अर्धनारीश्वरप्रादुर्भावः (Manifestation of Ardhanārīśvara and the Impulse for Procreative Creation)

Verse 1

वायुरुवाच । यदा पुनः प्रजाः सृष्टा न व्यवर्धन्त वेधसः । तदा मैथुनजां सृष्टिं ब्रह्मा कर्तुममन्यत

Vāyu nói: Khi các loài do Đấng Sắp Đặt (Vedhas, tức Brahmā) tạo ra vẫn chưa sinh sôi, bấy giờ Brahmā khởi ý thực hiện sự sáng tạo phát sinh từ sự phối ngẫu—để dòng giống được tăng trưởng theo trật tự vũ trụ.

Verse 2

न निर्गतं पुरा यस्मान्नारीणां कुलमीश्वरात् । तेन मैथुनजां सृष्टिं न शशाक पितामहः

Vì thuở trước, dòng giống nữ giới vẫn chưa phát xuất từ Đấng Chúa Tể, nên Pitāmaha (Brahmā) đã không thể thực hiện sự sáng tạo sinh ra từ sự phối ngẫu.

Verse 3

ततस्स विदधे बुद्धिमर्थनिश्चयगामिनीम् । प्रजानमेव वृद्ध्यर्थं प्रष्टव्यः परमेश्वर

Rồi ông khởi lên trí tuệ phân minh, đưa đến quyết định chắc thật về chân lý. Vì lợi ích và sự tăng trưởng của muôn loài, cần đến gần Parameśvara (Śiva) mà thưa hỏi.

Verse 4

प्रसादेन विना तस्य न वर्धेरन्निमाः प्रजाः । एवं संचिन्त्य विश्वात्मा तपः कर्तुं प्रचक्रमे

“Không có ân sủng của Ngài, muôn loài được tạo thành này chẳng thể thật sự hưng thịnh.” Suy niệm như vậy, Đại Ngã của vũ trụ (Viśvātmā) liền khởi sự tu khổ hạnh tapas (kỷ luật yoga nghiêm mật) để cầu được ân phúc thiêng liêng ấy.

Verse 5

तदाद्या परमा शक्तिरनंता लोकभाविनी । आद्या सूक्ष्मतरा शुद्धा भावगम्या मनोहरा

Nàng là Đấng nguyên sơ—Quyền Năng Tối Thượng (Śakti): vô tận, là nguồn khiến các thế giới sinh khởi. Nguyên thủy, vi tế hơn cả vi tế, thanh tịnh; được nhận biết bằng chứng ngộ nội tâm, và dung nhan khiến lòng say đắm.

Verse 6

निर्गुणा निष्प्रपञ्चा च निष्कला निरुपप्लवा । निरंतरतरा नित्या नित्यमीश्वरपार्श्वगा

Nàng vượt ngoài các guṇa, vượt ngoài vũ trụ hiển lộ; vô phần, không dao động. Liên tục thẳm sâu hơn nữa ở nội tâm, thường hằng—mãi an trụ bên cạnh Đấng Chúa Tể (Īśvara).

Verse 7

तया परमया शक्त्या भगवंतं त्रियम्बकम् । संचिन्त्य हृदये ब्रह्मा तताप परमं तपः

Nương nhờ Quyền Năng Tối Thượng ấy (Śakti), Brahmā quán niệm trong tim Đấng Thế Tôn Ba Mắt (Śiva, Tryambaka), rồi thực hành khổ hạnh tối thượng, cầu ân sủng và sự hiển lộ của Ngài.

Verse 8

तीव्रेण तपसा तस्य युक्तस्य परमेष्ठिनः । अचिरेणैव कालेन पिता संप्रतुतोष ह

Nhờ khổ hạnh mãnh liệt của bậc Tối Thượng, kiên định trong kỷ luật và định tâm, phụ thân của Ngài chẳng bao lâu đã hoan hỷ, sớm được làm vừa lòng.

Verse 9

ततः केनचिदंशेन मूर्तिमाविश्य कामपि । अर्धनारीश्वरो भूत्वा ययौ देवस्स्वयं हरः

Bấy giờ chính Chúa Hara, bằng một phần uy lực của Ngài, nhập hiện vào một hình tướng nào đó; trở thành Ardhanārīśvara—Đấng Chủ Tể nửa nữ—rồi tiến bước như một Thiên Thần (Deva).

Verse 10

तं दृष्ट्वा परमं देवं तमसः परमव्ययम् । अद्वितीयमनिर्देश्यमदृश्यमकृतात्मभिः

Khi chiêm ngưỡng vị Thiên Thần Tối Thượng ấy—bất hoại, vượt ngoài bóng tối của vô minh—những kẻ chưa thuần luyện nội tâm vẫn nhận ra Ngài là Đấng Duy Nhất vô nhị: không thể diễn tả và chẳng thể thấy bằng mắt phàm.

Verse 11

सर्वलोकविधातारं सर्वलोकेश्वरेश्वरम् । सर्वलोकविधायिन्या शक्त्या परमया युतम्

Con xin đảnh lễ Ngài, Đấng an bài mọi thế giới, Chúa Tể tối thượng trên mọi chúa tể của các cõi; Ngài hiệp nhất cùng Đại Năng Tối Thượng (Śakti), sức mạnh kiến lập và điều hành muôn cảnh giới.

Verse 12

अप्रतर्क्यमनाभासममेयमजरं ध्रुवम् । अचलं निर्गुणं शांतमनंतमहिमास्पदम्

Ngài vượt ngoài mọi suy luận, không mang dáng vẻ giới hạn, vô lượng khó đo, không sinh và bền vững; bất động, siêu việt ba guṇa, tịch tĩnh tuyệt đối—Ngài là nơi nương của vinh quang vô tận.

Verse 13

सर्वगं सर्वदं सर्वसदसद्व्यक्तिवर्जितम् । सर्वोपमाननिर्मुक्तं शरण्यं शाश्वतं शिवम्

Con xin nương tựa Đấng Śiva vĩnh cửu—Đấng trùm khắp, ban phát muôn điều, vượt ngoài mọi biểu hiện của “hữu” và “vô”, lìa mọi so sánh, là nơi quy y tối thượng của hết thảy.

Verse 14

प्रणम्य दंडवद्ब्रह्मा समुत्थाय कृतांजलिः । श्रद्धाविनयसंपन्नैः श्राव्यैः संस्करसंयुतैः

Sau khi phủ phục như cây gậy, Brahmā đứng dậy, chắp tay cung kính, rồi cất lời đáng được lắng nghe—đầy niềm tin và đức khiêm cung, được trau luyện bởi kỷ luật thánh hạnh đúng pháp.

Verse 15

यथार्थयुक्तसर्वार्थैर्वेदार्थपरिबृंहितैः । तुष्टाव देवं देवीं च सूक्तैः सूक्ष्मार्थगोचरैः

Bằng những thánh tụng mà mọi ý nghĩa đều chân thật và tương xứng—được làm phong phú bởi tông chỉ của Veda và thấm vào ý vị vi tế của đạo linh—ngài đã tán dương cả Đấng Chúa (Śiva), Pati Tối Thượng, cùng Nữ Thần (Devī), Śakti bất khả phân của Ngài.

Verse 16

ब्रह्मोवाच । जय देव महादेव जयेश्वर महेश्वर । जय सर्वगुण श्रेष्ठ जय सर्वसुराधिप

Phạm Thiên nói: “Khải hoàn thay Ngài, ô Thần Linh—Mahādeva! Khải hoàn thay Ngài, ô Chúa Tể—Maheśvara! Khải hoàn thay Ngài, bậc tối thắng trong mọi đức tính; khải hoàn thay Ngài, đấng chủ tể của hết thảy chư thiên.”

Verse 17

जय प्रकृति कल्याणि जय प्रकृतिनायिके । जय प्रकृतिदूरे त्वं जय प्रकृतिसुन्दरि

“Khải hoàn thay Ngài, ô Prakṛti cát tường; khải hoàn thay Ngài, Nữ Chúa của Prakṛti. Khải hoàn thay Ngài, đấng vượt ngoài Prakṛti; khải hoàn thay Ngài, vẻ đẹp vẫn rạng ngời ngay trong Prakṛti.”

Verse 18

जयामोघमहामाय जयामोघ मनोरथ । जयामोघमहालील जयामोघमहाबल

Khải hoàn thay Đại Māyā, quyền năng chẳng hề sai thất; khải hoàn thay Đấng không bao giờ hư vọng, Chúa tể của mọi sở nguyện. Khải hoàn thay Đấng không bao giờ sai thất, với cuộc thần hí bao la; khải hoàn thay Đấng không bao giờ sai thất, sức mạnh tối thượng.

Verse 19

जय विश्वजगन्मातर्जय विश्वजगन्मये । जय विश्वजगद्धात्रि जय विश्वजगत्सखि

Khải hoàn thay Mẹ của toàn vũ trụ; khải hoàn thay Đấng thấm nhuần và chính là cõi vũ trụ này. Khải hoàn thay Đấng nâng đỡ thế gian; khải hoàn thay Người Bạn, bậc dẫn đường thân mật của muôn loài.

Verse 20

जय शाश्वतिकैश्वर्ये जय शाश्वतिकालय । जय शाश्वतिकाकार जय शाश्वतिकानुग

Khải hoàn thay Đấng có chủ quyền vĩnh cửu; khải hoàn thay Đấng là nơi nương tựa muôn đời. Khải hoàn thay Đấng có hình tướng vượt ngoài thời gian; khải hoàn thay Đấng luôn theo sát và từ bi đồng hành cùng người sùng kính, ngự làm Chúa trong nội tâm.

Verse 21

जयात्मत्रयनिर्मात्रि जयात्मत्रयपालिनि । जयात्मत्रयसंहर्त्रि जयात्मत्रयनायिके

Khải hoàn thay Mẹ sinh khởi tam ngã; khải hoàn thay Đấng nuôi dưỡng tam ngã ấy. Khải hoàn thay Đấng thu nhiếp tam ngã ấy; khải hoàn thay Nữ Chúa, bậc dẫn đạo tối thượng của tam ngã.

Verse 22

जयावलोकनायत्तजगत्कारणबृंहण । जयोपेक्षाकटाक्षोत्थहुतभुग्भुक्तभौतिक

Lạy Chúa, nhờ ánh nhìn khải thắng của Ngài mà vũ trụ được nâng đỡ, và nguyên lý nhân duyên được làm cho mở rộng. Từ cái liếc bên—dù là khải thắng hay như vẻ dửng dưng—bừng sinh ngọn lửa thiêu đốt; và toàn cõi thọ hưởng vật chất đều bị “nuốt” lấy, tức bị thu nhiếp và chế ngự bởi quyền năng thần linh ấy.

Verse 23

जय देवाद्यविज्ञेये स्वात्मसूक्ष्मदृशोज्ज्वले । जय स्थूलात्मशक्त्येशेजय व्याप्तचराचरे

Khải hoàn thay Ngài—Đấng ngay cả chư thiên tối thượng cũng chẳng thể thấu triệt, nhưng rạng ngời trước tuệ nhãn vi tế của Chân Ngã. Khải hoàn thay Ngài, Chúa Tể của các năng lực chi phối đời sống hữu thân. Khải hoàn thay Ngài, Đấng trùm khắp mọi loài động và tĩnh.

Verse 24

जय नामैकविन्यस्तविश्वतत्त्वसमुच्चय । जयासुरशिरोनिष्ठश्रेष्ठानुगकदंबक

Khải hoàn kính dâng Ngài—chỉ một Danh của Ngài gom nhiếp và an lập toàn bộ tổng tập các nguyên lý (tattva) của vũ trụ. Khải hoàn kính dâng Ngài—Đấng đứng trên đầu các a-tu-la, được đoàn chúng tín đồ tối thượng hầu cận.

Verse 25

जयोपाश्रितसंरक्षासंविधानपटीयसि । जयोन्मूलितसंसारविषवृक्षांकुरोद्गमे

Ô Năng Lực Thần Linh mang Khải Hoàn, Ngài khéo tột bậc trong việc an bài sự che chở cho những ai nương tựa nơi Ngài. Ngài chính là sự trỗi dậy như mầm non, khi Khải Hoàn nhổ bật gốc cây độc của luân hồi (saṃsāra).

Verse 26

जय प्रादेशिकैश्वर्यवीर्यशौर्यविजृंभण । जय विश्वबहिर्भूत निरस्तपरवैभव

Khải hoàn kính dâng Ngài—những hiển lộ theo phương xứ của Ngài nở rộng thành quyền chủ tể, uy lực và dũng khí anh hùng. Khải hoàn kính dâng Ngài—Đấng vượt ngoài vũ trụ, khiến mọi vinh quang đối địch đều tiêu tan.

Verse 27

जय प्रणीतपञ्चार्थप्रयोगपरमामृत । जय पञ्चार्थविज्ञानसुधास्तोत्रस्वरूपिणि

Khải hoàn kính dâng Ngài—cam lộ tối thượng của sự thực hành đúng đắn theo lời dạy về Năm Phạm Trù. Khải hoàn kính dâng Ngài—Đấng có tự thể chính là bài tán tụng, là cam lộ của tri kiến chân thật về Năm Phạm Trù ấy.

Verse 28

जयति घोरसंसारमहारोगभिषग्वर । जयानादिमलाज्ञानतमःपटलचंद्रिके

Khải hoàn thay bậc Đại Y Vương tối thượng, đấng chữa lành đại bệnh kinh khiếp của luân hồi. Khải hoàn thay ánh trăng dịu, đấng xua tan tấm màn u tối sinh từ cấu uế vô thủy và vô minh.

Verse 29

जय त्रिपुरकालाग्ने जय त्रिपुरभैरवि । जय त्रिगुणनिर्मुक्ते जय त्रिगुणमर्दिनि

Khải hoàn thay Ngài, Thời Gian và Lửa đã thiêu rụi Tripura; khải hoàn thay Ngài, Bhairavī uy mãnh khiến Tripura khiếp phục. Khải hoàn thay Ngài, Đấng vượt ngoài ba guṇa; khải hoàn thay Ngài, Đấng chế ngự ba guṇa.

Verse 30

जय प्रथमसर्वज्ञ जय सर्वप्रबोधिक । जय प्रचुरदिव्यांग जय प्रार्थितदायिनि

Khải hoàn thay Ngài, Đấng Toàn Tri nguyên sơ; khải hoàn thay Ngài, Đấng đánh thức muôn loài. Khải hoàn thay Ngài, thân tướng rực rỡ với những chi phần thần diệu; khải hoàn thay Ngài, Đấng ban cho điều được cầu xin bằng lòng chí thành.

Verse 31

क्व देव ते परं धाम क्व च तुच्छं च नो वचः । तथापि भगवन् भक्त्या प्रलपंतं क्षमस्व माम्

Ôi Deva, chốn tối thượng của Ngài ở đâu, còn lời lẽ nhỏ nhoi của chúng con ở đâu? Dẫu vậy, ôi Bhagavān, xin tha thứ cho con kẻ lải nhải—chỉ vì lòng sùng kính mà thốt lời.

Verse 32

विज्ञाप्यैवंविधैः सूक्तैर्विश्वकर्मा चतुर्मुखः । नमश्चकार रुद्राय रद्राण्यै च मुहुर्मुहुः

Dâng lời thỉnh cầu bằng những tụng ngôn như thế, Viśvakarmā—Brahmā bốn mặt, đấng tạo hóa—hết lần này đến lần khác cúi đầu đảnh lễ Rudra (Śiva) và Rudrāṇī (Pārvatī), tôn nhận các Ngài là Chúa Tối Thượng và Śakti ban ân.

Verse 33

इदं स्तोत्रवरं पुण्यं ब्रह्मणा समुदीरितम् । अर्धनारीश्वरं नाम शिवयोर्हर्षवर्धनम्

Đây là bài thánh tụng tối thắng và công đức, do Brahmā tuyên thuyết. Bài ấy mang danh “Ardhanārīśvara”, làm tăng trưởng niềm hoan hỷ của đôi Ngài—Śiva và Pārvatī (Śakti).

Verse 34

य इदं कीर्तयेद्भक्त्या यस्य कस्यापि शिक्षया । स तत्फलमवाप्नोति शिवयोः प्रीतिकारणात्

Ai tụng đọc lời này với lòng sùng tín—dù học được nhờ sự chỉ dạy của bất kỳ ai—đều đạt đúng quả báo ấy, vì điều đó trở thành nhân duyên làm hoan hỷ Śiva và Śakti (Thánh đôi).

Verse 35

सकलभुवनभूतभावनाभ्यां जननविनाशविहीनविग्रहाभ्याम् । नरवरयुवतीवपुर्धराभ्यां सततमहं प्रणतोस्मि शंकराभ्याम्

Con hằng cúi lạy đôi Śaṅkara—Śiva và Śakti—đấng nuôi dưỡng mọi thế giới và muôn loài; thân tướng thần linh vượt ngoài sinh và diệt; và vì lòng từ, Ngài thị hiện thân của bậc Nam tối thượng và Nữ thanh xuân cao quý (cặp cát tường được thờ trong hình tướng hữu tướng).