एकोनविंशतिशिवावतारवर्णनम् (Description of the Nineteen Manifestations/Avatāras of Śiva)

Verse 1

शिव उवाच । दशमे द्वापरे व्यासस्त्रिधामा नामतो मुनि । हिमवच्छिखरे रम्ये भृगुतुंगे नगोत्तमे

Śiva phán: “Trong Dvāpara thứ mười, có một hiền triết tên Vyāsa, được gọi là Tridhāmā. Ngài cư ngụ trên đỉnh Hi-mã-lạp-sơn xinh đẹp—tại Bhṛgutunga, bậc nhất trong các núi.”

Verse 2

तत्रापि मम पुत्राश्च भृग्वाद्याः श्रुतिसंमिताः । बलबन्धुर्नरामित्रः केतुशृंगस्तपोधनः

“Tại đó nữa, các con của Ta—khởi đầu là Bhṛgu—đều hoàn toàn thuận theo uy quyền của Veda. (Trong số ấy có) Balabandhu, Narāmitra, Ketuśṛṅga và Tapodhana.”

Verse 3

एकादशे द्वापरे तु व्यासश्च त्रिवृतो यदा । गंगाद्वारे कलौ नाम्ना तपोऽहं भविता तदा

Trong Dvāpara thứ mười một, khi Vyāsa được gọi là Trivṛta, thì đến thời Kali ta sẽ giáng sinh tại Gaṅgādvāra, mang danh ‘Tapaḥ’ (Khổ hạnh).

Verse 4

लम्बोदरश्च लम्बाक्षः केशलम्वः प्रलम्बकः । तत्रापि पुत्राश्चत्वारो भविष्यन्ति दृढव्रताः

“(Các hình tướng Rudra mang danh) Lambodara, Lambākṣa, Keśalambva và Pralambaka. Từ dòng ấy nữa, sẽ sinh ra bốn người con trai—kiên định trong các thệ nguyện thiêng.”

Verse 5

द्वादशे परिवर्त्ते तु शततेजाश्च वेदकृत् । तत्राप्यहं भविष्यामि द्वापरान्ते कलाविह

Trong chu kỳ biến chuyển thứ mười hai, (ta sẽ hiện thân) làm Śatatejā, bậc soạn lập các Veda. Ngay tại đó nữa, ta sẽ hiển lộ vào cuối thời Dvāpara—không hề suy giảm, trọn vẹn uy lực thần linh.

Verse 6

हेमकंचुकमासाद्य नाम्ना ह्यत्रिः परिप्लुतः । व्यासस्यैव साहाय्यार्थं निवृत्तिपथरोषणः

Được khoác giáp vàng, Atri—nay danh tiếng vang xa—trở nên viên mãn uy lực; và chính để trợ giúp Vyāsa, ngài được khơi dậy nhiệt tâm trên đạo lộ nivṛtti (ly thế), hướng về sự giải thoát trong ân sủng của Śiva.

Verse 7

सर्वज्ञः समबुद्धिश्च साध्यः शर्वसुयोगिनः । तत्रेति पुत्राश्चत्वारो भविष्यन्ति महामुने

Hỡi đại hiền giả, họ sẽ là những bậc toàn tri, tâm bình đẳng và đã thành tựu đạo—những yogin viên mãn, chí thành phụng sự Śarva (Śiva). Trong dòng ấy, sẽ sinh ra bốn người con trai.

Verse 8

त्रयोदशे युगे तस्मिन्धर्मो नारायणः सदा । व्यासस्तदाहं भविता बलिर्नाम महामुनिः

Trong thời đại thứ mười ba ấy, Dharma sẽ luôn là Nārāyaṇa; và khi đó, ta sẽ trở thành Vyāsa—đại hiền giả mang danh Bali.

Verse 9

बालखिल्याश्रमे गंधमादने पर्वतोत्तमे । सुधामा काश्यपश्चैव वसिष्ठो विरजाः शुभाः

Tại đạo tràng của các hiền thánh Bālakhilya, trên núi Gandhamādana tối thắng, các bậc hiền giả cát tường Sudhāmā, Kaśyapa, Vasiṣṭha và Virajā thanh tịnh đều hiện diện.

Verse 10

यदा व्यासस्तु रक्षाख्यः पर्याये तु चतुर्दशे । वंश आङ्गिरसे तत्र भविताहं च गौतमः

Khi đến lượt thứ mười bốn, vị Vyāsa mang danh Rakṣa xuất hiện, thì trong thời ấy—thuộc dòng Aṅgiras—ta sẽ giáng sinh làm Gautama.

Verse 11

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति कलौ तदा । अत्रिर्दवशदश्चैव श्रवणोथ श्रविष्कटः

Ở đó nữa, vào thời Kali ấy, các con trai của ta sẽ xuất hiện: Atri, Davaśadaśa, cùng Śravaṇa, rồi đến Śraviṣkaṭa.

Verse 12

व्यासः पञ्चदशे त्रय्यारुणिर्वै द्वापरे यदा । तदाहं भविता वेदशिरा वेदशिरस्तथा

Khi trong thời Dvāpara, vị Vyāsa thứ mười lăm quả thật là Trayyāruṇi, thì khi ấy ta sẽ trở thành bậc hiền thánh Vedaśiras—cũng được gọi là Vedaśiras.

Verse 13

महावीर्यं तदस्त्रं च वेदशीर्षश्च पर्वतः । हिमवत्पृष्ठमासाद्य सरस्वत्यास्तथोत्तरे

Vũ khí thần linh đầy đại lực ấy, cùng ngọn núi mang tên Vedaśīrṣa—khi đã đến vùng phía bắc, men theo sườn sau của dãy Himavān, gần dòng Sarasvatī—thì được an lập tại nơi ấy.

Verse 14

तत्रापि मम चत्वारो भविष्यन्ति सुता दृढाः । कुणिश्च कुणिबाहुश्च कुशरीरः कुनेत्रकः

Tại đó nữa, bốn người con kiên định của ta sẽ ra đời—Kuṇi, Kuṇibāhu, Kuśarīra và Kunetraka.

Verse 15

व्यासो युगे षोडशे तु यदा देवो भविष्यति । तदा योगप्रदानाय गोकर्णो भविता ह्यहम्

Khi đến thời đại thứ mười sáu, lúc bậc hiền triết thần thánh Vyāsa xuất hiện, thì để ban truyền Yoga, quả thật ta sẽ hóa thân thành Gokarṇa.

Verse 16

तत्रैव च सुपुण्यं च गोकर्णं नाम तद्वनम् । तत्रापि योगिनः पुत्र भविष्यंतित्यम्बुसंमिताः

Ngay tại đó có khu rừng cực kỳ phước đức mang tên Gokarṇa. Và cũng tại đó, được tuyên thuyết rằng con trai sẽ sinh ra cho các yogin, nhiều như nước—không thể đếm xiết.

Verse 17

काश्यपोप्युशनाश्चैव च्यवनोऽथ बृहस्पतिः । तेपि तेनैव मार्गेण गमिष्यन्ति शिवालयम्

Kāśyapa, Uśanā (Śukra), Cyavana và cả Bṛhaspati nữa—tất thảy cũng sẽ đi theo chính con đường ấy và đạt đến Śivālaya, thánh cư của Đức Śiva.

Verse 18

परिवर्त्ते सप्तदशे व्यासो देवकृतंजयः । गुहावासीति नाम्नाहं हिमवच्छिखरे शुभे

Trong chu kỳ biến chuyển thứ mười bảy, bậc hiền triết Vyāsa được biết đến với danh hiệu Devakṛtañjaya. Còn ta—mang tên ‘Guhāvāsī’ (kẻ ở trong hang)—đã an trú trên đỉnh cát tường của Himavān (Himalaya).

Verse 19

महालये महोत्तुंगे शिवक्षेत्रं हिमाल यम् । उतथ्यो वामदेवश्च महायोगो महाबलः

Trong miền Hi-mã-lạp-sơn cao vời và tôn quý bậc nhất, có một Thánh địa của Śiva (Śiva-kṣetra). Nơi ấy có Utathya và Vāmadeva—những đại du-già, đầy đủ đại lực tâm linh và sức mạnh lớn lao.

Verse 20

परिवर्त्तेऽष्टादशे तु यदा व्यास ऋतंजयः । शिखाण्डीनामतोहं तद्धिमवच्छिखरे शुभे

Nhưng vào chu kỳ thứ mười tám của thời gian, khi Vyāsa—được gọi là Ṛtaṃjaya, bậc chinh phục Chân lý—xuất hiện, thì khi ấy ta được sinh trong dòng Śikhāṇḍī, trên đỉnh Hi-mã-lạp-sơn cát tường.

Verse 21

सिद्धक्षेत्रे महापुण्ये शिखण्डी नाम पर्वतः । शिखण्डिनो वनं वापि यत्र सिद्धनिषेवितम्

Trong Siddha-kṣetra tối linh và đại phước, có một ngọn núi mang tên Śikhaṇḍī; lại có cả khu rừng Śikhaṇḍī, nơi các bậc siddha (đấng thành tựu) thường lui tới phụng sự và cư ngụ.

Verse 22

वाचःश्रवा रुचीकश्च स्यावास्यश्च यतीश्वरः । एते पुत्रा भविष्यन्ति तत्रापि च तपोधनाः

“Vācaḥśravā, Rucīka, Syāvāsya và Yatīśvara—những vị ấy cũng sẽ sinh làm các người con trai nơi đó; tất thảy đều giàu tapas, là kho báu của hạnh tu khổ hạnh.”

Verse 23

एकोनविंशे व्यासस्तु भरद्वाजो महामुनिः । तदाप्यहं भविष्यामि जटी माली च नामतः

Trong chu kỳ thứ mười chín, Vyāsa quả thật sẽ là đại hiền Bharadvāja. Ngay khi ấy, ta cũng sẽ thị hiện, mang danh Jaṭī và Mālī—người tóc bện và người mang vòng hoa.

Verse 24

हिमवच्छिखरे तत्र पुत्रा मेऽम्बुधिसंहिताः । हिरण्यनामा कौशल्यो लोकाक्षी प्रधिमिस्तथा

Trên đỉnh núi Himavān, các con trai của ta tụ hội như biển cả mênh mông—Hiraṇyanāmā, Kauśalya, Lokākṣī, và cả Pradhimi nữa.

Verse 25

परिवर्त्ते विंशतिमे भविता व्यास गौतमः । तत्राट्टहासनामाहमट्टहासप्रिया नराः

Trong chu kỳ biến đổi thứ hai mươi, vị Vyāsa sẽ là Gautama. Tại đó, Ta sẽ được biết đến với danh xưng ‘Aṭṭahāsa’; và dân chúng nơi ấy sẽ một lòng mến kính, hoan hỷ với Aṭṭahāsa.

Verse 26

तत्रैव हिमवत्पृष्ठे अट्टहासो महागिरिः । देवमानुषयक्षेन्द्रसिद्धचारणसेवितः

Ngay tại đó, trên sườn lưng của Himavat, sừng sững ngọn đại sơn mang tên Aṭṭahāsa—được chư thiên, loài người, các bậc chúa tể Yakṣa, cùng các Siddha và Cāraṇa tôn kính và thường lui tới.

Verse 27

तत्रापि मम ते पुत्रा भवि ष्यन्ति सुयोगिनः । सुमन्तुर्बबरिर्विद्वान् कबंधः कुशिकन्धरः

“Tại đó nữa, những người con của ta sẽ sinh ra nơi nàng—đều là các yogin thành tựu: Sumantu, Babari, bậc học giả Kabandha, và Kuśikandhara.”

Verse 28

एकविंशे युगे तस्मिन् व्यासो वाचःश्रवा यदा । तदाहं दारुको नाम तस्माद्दारुवनं शुभम्

Trong yuga thứ hai mươi mốt ấy, khi hiền thánh Vyāsa mang danh Vācaḥśravā, ta được gọi là Dāruka. Từ chính danh ấy phát sinh khu rừng cát tường mang tên Dāruvana.

Verse 29

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति सुयोगिनः । प्लक्षो दार्भायणिश्चैव केतुमान् गौतमस्तथा

Tại nơi ấy nữa, những người con của ta sẽ sinh ra như các bậc yogin thành tựu—đó là Plakṣa, Dārbhāyaṇi, Ketumān, và cả Gautama.

Verse 30

द्वाविंशे परिवर्ते तु व्यासः शुष्मायणो यदा । तदाप्यहं भविष्यामि वाराणस्यां महामुनिः

Trong chu kỳ thứ hai mươi hai, khi Vyāsa sẽ là Śuṣmāyaṇa, thì ta cũng sẽ xuất hiện tại Vārāṇasī—hỡi bậc đại thánh—như một đại khổ hạnh giả.

Verse 31

नाम्ना वै लांगली भीमो यत्र देवाः सवासवाः । द्रक्ष्यंति मां कलौ तस्मिन्भवं चैव हलायुधम्

Trong thời Kali ấy, chư Thiên cùng với Indra sẽ thấy Ta tại đó, lừng danh với danh xưng “Lāṅgalī Bhīma”; và họ cũng sẽ thấy chính Bhava (Śiva) là “Hālāyudha”, Đấng mang lưỡi cày.

Verse 32

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यंति सुधार्मिकाः । भल्लवी मधुपिंगश्च श्वेतकेतुस्तथैव च

“Ở nơi ấy nữa, những người con của ông sẽ sinh ra như con của Ta—thật sự hiền thiện, giữ trọn dharma: Bhallavī, Madhupiṅga, và cả Śvetaketu.”

Verse 33

परिवर्ते त्रयोविंशे तृणबिन्दुर्यदा मुनिः । श्वेतो नाम तदाहं वै गिरौ कालंजरे शुभे

Trong chu kỳ thứ hai mươi ba, khi hiền thánh Tṛṇabindu xuất hiện, Ta quả thật đã hiển lộ khi ấy với danh Śveta, trên núi Kālañjara cát tường.

Verse 34

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपस्विनः । उशिको बृहदश्वश्च देवलः कविरेव च

Ngay tại nơi ấy nữa, các con của Ta sẽ sinh ra nơi ngươi—những bậc khổ hạnh vĩ đại: Uśika, Bṛhadaśva, Devala và Kavi.

Verse 35

परिवर्ते चतुर्विंशे व्यासो यक्षो यदा विभुः । शूली नाम महायोगी तद्युगे नैमिषे तदा

Trong chu kỳ thứ hai mươi bốn (parivarta), khi Đấng Đại Năng Śiva đảm nhận vai trò Vyāsa giữa hàng Yakṣa, vị Đại Du-gi ấy được gọi là Śūlī; và ngay trong thời đại ấy, Ngài hiển hiện tại Naimiṣa.

Verse 36

तत्रापि मम ते शिष्या भविष्यन्ति तपस्विनः । शालिहोत्रोऽग्निवेशश्च युवनाश्वः शरद्वसुः

Ngay tại nơi ấy nữa, những bậc khổ hạnh ấy sẽ trở thành đệ tử của Ta—Śālihotra, Agniveśa, Yuvanāśva và Śaradvasu.

Verse 37

पंचविंशे यदा व्यासः शक्तिर्नाम्ना भविष्यति । तदाप्यहं महायोगी दण्डी मुण्डीश्वरः प्रभुः

Khi đến thời kỳ thứ hai mươi lăm, Vyāsa sẽ được gọi bằng danh hiệu Śakti; bấy giờ Ta cũng sẽ thị hiện làm Đại Du-gi—Đấng Chủ Tể Daṇḍī, Muṇḍīśvara, bậc Tối Thượng.

Verse 38

तत्रापि मम ते शिष्या भविष्यन्ति तपस्विनः । छगलः कुण्डकर्णश्च कुम्भाण्डश्च प्रवाहकः

Tại đó nữa, những bậc khổ hạnh ấy sẽ trở thành đệ tử của Ta—Chagala, Kuṇḍakarṇa, Kumbhāṇḍa và Pravāhaka.

Verse 39

व्यासः पराशरो यर्हि षड्विंशे भविताप्यहम् । पुरं भद्रवटं प्राप्य सहिष्णुर्नाम नामतः

Khi đến chu kỳ thứ hai mươi sáu, Vyāsa—Parāśara—xuất hiện, thì Ta cũng sẽ thị hiện. Đến thành Bhadravaṭa, Ta sẽ được biết đến với danh hiệu “Sahiṣṇu”.

Verse 40

तत्रापि मम ते शिष्या भविष्यन्ति तपस्विनः । उलूको विद्युतश्चैव शम्बूको ह्याश्वलायनः

Tại đó nữa, những bậc khổ hạnh ấy sẽ trở thành đệ tử của Ta—Ulūka, Vidyuta, cùng Śambūka và Āśvalāyana.

Verse 41

सप्तविंशे यदा व्यासो जातूकर्ण्यो भविष्यति । प्रभासतीर्थमाश्रित्य सोमशर्मा तदाप्यहम्

Vào lượt thứ hai mươi bảy, khi Vyāsa sẽ là Jātūkarṇya, thì ta cũng vậy—trở thành Somaśarmā—sẽ cư trú, nương tựa nơi thánh địa Prabhāsa tīrtha.

Verse 42

इति द्विचत्वारिंशावताराः

Như vậy, bốn mươi hai hóa thân (hình tướng hiển lộ) của Đức Rudra–Śiva được kết thúc.

Verse 43

अष्टाविंशे द्रापरे तु पराशरसुतो हरिः । यदा व्यासो भविष्यामि नाम्ना द्वैपायनः प्रमुः

“Trong Dvāpara lần thứ hai mươi tám, Hari—con của Parāśara—sẽ xuất hiện; khi ấy Ta sẽ trở thành Vyāsa, lừng danh với danh hiệu Dvaipāyana.”

Verse 44

तदा षष्ठेन चांशेन कृष्णः पुरुषसत्तमः । वसुदेवसुतः श्रेष्ठो वासुदेवो भविष्यति

Khi ấy, với một phần sáu (thần lực), Kṛṣṇa—bậc tối thượng trong loài người—sẽ sinh làm người con ưu việt của Vasudeva và được biết đến với danh hiệu Vāsudeva.

Verse 45

तदाप्यहं भविष्यामि योगात्मा योगमायया । लोकविस्मापनार्थाय ब्रह्मचारिशरीरकः

“Ngay cả khi ấy, nhờ Yogamāyā của Ta, Ta sẽ hiển lộ như chính Tự Ngã của Yoga, mang thân của một brahmacārin (ẩn sĩ giữ phạm hạnh) để làm mê hoặc các thế gian (và che giấu ý chỉ thiêng liêng của Ta).”

Verse 46

श्मशाने मृतमुत्सृज्य दृष्ट्वा कायमनामयम् । ब्राह्मणानां हितार्थाय प्रविष्टो योगमायया

Tại bãi hỏa táng, sau khi bỏ lại thân xác đã chết và thấy một thân thể không bệnh khổ, vì lợi ích của các brāhmaṇa, ngài nhờ Yogamāyā mà nhập vào thân ấy.

Verse 47

दिव्यां मेरुगुहां पुण्यां त्वया सार्द्धं च विष्णुना । भविष्यामि तदा ब्रह्मंल्लकुली नामनामतः

Hỡi Brahmā, khi ấy cùng với ngài và với Viṣṇu, ta sẽ vào hang động thiêng liêng, thần diệu của núi Meru; và tại đó ta sẽ hiển lộ mang danh Lakulī.

Verse 48

कायावतार इत्येवं सिद्धक्षेत्रं परं तदा । भविष्यति सुविख्यातं यावद्भूमिर्धरिष्यति

Vì thế, thánh địa Siddha-kṣetra tối thượng ấy sẽ được biết đến với danh xưng “Kāyāvatāra”, và sẽ còn lừng danh chừng nào trái đất còn tồn tại.

Verse 49

तत्रापि मम ते शिष्या भविष्यन्ति तपस्विनः । कुशिकश्चैव गर्गश्च मित्रः कौरुष्य एव च

Ngay tại nơi ấy, những bậc khổ hạnh kia sẽ trở thành đệ tử của ta—đó là Kuśika, Garga, Mitra và cả Kauruṣya nữa.

Verse 50

योगिनो ब्राह्मणा वेदपारगा ऊर्द्ध्वरेतसः । प्राप्य माहेश्वरं योगं गमिष्यंति शिवं पुरम्

Các du-già sư—những Bà-la-môn đã vượt qua bờ kia của Veda và gìn giữ tinh lực—sau khi chứng đắc Yoga của Maheśvara, sẽ đi đến chính thành đô (cõi ngự) của Śiva.

Verse 51

वैवस्वतेऽन्तरे सम्यक् प्रोक्ता हि परमात्मना । योगेश्वरावताराश्च सर्वावर्तेषु सुव्रताः

Trong thời kỳ Vaivasvata Manvantara, những điều này quả thật đã được Đấng Tối Thượng (Paramātman) giảng dạy minh bạch. Và trong mọi chu kỳ vũ trụ, các hóa thân của Chúa Tể Yoga (Śiva)—những bậc giữ thánh nguyện—cũng hiển lộ.

Verse 52

व्यासाश्चैवाष्टविंशत्का द्वापरेद्वापरे विभो । योगेश्वरावतारश्च प्रारंभे च कलौ कलौ

Ôi Đấng Hùng Mãnh, trong mỗi thời Dvāpara quả thật có hai mươi tám vị Vyāsa; và vào lúc khởi đầu của mỗi thời Kali, Chúa Tể Yoga (Śiva) cũng giáng thế bằng hóa thân.

Verse 53

योगेश्वरावताराणां योगमार्गप्रवर्द्धकाः । महाशैवाश्च चत्वारः शिष्याः प्रत्येकमव्यया

Đối với các hóa thân của Chúa Tể Yoga (Śiva), có bốn đại đệ tử Śaiva—mỗi vị đều bất hoại—những bậc làm hưng thịnh và mở rộng con đường Yoga.

Verse 54

एते पाशुपताः शिष्या भस्मोद्धूलितविग्रहाः । रुद्राक्षमालाभरणास्त्रिपुण्ड्रांकितमस्तकाः

Đây là những đệ tử Pāśupata: thân được xoa tro thiêng (bhasma/vibhūti), đeo tràng hạt Rudrākṣa, và trên đầu mang dấu Tripuṇḍra—ba vạch ngang vibhūti—là dấu hiệu đặc thù của lòng sùng kính đối với Chúa Rudra.

Verse 55

शिष्या धर्मरताः सर्वे वेदवेदांगपारगाः । लिंगार्चनरता नित्यं बाह्याभ्यन्तरतः स्थिताः

Tất cả đệ tử đều chí tâm nơi Dharma, tinh thông Veda và Vedāṅga. Hằng ngày chuyên nhất thờ phụng Śiva-liṅga, họ kiên định cả bên ngoài trong hạnh nghi và bên trong trong tâm ý.

Verse 56

भक्त्या मयि च योगेन ध्याननिष्ठा जितेन्द्रियाः । संख्यया द्वादशाधिक्य शतं च गणिता बुधैः

Những ai, với lòng sùng kính hướng về Ta và nhờ yoga, an trú kiên định trong thiền định, đã chế ngự các căn—bậc hiền trí tính theo số là một trăm mười hai.

Verse 57

इत्येतद्वै मया प्रोक्तमवतारेषु लक्षणम् । मन्वादिकृष्णपर्यन्तमष्टाविंशद्युगक्रमात्

Như vậy, quả thật Ta đã tuyên thuyết những dấu hiệu phân biệt của các cuộc giáng thế thiêng liêng. Theo trật tự tiếp nối của hai mươi tám yuga, (lời kể này) trải từ thời Manu cho đến (sự xuất hiện của) Kṛṣṇa.

Verse 58

तत्र श्रुतिसमूहानां विधानं ब्रह्मलक्षणम् । भविष्यति तदा कल्पे कृष्णद्वैपायनो यदा

Tại đó, sự sắp đặt có trật tự của vô số Śruti—mang dấu ấn của Phạm (Brahman)—sẽ thành tựu trong kiếp ấy, khi Kṛṣṇa-Dvaipāyana (Vyāsa) xuất hiện.

Verse 59

इत्येवमुक्त्वा ब्रह्माणमनुगृह्य महेश्वरः । पुनः संप्रेक्ष्य देवेशस्तत्रैवान्तरधीयत

Nói xong như vậy, Mahādeva đầy ân sủng ban phúc cho Brahmā. Rồi Chúa tể chư Thiên ngoảnh nhìn lần nữa, và ngay tại đó Ngài biến mất khỏi tầm thấy.