Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 7
सर्गविभागवर्णनम्
Classification of Creation: the Nine Sargas and the Streams of Beings
अन्तःप्रकाशास्तिर्यंच आवृताश्च बहिः पुनः । पश्वात्मानस्ततो जाता उत्पथग्राहिणश्च ते । तमप्यसाधकं ज्ञात्वा सर्गमन्यममन्यत । तदोर्ध्वस्रोतसो वृत्तो देवसर्गस्तु सात्त्विकः
antaḥprakāśāstiryaṃca āvṛtāśca bahiḥ punaḥ | paśvātmānastato jātā utpathagrāhiṇaśca te | tamapyasādhakaṃ jñātvā sargamanyamamanyata | tadordhvasrotaso vṛtto devasargastu sāttvikaḥ
Rồi sinh ra những hữu thể có ánh sáng bên trong nhưng bên ngoài bị che phủ; nhận thức của họ nghiêng sang chiều ngang. Từ đó họ trở thành linh hồn ở trạng thái “paśu”, dễ nắm lấy những nẻo đường lạc lối. Biết rằng sự tạo hóa này cũng không thuận cho việc thành tựu đạo nghiệp, Ngài lại nghĩ đến một tạo hóa khác. Bấy giờ xuất hiện dòng chảy hướng thượng: sự tạo hóa chư thiên, thuần tính sattva.
Suta Goswami (narrating the Vāyavīya teaching to the sages, describing Brahma’s successive creations)
Tattva Level: pashu
Shiva Form: Paśupatinātha
Cosmic Event: graded emergence: tiryak-srotas (inner light, outer veiling) followed by ūrdhva-srotas deva-sarga (sāttvika ascent)
FAQs
It contrasts the bound ‘paśu’ condition—where consciousness is veiled and prone to wrong paths—with the sāttvic, upward-moving tendency that supports sādhana, implying that liberation requires a turn toward higher, clearer awareness under Pati (Śiva).
The verse sets the need for a sādhaka-supporting creation; in Shaiva practice this is fulfilled by turning the mind upward through Saguna Shiva worship (Linga-upāsanā), which purifies the paśu-state and aligns one with sattva and grace.
A practical takeaway is to cultivate the ‘upward flow’ through japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) and sattvic disciplines; this supports moving away from utpatha (wrong tendencies) toward śuddhi and steadiness in worship.