रुद्रस्य परमात्मत्वे ब्रह्मपुत्रत्वादिसंशयप्रश्नः — Questions on Rudra’s Supremacy and His ‘Sonship’ to Brahmā

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भवता कथिता सृष्टिर्भवस्य परमात्मनः । चतुर्मुखमुखात्तस्य संशयो नः प्रजायते

Các hiền triết thưa rằng: “Ngài đã giảng cho chúng tôi về sự sáng tạo phát khởi từ Bhava—Đấng Tối Thượng, Chân Ngã tối cao. Vì điều ấy đã phát ra từ miệng của Đấng bốn mặt (Brahmā), nên trong chúng tôi không còn khởi lên nghi hoặc nào.”

Verse 2

देवश्रेष्ठो विरूपाक्षो दीप्तश्शूलधरो हरः । कालात्मा भगवान् रुद्रः कपर्दी नीललोहितः

Ngài là bậc tối thượng giữa chư thiên—Virūpākṣa, Đấng có nhãn quan kỳ diệu; Hara, Đấng cầm cây tam xoa rực lửa; Rudra, Đức Bhagavān, bản thể chính là Thời gian; Kapardī, vị khổ hạnh tóc bện; Đấng mang sắc xanh và đỏ.

Verse 3

सब्रह्मकमिमं लोकं सविष्णुमपि पावकम् । यः संहरति संक्रुद्धो युगांते समुपस्थिते

Vào cuối thời đại, khi kỳ hạn tan hoại đã đến, Ngài—trong uy nộ của công năng thu nhiếp vũ trụ—rút lại toàn thể thế gian này, cùng với Brahmā, cùng với Viṣṇu, và cả Pāvaka (Agni) nữa.

Verse 4

यस्य ब्रह्मा च विष्णुश्च प्रणामं कुरुतो भयात् । लोकसंकोचकस्यास्य यस्य तौ वशवर्तिनौ

Vì lòng kính sợ, Brahmā và Viṣṇu cúi đầu đảnh lễ Ngài. Ngài là Đấng có thể thu co (rút lại) các thế giới, và ngay cả hai vị ấy cũng ở dưới quyền nhiếp trì của Ngài.

Verse 5

यो ऽयं देवः स्वकादंगाद्ब्रह्मविष्णू पुरासृजत् । स एव हि तयोर्नित्यं योगक्षेमकरः प्रभुः

Chính vị Deva này, thuở xưa, đã sinh ra Brahmā và Viṣṇu từ thân thể của Ngài. Chỉ một mình Ngài là Đấng Chúa Tể tối thượng, hằng định đoạt “yoga và kṣema” của họ, ban sự thành tựu và gìn giữ các chức năng vũ trụ của họ.

Verse 6

स कथं भगवान् रुद्र आदिदेवः पुरातनः । पुत्रत्वमगमच्छंभुर्ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

Vậy thì, bằng cách nào Đức Bhagavān Rudra—Śambhu, vị Thần nguyên thủy và cổ xưa—lại đến nhận địa vị làm con của Brahmā, đấng có sự sinh ra vốn vô hiển và khó thể thấu triệt?

Verse 7

प्रजापतिश्च विष्णुश्च रुद्रस्यैतौ परस्परम् । सृष्टौ परस्परस्यांगादिति प्रागपि शुश्रुम

Chúng ta cũng đã nghe từ trước rằng Prajāpati (Phạm Thiên) và Viṣṇu—hai vị ấy, trong mối liên hệ với Rudra—đã xuất hiện trong cuộc sáng tạo từ các chi thể của nhau, nương tựa lẫn nhau trong trật tự hiển lộ.

Verse 8

कथं पुनरशेषाणां भूतानां हेतुभूतयोः । गुणप्रधानभावेन प्रादुर्भावः परस्परात्

Vậy nữa, làm sao mọi hữu tình—không sót một ai—lại sinh khởi lẫn nhau từ hai nguyên lý nhân duyên, qua mối tương quan trong đó các guṇa và Pradhāna (Tự Tánh nguyên sơ) lần lượt trở nên trội vượt đối với nhau?

Verse 9

नापृष्टं भवता किंचिन्नाश्रुतं च कथंचन । भगवच्छिष्यभूतेन भवता सकलं स्मृतम्

Ngài không bỏ sót điều gì chưa hỏi, và cũng chẳng có điều gì còn chưa được nghe. Vì ngài thật là đệ tử của Đấng Thế Tôn, nên ngài đã ghi nhớ trọn vẹn tất cả.

Verse 10

तत्त्वं वद यथा ब्रह्मा मुनीनामवदद्विभुः । वयं श्रद्धालवस्तात श्रोतुमीश्वरसद्यशः

Bạch bậc đáng tôn kính, xin hãy nói chân lý đúng như đấng Brahmā toàn biến đã dạy các bậc hiền triết. Chúng con đầy lòng tín thành, thưa ngài, và muốn được nghe ngay danh sử vinh quang của Chúa Tể (Īśvara).

Verse 11

वायुरुवाच । स्थाने पृष्टमिदं विप्रा भवद्भिः प्रश्नकोविदैः । इदमेव पुरा पृष्टो मम प्राह पितामहः

Vāyu nói: “Hỡi các bà-la-môn, những vị tinh thông phép hỏi, các ngài đã nêu câu hỏi này thật đúng chỗ. Chính điều này trước kia cũng từng được hỏi nơi ta, và bậc tổ phụ của ta (Brahmā) đã giảng giải cho ta.”

Verse 12

तदहं सम्प्रवक्ष्यामि यथा रुद्रसमुद्भवः । यथा च पुनरुत्पत्तिर्ब्रह्मविष्ण्वोः परस्परम्

Vì vậy, bây giờ tôi sẽ giải thích cách Rudra thị hiện, và cũng như cách Brahma và Vishnu tái sinh, mỗi vị trong mối quan hệ với vị kia.

Verse 13

त्रयस्ते कारणात्मानो जतास्साक्षान्महेश्वरात् । चराचरस्य विश्वस्य सर्गस्थित्यंतहेतवः

Từ chính Đại Thần Mahādeva, ba nguyên lý nhân duyên đã phát sinh. Chúng hiển lộ trực tiếp từ Maheśvara và trở thành nguyên nhân của vũ trụ—mọi loài động và bất động—qua sự sáng tạo, duy trì và tiêu dung.

Verse 14

परमैश्वर्यसंयुक्ताः परमेश्वरभाविताः । तच्छक्त्याधिष्ठिता नित्यं तत्कार्यकरणक्षमाः

Được ban quyền năng tối thượng của bậc Chúa Tể, và thấm nhuần sự hiện diện của Parameśvara, họ luôn được nâng đỡ bởi Śakti của Ngài và hoàn toàn đủ năng lực thực hiện mọi công việc của Ngài.

Verse 15

पित्रा नियमिताः पूर्वं त्रयोपि त्रिषु कर्मसु । ब्रह्मा सर्गे हरिस्त्राणे रुद्रः संहरणे तथा

Thuở trước, Cha đã bổ nhiệm cả ba vào ba công năng vũ trụ: Brahmā lo việc sáng tạo, Hari (Viṣṇu) lo việc bảo hộ, và Rudra cũng lo việc tiêu dung.

Verse 16

तथाप्यन्योन्यमात्सर्यादन्योन्यातिशयाशिनः । तपसा तोषयित्वा स्वं पितरं परमेश्वरम्

Thế nhưng, do lòng ganh tị lẫn nhau và ý muốn vượt trội nhau, họ tranh cầu địa vị tối thắng; rồi nhờ khổ hạnh (tapas) mà làm hài lòng chính Cha của mình—Đấng Parameśvara tối thượng.

Verse 17

लब्ध्वा सर्वात्मना तस्य प्रसादात्परमेष्ठिनः । ब्रह्मनारायणौ पूर्वं रुद्रः कल्पान्तरे ऽसृजत्

Nhờ trọn vẹn đắc được ân sủng của Đấng Tối Thượng (Parameṣṭhin), Rudra, vào thuở trước khi một kiếp (kalpa) khép lại, đã khai sinh Brahmā và Nārāyaṇa.

Verse 18

कल्पान्तरे पुनर्ब्रह्मा रुद्रविष्णू जगन्मयः । विष्णुश्च भगवान्रुद्रं ब्रह्माणमसृजत्पुनः

Khi một chu kỳ vũ trụ khép lại, Brahmā lại hiện ra; Rudra và Viṣṇu—đấng thấm nhuần khắp cõi—tiếp tục các công hạnh thiêng liêng. Và chính Bhagavān Viṣṇu lại khai sinh Rudra, đồng thời hiển lộ Brahmā một lần nữa.

Verse 19

नारायणं पुनर्ब्रह्मा ब्रह्माणमसृजत्पुनः । एवं कल्पेषु कल्पेषु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

Hết lần này đến lần khác, Brahmā khai sinh Nārāyaṇa; và Nārāyaṇa lại khai sinh Brahmā. Vì thế, qua kiếp này sang kiếp khác, bộ ba—Brahmā, Viṣṇu và Maheśvara—liên tục hiển hiện theo trật tự vũ trụ.

Verse 20

परस्परेण जायंते परस्परहितैषिणः । तत्तत्कल्पान्तवृत्तान्तमधिकृत्य महर्षिभिः

Các Ngài sinh khởi nối tiếp nhau, nương tựa lẫn nhau, luôn cầu mong lợi ích cho nhau. Vì thế, các đại hiền triết, dựa trên những sự tích về thời khắc kết thúc của các kalpa, đã giảng giải những chuyện kể này.

Verse 21

प्रभावः कथ्यते तेषां परस्परसमुद्भवात् । शृणु तेषां कथां चित्रां पुण्यां पापप्रमोचिनीम्

Oai lực và công năng của các Ngài được giảng rằng phát sinh từ sự nương tựa lẫn nhau. Hãy lắng nghe câu chuyện kỳ diệu của các Ngài—thánh thiện và có năng lực giải trừ tội lỗi.

Verse 22

कल्पे तत्पुरुषे वृत्तां ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । पुरा नारायणो नाम कल्पे वै मेघवाहने

Trong kiếp Tatpuruṣa, câu chuyện cổ về Phạm Thiên (Brahmā), Đấng Tối Thượng Sáng Tạo Parameṣṭhin, được thuật lại. Quả thật, trong kiếp Meghavāhana, thuở xưa có một vị mang danh Nārāyaṇa.

Verse 23

दिव्यं वर्षसहस्रं तु मेघो भूत्वावहद्धराम् । तस्य भावं समालक्ष्य विष्णोर्विश्वजगद्गुरुः

Suốt một ngàn năm thiêng, Ngài hóa thành mây và tuôn mưa xuống cõi đất. Thấy rõ ý hướng và trạng thái ấy, bậc Đạo sư toàn tri của vũ trụ liền hiểu điều đó quy về Viṣṇu.

Verse 24

सर्वस्सर्वात्मभावेन प्रददौ शक्तिमव्ययाम् । शक्तिं लब्ध्वा तु सर्वात्मा शिवात्सर्वेश्वरात्तदा

Bấy giờ, Đấng bao trùm muôn loài, an trụ như Tự Ngã của tất cả, đã ban Thần Lực bất hoại (Śakti). Nhận lấy Thần Lực ấy từ Śiva—Chúa Tể của hết thảy—Ngài, Tự Ngã nội tại của mọi hữu tình, liền được gia trì quyền năng.

Verse 25

ससर्ज भगावन् विष्णुर्विश्वं विश्वसृजा सह । विष्णोस्तद्वैभवं दृष्ट्वा सृष्टस्तेन पितामहः

Đức Viṣṇu chí phúc, cùng với nguyên lý sáng tạo của vũ trụ, đã hiển lộ nên thế gian. Thấy uy quang ấy của Viṣṇu, Pitāmaha (Phạm Thiên) được chính Ngài sinh khởi.

Verse 26

आवयोरधिकश्चास्ति स रुद्रो नात्र संशयः । तस्य देवाधिदेवस्य प्रसादात्परमेष्ठिनः

Giữa hai chúng ta, Đấng thật sự tối thượng chính là Rudra—không còn nghi ngờ. Nhờ ân phúc của Đấng Thần trên các thần, Thượng Chủ Tối Cao, chân lý ấy được biết và được xác lập.

Verse 27

स्रष्टा त्वं भगवानाद्यः पालकः परमार्थतः । अहं च तपसाराध्य रुद्रं त्रिदशनायकम्

Ôi Đấng Chúa Tể nguyên thủy, chỉ riêng Ngài thật sự là Đấng Sáng Tạo và Đấng Bảo Trì. Còn con, nhờ khổ hạnh, thờ phụng Rudra—vị lãnh đạo của chư thiên.

Verse 28

त्वया सह जगत्सर्वं स्रक्ष्याम्यत्र न संशयः । एवं विष्णुमुपालभ्य भगवानब्जसम्भवः

“Cùng với Ngài, ta sẽ tạo dựng toàn thể vũ trụ này—không còn nghi ngờ.” Nói với Viṣṇu như vậy, Đấng Thánh, Đấng Sinh từ hoa sen (Brahmā), liền cất lời.

Verse 29

एवं विज्ञापयामास तपसा प्राप्य शंकरम् । भगवन् देवदेवेश विश्वेश्वर महेश्वर

Nhờ khổ hạnh mà đến gần Śaṅkara, ông liền dâng lời khẩn cầu: “Ôi Đấng Thánh—Thần của các thần, Chúa tể vũ trụ, Mahēśvara.”

Verse 30

तव वामांगजो विष्णुर्दक्षिणांगभवो ह्यहम् । मया सह जगत्सर्वं तथाप्यसृजदच्युतः

“Viṣṇu sinh từ bên trái của Ngài, còn con quả thật phát sinh từ bên phải của Ngài. Thế nhưng, cùng với con, Acyuta (Viṣṇu) đã tạo dựng toàn thể vũ trụ.”

Verse 31

स मत्सरादुपालब्धस्त्वदाश्रयबलान्मया । मद्भावान्नाधिकस्तेति भावस्त्वयि महेश्वरे

Vì lòng ghen tị, ta đã quở trách người ấy, nương vào sức mạnh của việc ở dưới sự che chở của Ngài. Nhưng do tâm người ấy hoàn toàn hướng về ta, người vẫn giữ niềm xác tín: “Không ai cao hơn Ngài, ô Maheśvara.”

Verse 32

त्वत्त एव समुत्पत्तिरावयोस्सदृशी यतः । तस्य भक्त्या यथापूर्वं प्रसादं कृतवानसि

Vì nguồn gốc của cả hai chúng ta quả thật chỉ từ Ngài mà ra, nên ở điểm ấy chúng ta tương đồng. Bởi vậy, do lòng sùng kính của người ấy, Ngài đã ban ân huệ như thuở trước.

Verse 33

तथा ममापि तत्सर्वं दातुमर्हसि शंकर । इति विज्ञापितस्तेन भगवान् भगनेत्रहा

“Vậy thì, ô Śaṅkara, xin Ngài cũng ban tất cả điều ấy cho con.” Được người ấy khẩn cầu như vậy, Đấng Thế Tôn—Đấng từng phá hủy con mắt của Bhaga—đã lắng nghe lời thỉnh nguyện.

Verse 34

न्यायेन वै ददौ सर्वं तस्यापि स घृणानिधिः । लब्ध्वैवमीश्वरादेव ब्रह्मा सर्वात्मतां क्षणात्

Hành xử đúng theo dharma, Đấng là biển cả từ bi đã ban cho người ấy mọi điều. Nhờ chỉ riêng ân sủng nhận từ Īśvara, Brahmā lập tức đạt trạng thái là Tự Ngã của muôn loài.

Verse 35

त्वरमाणोथ संगम्य ददर्श पुरुषोत्तमम् । क्षीरार्णवालये शुभ्रे विमाने सूर्यसंनिभे

Vội vã, ông tiến đến và chiêm ngưỡng Puruṣottama, Đấng Tối Thượng. Trong nơi cư ngụ trắng trong của Biển Sữa, Ngài ngự trên cỗ thiên xa cát tường rực sáng, huy hoàng như mặt trời.

Verse 36

हेमरत्नान्विते दिव्ये मनसा तेन निर्मिते । अनंतभोगशय्यायां शयानं पंकजेक्षणम्

Trên chiếc sàng thiêng rực rỡ, điểm vàng và châu báu—do chính ngài tạo nên bằng năng lực của tâm—ngài thấy Đấng Chúa mắt như hoa sen đang nằm an nhiên trên giường nhiều vòng cuộn của rắn Ananta.

Verse 37

चतुर्भुजमुदारांगं सर्वाभरणभूषितम् । शंखचक्रधरं सौम्यं चन्द्रबिंबसमाननम्

Ngài có bốn tay, thân tướng cao quý, trang nghiêm đủ mọi bảo sức—tay cầm ốc và luân, dung mạo hiền hòa, gương mặt tựa vầng trăng tròn.

Verse 38

श्रीवत्सवक्षसं देवं प्रसन्नमधुरस्मितम् । धरामृदुकरांभोजस्पर्शरक्तपदांबुजम्

Họ chiêm ngưỡng Đấng Chúa rạng ngời, ngực mang dấu Śrīvatsa, dung nhan an tịnh với nụ cười dịu ngọt; và đôi chân sen của Ngài phơn phớt đỏ vì được Đất Mẹ chạm khẽ bằng đôi tay mềm như hoa sen.

Verse 39

क्षीरार्णवामृतमिव शयानं योगनिद्रया । तमसा कालरुद्राख्यं रजसा कनकांडजम्

Ngài nằm trong giấc ngủ du-già, như cam lộ an trú trong Biển Sữa. Theo tamas, Ngài được gọi là Kālarudra; theo rajas, Ngài là Đấng sinh từ Trứng Vàng, Hiraṇyagarbha.

Verse 40

सत्त्वेन सर्वगं विष्णुं निर्गुणत्वे महेश्वरम् । तं दृष्ट्वा पुरुषं ब्रह्मा प्रगल्भमिदमब्रवीत्

Nhờ tính chất sattva, ngài nhận ra Viṣṇu là nguyên lý thấm khắp muôn nơi; và nhận biết Maheśvara, trong bản thể nirguṇa, vượt ngoài mọi phẩm tính. Brahmā—sau khi thấy Đấng Purusha tối thượng ấy—đã mạnh dạn thốt lên những lời này.

Verse 41

ग्रसामि त्वामहं विष्णो त्वमात्मानं यथा पुरा । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रतिबुद्ध्य पितामहम्

“Hỡi Viṣṇu, ta sẽ nuốt ngươi—như xưa kia ngươi đã từng nuốt chính tự thân mình.” Nghe lời ấy, Pitāmaha (Phạm Thiên Brahmā) bừng tỉnh ngộ chân lý.

Verse 42

उदैक्षत महाबाहुस्स्मितमीषच्चकार च । तस्मिन्नवसरे विष्णुर्ग्रस्तस्तेन महात्मना

Đấng đại lực tay dài nhìn sang và khẽ mỉm cười. Ngay khoảnh khắc ấy, Viṣṇu bị chế ngự—bị bậc đại tâm kia nắm giữ.

Verse 43

सृष्टश्च ब्रह्मणा सद्यो भ्रुवोर्मध्यादयत्नतः । तस्मिन्नवसरे साक्षाद्भगवानिन्दुभूषणः

Phạm Thiên Brahmā lập tức tạo ra (vị ấy) một cách dễ dàng từ khoảng giữa đôi mày. Ngay lúc ấy, chính Đấng Bhagavān—Śiva, bậc trang sức bằng vầng nguyệt—hiển lộ trực tiếp.

Verse 44

शक्तिं तयोरपि द्रष्टुमरूपो रूपमास्थितः । प्रसादमतुलं कर्तुं पुरा दत्तवरस्तयोः

Để cả hai có thể chiêm kiến Thần lực của Ngài, Đấng Vô Tướng đã nhận lấy một hình tướng. Mong ban ân phúc vô song, Ngài—đấng xưa kia đã ban ân huệ cho họ—hiển lộ như vậy.

Verse 45

आगच्छत्तत्र यत्रेमौ ब्रह्मनारायणौ स्थितौ । अथ तुष्टुवतुर्देवं प्रीतौ भीतौ च कौतुकात्

Ngài đến nơi Phạm Thiên Brahmā và Nārāyaṇa đang đứng. Rồi vì kỳ diệu lạ lùng—vừa hoan hỷ vừa kính sợ—họ dâng lời tán tụng vị Deva ấy.

Verse 46

प्रणेमतुश्च बहुशो बहुमानेन दूरतः । भवोपि भगवानेतावनुगृह्य पिनाकधृक्

Từ xa, họ cúi lạy hết lần này đến lần khác với lòng tôn kính sâu dày. Bấy giờ Đức Bhava—Thần Shiva, Đấng cầm cung Pināka—do lòng từ mẫn đã ban ân phúc cho họ.

Verse 47

सादरं पश्यतोरेव तयोरंतरधीयत

Ngay khi cả hai đang chăm chú chiêm ngưỡng với lòng cung kính, Ngài liền ẩn mất khỏi tầm mắt họ.