शिवमायाप्रभाववर्णनम् (Description of the Power/Effects of Śiva’s Māyā)

Verse 1

मुनय ऊचुः । ताततात महाभाग धन्यस्त्वं हि महामते । अद्भुतेयं कथा शंभोः श्राविता परभक्तिदा

Các hiền triết thưa rằng: “Ôi bậc đáng kính, ôi bậc đáng kính—ngài thật phúc lành và cao quý, hỡi người có tâm trí vĩ đại. Câu chuyện kỳ diệu về Śambhu này đã được tụng đọc cho chúng tôi nghe, và nó ban cho lòng sùng kính tối thượng.”

Verse 2

पुनर्ब्रूहि कथां शंभोर्व्यास प्रश्नानुसारतः । सर्वज्ञस्त्वं व्यासशिष्यः शिवतत्त्वविचक्षणः

Hỡi Vyāsa, xin hãy kể lại một lần nữa thánh truyện về Śambhu, đúng theo các câu hỏi đã nêu. Ngài là bậc toàn tri—đệ tử của Vyāsa—và là người tinh tường về chân lý (tattva) của Śiva.

Verse 3

सूत उवाच । एवमेव गुरुर्व्यासः पृष्टवान्मेऽजसंभवम् । सनत्कुमारं सर्वज्ञं शिवभक्तं मुनीश्वरम्

Sūta thưa: “Cũng theo cách ấy, thầy ta là Vyāsa đã hỏi ta—(và cũng hỏi) Brahmā tự sinh—và (đã hỏi) Sanatkumāra, bậc toàn tri, chúa tể trong hàng hiền triết, người sùng kính Śiva.”

Verse 4

इति श्रीशिवमहापुराणे पंचम्यामुमासंहितायां शिवमायाप्रभाववर्णनं नाम चतुर्थो ऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, quyển thứ năm—Umāsaṃhitā—kết thúc chương bốn, mang nhan đề: “Sự mô tả quyền năng và sự hiển lộ của Māyā của Śiva.”

Verse 5

पुनर्ब्रूहि महादेव महिमानं विशेषतः । श्रद्धा च महती श्रोतुं मम तात प्रवर्द्धते

Ôi Mahādeva, xin Ngài hãy nói lại—đặc biệt là thật tường tận—về vinh quang của Ngài. Thưa phụ thân kính yêu, lòng tin sâu dày của con để được lắng nghe cứ ngày một tăng trưởng.

Verse 6

महिम्ना येन शंभोस्तु येये लोके विमोहिताः । मायया ज्ञानमाहृत्य नानालीलाविहारिणः

Chính bởi đại uy đức của Śambhu mà chúng sinh trong thế gian này bị mê lầm. Do Māyā của Ngài, tri kiến chân thật bị cuốn mất, và họ lang thang, vui đùa trong vô số trò diễn biến hóa của cõi đời.

Verse 7

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाबुद्धे शांकरीं सुखदां कथाम् । तस्याः श्रवणमात्रेण शिवे भक्तिः प्रजायते

Sanatkumāra nói: “Hãy lắng nghe, hỡi Vyāsa bậc đại trí, câu chuyện Śāṃkarī ban niềm an lạc này. Chỉ cần nghe thôi, lòng sùng kính đối với Śiva liền sinh khởi.”

Verse 8

शिवस्सर्वेश्वरो देवस्सर्वात्मा सर्वदर्शनः । महिम्ना तस्य सर्वं हि व्याप्तं च सकलं जगत्

Śiva là Đấng Chúa Tể của muôn loài, là Deva tối thượng—là Tự Ngã nội tại của hết thảy chúng sinh, là Đấng Chứng Tri toàn kiến. Quả thật, bởi uy nghiêm của Ngài, toàn thể vũ trụ được thấm nhuần và nâng đỡ khắp nơi.

Verse 9

शिवस्यैव परा मूर्तिर्ब्रह्मविष्ण्वीश्वरात्मिका । सर्वभूतात्मभूताख्या त्रिलिंगा लिंगरूपिणी

Quả thật, Thể Tối Thượng của Śiva chính là Tự Ngã của Brahmā, Viṣṇu và Īśvara. Được biết là Nội Ngã của muôn loài, Thực Tại Tối Thượng ấy là “tam-linga” và hiển lộ ngay trong hình tướng Linga.

Verse 10

देवानां योनयश्चाष्टौ मानुषी नवमी च या । तिरश्चां योनयः पंच भवंत्येवं चतुर्द्दश

Trong hàng chư thiên có tám loại sinh từ thai; thai sinh của loài người là thứ chín; và trong loài súc sinh có năm loại thai sinh—như vậy tổng cộng là mười bốn loại sinh hữu thân.

Verse 11

भूता वा वर्तमाना वा भविष्याश्चैव सर्वश । शिवात्सर्वे प्रवर्तंते लीयंते वृद्धिमागताः

Muôn loài—dù thuộc quá khứ, hiện tại hay vị lai—đều khởi sinh chỉ từ Śiva. Khi đã lớn lên và trọn vẹn hành trình của mình, họ lại hòa nhập vào Ngài.

Verse 12

ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रचन्द्राणां देवदानवभोगिनाम् । गंधर्वाणां मनुष्याणामन्येषां वापि सर्वशः

Đối với Brahmā, Indra, Upendra (Viṣṇu) và Mặt Trăng; đối với chư thiên, loài asura và các chúng nāga; đối với Gandharva và loài người—và quả thật đối với mọi loài khác khắp nơi—chân lý ấy đều ứng hợp trọn vẹn.

Verse 13

बंधुर्मित्रमथाचार्य्यो रक्षन्नेताऽर्थवान्गुरुः । कल्पद्रुमोऽथ वा भ्राता पिता माता शिवो मतः

Śiva được xem là bà con và bạn hữu, là bậc thầy và người dẫn dắt che chở, là vị Guru ban phúc đem lại thịnh vượng chân thật. Ngài cũng được tôn như cây như ý—quả thật như anh em, như cha và như mẹ.

Verse 14

शिवस्सर्वमयः पुंसां स्वयं वेद्यः परात्परः । वक्तुं न शक्यते यश्च परं चानु परं च यत्

Śiva là Đấng thấm khắp, là tất cả đối với muôn loài; Ngài chỉ có thể tự thân chứng tri và vượt cao hơn cả cái cao nhất. Ngài không thể thật sự diễn tả bằng lời—Ngài là Tối Thượng, và cũng là điều vượt khỏi cả Tối Thượng.

Verse 15

तन्माया परमा दिव्या सर्वत्र व्यापिनी मुने । तदधीनं जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्

Hỡi bậc hiền triết, Māyā của Ngài là tối thượng và linh diệu, thấm khắp mọi nơi. Nương vào năng lực ấy mà toàn thể vũ trụ này—cùng chư thiên, asura và loài người—đều tồn tại.

Verse 16

कामेन स्वसहायेन प्रबलेन मनोभुवा । सर्वः प्रधर्षितो वीरो विष्ण्वादिः प्रबलोऽपि हि

Bởi Kāma—được trợ lực bởi đồng minh hùng mạnh của chính mình, kẻ sinh từ tâm—mọi bậc anh hùng đều bị khuất phục; quả thật, ngay cả những đấng hùng cường bắt đầu từ Viṣṇu, tuy mạnh, cũng bị chế ngự.

Verse 17

शिवमायाप्रभावेणाभूद्धरिः काममोहितः । परस्त्रीधर्षणं चक्रे बहुवारं मुनीश्वर

Hỡi bậc chúa tể các hiền triết, do uy lực áp đảo của māyā Śiva, Hari (Viṣṇu) bị dục vọng làm mê muội; và hết lần này đến lần khác đã phạm tội nhục nhã: xâm phạm vợ người khác.

Verse 18

इन्द्रस्त्रिदशपो भूत्वा गौतमस्त्रीविमोहितः । पापं चकार दुष्टात्मा शापं प्राप मुनेस्तदा

Indra, chúa tể của ba mươi ba vị thiên thần, đã si mê vợ của Gautama. Kẻ tâm địa ác ấy phạm tội, rồi liền nhận lời nguyền rủa từ bậc hiền thánh.

Verse 19

पावकोऽपि जगच्छ्रेष्ठो मोहितश्शिवमायया । कामाधीनः कृतो गर्वात्ततस्तेनैव चोद्धृतः

Ngay cả Pāvaka (Agni), được xem là bậc tối thắng trong các năng lực của thế gian, cũng bị mê lầm bởi Māyā của Śiva. Vì kiêu mạn, Ngài bị đặt dưới quyền của dục vọng; rồi chính nhờ quyền năng ấy của Chúa Tể, Ngài lại được nâng lên và cứu độ.

Verse 20

जगत्प्राणोऽपि गर्वेण मोहितश्शिवमायया । कामेन निर्जितो व्यासश्चक्रेऽन्यस्त्रीरतिं पुरा

Ngay cả Vyāsa—bậc như hơi thở sinh mệnh của thế gian—cũng từng vì kiêu mạn mà bị Māyā của Śiva làm cho mê lầm. Bị dục vọng khuất phục, thuở xưa Ngài đã rơi vào sự luyến ái đối với một người phụ nữ khác.

Verse 21

चण्डरश्मिस्तु मार्तण्डो मोहितश्शिवमायया । कामाकुलो बभूवाशु दृष्ट्वाश्वीं हयरूपधृक्

Mārtaṇḍa (Mặt Trời), với những tia sáng dữ dội, cũng bị Māyā của Śiva làm cho mê lầm. Vừa thấy ngựa cái, Ngài liền xao động bởi dục vọng và hóa thân thành ngựa đực.

Verse 22

चन्द्रश्च मोहितश्शम्भोर्मायया कामसंकुलः । गुरुपत्नीं जहाराथ युतस्तेनैव चोद्धृतः

Mặt Trăng (Candra) cũng bị Māyā của Śambhu làm cho mê muội và xao động bởi dục vọng. Ngài đã cướp đi vợ của chính vị guru mình; nhưng cũng nhờ chính Đấng ấy, Ngài được phục hồi và giải thoát.

Verse 23

पूर्वं तु मित्रावरुणौ घोरे तपसि संस्थितौ । मोहितौ तावपि मुनी शिवमायाविमोहितौ

Thuở xưa, Mitra và Varuṇa an trú trong khổ hạnh nghiêm khắc. Thế nhưng ngay cả hai vị hiền triết ấy cũng bị mê hoặc, vì bị Māyā của Śiva làm cho lầm lạc.

Verse 24

उर्वशीं तरुणीं दृष्ट्वा कामुको संबभूवतुः । मित्रः कुम्भे जहौ रेतो वरुणोऽपि तथा जले

Nhìn thấy nàng Urvaśī trẻ trung, cả hai (Mitra và Varuṇa) đều bị dục vọng xâm chiếm. Mitra đã xuất tinh vào một chiếc bình, và Varuṇa cũng làm như vậy vào trong nước.

Verse 25

ततः कुम्भात्समुत्पन्नो वसिष्ठो मित्रसंभवः । अगस्त्यो वरुणाज्जातो वडवाग्निसमद्युतिः

Sau đó, Vasiṣṭha nảy sinh từ chiếc bình, là con của Mitra; và Agastya được sinh ra từ Varuṇa, rạng rỡ như ngọn lửa dưới đáy biển (Vaḍavāgni).

Verse 26

दक्षश्च मोहितश्शंभोर्मायया ब्रह्मणस्सुतः । भ्रातृभिस्स भगिन्यां वै भोक्तुकामोऽभवत्पुरा

Daksha, con trai của Brahmā, đã bị mê hoặc bởi Maya của Śambhu; và trong thời xa xưa, cùng với các anh em của mình, ông đã nảy sinh ham muốn hưởng lạc với chính em gái mình.

Verse 27

ब्रह्मा च बहुवारं हि मोहितश्शिवमायया । अभवद्भोक्तुकामश्च स्वसुतायां परासु च

Thật vậy, Brahmā đã nhiều lần bị mê hoặc bởi Maya của Śiva, và ông đã bị chiếm hữu bởi ham muốn hưởng lạc—ngay cả đối với con gái mình và đối với những người phụ nữ khác nữa.

Verse 28

च्यवनोऽपि महायोगी मोहितश्शिवमायया । सुकन्यया विजह्रे स कामासक्तो बभूव ह

Ngay cả Cyavana, dù là một đại yogi, cũng bị mê hoặc bởi Maya của Śiva. Khi vui đùa cùng Sukanyā, ông thực sự đã trở nên quyến luyến với dục vọng.

Verse 29

कश्यपः शिवमायातो मोहितः कामसंकुलः । ययाचे कन्यकां मोहाद्धन्वनो नृपतेः पुरा

Bị māyā của Śiva bao phủ, Kaśyapa mê muội, tâm rối loạn bởi dục vọng; trong cơn lầm lạc ấy, xưa kia ông từng đến cầu xin vua Dhanvan gả cho mình người con gái trinh của ngài.

Verse 30

गरुडः शांडिलीं कन्यां नेतुकामस्सुमोहितः । विज्ञातस्तु तया सद्यो दग्धपक्षो बभूव ह

Garuda mê muội tột cùng, toan bắt cóc thiếu nữ Śāṇḍilī; nhưng nàng lập tức nhận ra, và ngay tức khắc đôi cánh của chàng bị thiêu cháy, quả thật vậy.

Verse 31

विभांडको मुनिर्नारीं दृष्ट्वा कामवशं गतः । ऋष्यशृङ्गः सुतस्तस्य मृग्यां जातश्शिवाज्ञया

Thấy một người nữ, hiền giả Vibhaṇḍaka liền rơi vào quyền lực của dục. Theo thánh lệnh của Śiva, con trai ông là Ṛṣyaśṛṅga đã sinh ra từ một con nai cái.

Verse 32

गौतमश्च मुनिश्शंभोर्मायामोहितमानसः । दृष्ट्वा शारद्वतीं नग्नां रराम क्षुभितस्तया

Gautama, bậc hiền triết—tâm bị māyā của Śambhu làm mê mờ—khi thấy Śāradvatī lõa thể, liền xao động vì nàng và buông mình vào cuộc hoan lạc ái ân.

Verse 33

रेतः स्कन्नं दधार स्वं द्रोण्यां चैव स तापसः । तस्माच्च कलशाज्जातो द्रोणश्शस्त्रभृतां वरः

Vị khổ hạnh ấy đã gìn giữ tinh dịch đã rơi của mình trong một cái máng (droṇī). Từ chính chiếc bình (kalaśa) ấy, Drona được sinh ra—bậc tối thượng trong hàng người mang vũ khí.

Verse 34

पराशरो महायोगी मोहितश्शिवमायया । मत्स्योदर्या च चिक्रीडे कुमार्या दाशकन्यया

Parāśara, bậc đại du-già, bị mê hoặc bởi Māyā của Thánh Thần Śiva; và cùng Matsyodarī—thiếu nữ con nhà chài—ngài đã vui đùa ái luyến.

Verse 35

विश्वमित्रो बभूवाथ मोहितश्शिवमायया । रेमे मेनकया व्यास वने कामवशं गतः

Rồi Viśvāmitra cũng bị Māyā của Śiva làm mê muội; hỡi Vyāsa, khi bị dục vọng chi phối, ngài đã vui chơi cùng Menakā trong rừng.

Verse 36

वसिष्ठेन विरोधं तु कृतवान्नष्टचेतनः । पुनः शिवप्रासादाच्च ब्राह्मणोऽभूत्स एव वै

Mất đi sự phân biệt đúng đắn, ngài đã gây xung đột với Vasiṣṭha; nhưng nhờ ân sủng của Thánh Chúa Śiva, chính người ấy lại được phục hồi làm một brāhmaṇa chân thật.

Verse 37

रावणो वैश्रवाः कामी बभूव शिवमायया । सीतां जह्रे कुबुद्धिस्तु मोहितो मृत्युमाप च

Do thần lực Māyā của Śiva, Rāvaṇa—kẻ thuộc dòng Vaiśravaṇa—bị dục vọng lấn át. Với trí hiểu lệch lạc và mê muội, hắn bắt cóc Sītā và vì thế cũng chuốc lấy cái chết.

Verse 38

बृहस्पतिर्मुनिवरो मोहितश्शिवमायया । भ्रातृपत्न्या वशी रेमे भरद्वाजस्ततोऽभवत्

Bṛhaspati, bậc hiền triết tối thượng, bị Māyā của Śiva làm mê hoặc; ngài bị vợ của anh trai chi phối và chung sống với nàng; từ sự kết hợp ấy, Bharadvāja được sinh ra.

Verse 39

इति मायाप्रभावो हि शंकरस्य महात्मनः । वर्णितस्ते मया व्यास किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

Như vậy, hỡi Vyāsa, ta đã thuật cho ông về uy lực kỳ diệu của Māyā thuộc về Śaṅkara, bậc Đại Tâm. Nay ông còn muốn nghe điều gì nữa?