng lôi chùy (vajra), đĩa luân (chakra), đại tam xoa (mahāśūla), giáo mác (śakti), thòng lọng (pāśa) và rìu chiến (paṭṭiśa).

Verse 30

मुसलैरसिभिष्टंकैर्भिधिपालैः परश्वधैः । उद्धतांस्त्रिदशान्सर्वांल्लोकपालपुरस्सरान्

Với chùy, kiếm, rìu và búa chiến, họ đánh quật hết thảy chư thiên đang cuồng nộ—do các Hộ Thế (Lokapāla) dẫn đầu—những kẻ đã vùng lên trong kiêu mạn và phẫn hận.

Verse 31

बिभिदुर्बलिनो वीरा वीरभद्रांगसंभवाः । छिंधि भिंधि क्षिप क्षिप्रं मार्यतां दार्यतामिति

Bấy giờ những dũng sĩ hùng mạnh—sinh từ chính các chi thể của Vīrabhadra—xông lên đánh phá, vừa hô vang: “Chém! Đâm! Quăng đi—mau! Hãy giết! Hãy xé toạc!”

Verse 32

हरस्व प्रहरस्वेति पाटयोत्पाटयेति च । संरंभप्रभवाः क्रूराश्शब्दाः श्रवणशंकवः

“Bắt lấy! Đánh đi!”—lại còn: “Xé ra! Giật phăng!” Những tiếng gào hung bạo ấy, sinh từ cơn cuồng nộ, như những mũi nhọn đâm thấu tai người nghe.

Verse 33

यत्रतत्र गणेशानां जज्ञिरे समरोचिताः । विवृत्तनयनाः केचिद्दष्टदंष्ट्रोष्ठतालवः

Tại đây và tại kia, các đoàn quân Gaṇeśa xuất hiện—hoàn toàn sẵn sàng cho trận chiến. Một số có đôi mắt trợn tròn, mở rộng; một số nhe răng nanh, môi và vòm miệng co giật trong cơn thịnh nộ dữ dội.

Verse 34

आश्रमस्थान्समाकृष्य मारयन्ति तपोधनात् । स्रुवानपहरन्तश्च क्षिपन्तोग्निं जलेषु च

Kéo các am thất ra khỏi vị trí của chúng, họ giết chết các ẩn sĩ—những người giàu lòng khổ hạnh. Họ thậm chí còn lấy trộm những chiếc muôi tế lễ và ném ngọn lửa thiêng vào dòng nước.

Verse 35

कलशानपि भिन्दंतश्छिंदंतो मणिवेदिकाः । गायंतश्च नदन्तश्च हसन्तश्च मुहुर्मुहुः

Họ thậm chí còn đập nát những bình nước và phá hủy những bệ thờ nạm ngọc; hát vang, la hét và cười lớn hết lần này đến lần khác—cuốn theo sự phấn khích náo loạn.

Verse 36

रक्तासवं पिबन्तश्च ननृतुर्गणपुंगवाः । निर्मथ्य सेंद्रानमरान् गणेन्द्रान्वृषेन्द्रनागेन्द्रमृगेन्द्रसाराः

Uống rượu lên men đỏ thẫm, những bậc đứng đầu các gaṇa của Śiva liền nhảy múa. Họ khuấy đảo, rung chuyển đến cả các thần bất tử cùng Indra; những thủ lĩnh hùng mạnh của đoàn chúng ấy chuyển động như chúa tể giữa bò đực, voi và sư tử—nhanh như gió, áp đảo mọi bề.

Verse 37

चक्रुर्बहून्यप्रतिमभावाः सहर्षरोमाणि विचेष्टितानि । नन्दंति केचित्प्रहरन्ति केचिद्धावन्ति केचित्प्रलपन्ति केचित्

Bị cuốn tràn bởi những cảm xúc vô song, lông tóc dựng đứng trong hoan hỷ, họ làm vô số cử động tự phát: kẻ thì hân hoan, kẻ thì đánh đập, kẻ thì chạy ngược xuôi, và kẻ thì nói năng rối loạn.

Verse 38

नृत्यन्ति केचिद्विहसन्ति केचिद्वल्गन्ति केचित्प्रमथा बलेन । केचिज्जिघृक्षंति घनान्स तोयान्केचिद्ग्रहीतुं रविमुत्पतंति

Có Pramatha thì múa; có kẻ cười vang; có kẻ nhảy vọt bằng sức mạnh. Có kẻ toan chộp mây và nước của mây; có kẻ còn phóng lên như muốn nắm lấy Mặt Trời.

Verse 39

केचित्प्रसर्तुं पवनेन सार्धमिच्छंति भीमाः प्रमथा वियत्स्थाः । आक्षिप्य केचिच्च वरायुधानि महा भुजंगानिव वैनतेयाः

Có những Pramatha hung tợn đứng giữa hư không, muốn lao đi cùng gió. Kẻ khác chộp lấy binh khí thượng hảo, lướt vút như Garuḍa bổ nhào xuống những đại xà.

Verse 40

भ्रमंति देवानपि विद्रवंतः खमंडले पर्वतकूटकल्पाः । उत्पाट्य चोत्पाट्यगृहाणि केचित्सजालवातायनवेदिकानि

Chúng xông xáo cuồng chạy, khiến cả chư thiên cũng phải tháo lui, lướt qua vòm trời như những đỉnh núi. Có kẻ nhổ bật nhà cửa rồi quăng đi—cả những cửa sổ song lưới và các bệ cao, thềm đài.

Verse 41

विक्षिप्य विक्षिप्य जलस्य मध्ये कालांबुदाभाः प्रमथा निनेदुः । उद्वर्तितद्वारकपाटकुड्यं विध्वस्तशालावलभीगवाक्षम्

Bọn Pramatha đen như mây giông cứ ném đi ném lại vào giữa dòng nước và gầm rống vang trời. Cửa ngõ, then cài và tường vách bị bẩy tung lật đổ; các sảnh đường, xà kèo và cửa sổ đều tan nát hoang tàn.

Verse 42

अहो बताभज्यत यज्ञवाटमनाथवद्वाक्यमिवायथार्थम् । हा नाथ तातेति पितुः सुतेति भ्रतर्ममाम्बेति च मातुलेति

Than ôi! Pháp đàn tế tự đã bị đập nát, và lời đã nói ra hóa thành vô hiệu, như lời của kẻ không nơi nương tựa. “Ôi Chúa tể!”, “Ôi Cha!”, “Ôi con của cha ta!”, “Ôi anh em!”, “Ôi Mẹ!”, “Ôi cậu!”—họ kêu gào trong cơn khốn quẫn.

Verse 43

उत्पाट्यमानेषु गृहेषु नार्यो ह्यानाथशब्दान्बहुशः प्रचक्रुः

Khi nhà cửa bị xé toạc, các người nữ hết lần này đến lần khác kêu lên: “Chúng tôi bất lực, không nơi nương tựa, không người che chở!”