दिव्यरथारोहणम् — Śiva’s Ascent on the Divine Chariot (Pre-battle Portents)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । ईदृग्विधं महादिव्यं नानाश्चर्यमयं रथम् । संनह्य निगमानश्वांस्तं ब्रह्मा प्रार्पयच्छिवम्

Sanatkumāra nói: Sau khi chuẩn bị cỗ chiến xa tối thượng, vô cùng thần diệu, đầy những điều kỳ diệu muôn vẻ, và sau khi thắng vào đó những con ngựa mang hình tướng của các Veda, Brahmā đã dâng cỗ xe ấy lên Śiva.

Verse 2

शंभवेऽसौ निवेद्याधिरोपयामास शूलिनम् । बहुशः प्रार्थ्य देवेशं विष्ण्वादिसुरसमतम्

Sau khi dâng lời thỉnh cầu lên Śambhu, ông nhiều lần khẩn nguyện Đấng Chúa tể chư thiên—Śūlin, bậc Tối thượng cầm đinh ba—đấng được tôn kính như nơi nương tựa bình đẳng của Viṣṇu và các thần linh khác.

Verse 3

ततस्तस्मिन्रथे दिव्ये रथप्राकारसंयुते । सर्वदेवमयः शंभुरारुरोह महाप्रभुः

Bấy giờ, Đại Chúa Śambhu—Đấng hàm chứa sự hiện diện và uy lực của hết thảy chư thiên—ngự lên cỗ chiến xa thần diệu ấy, có thành lũy hộ vệ bao quanh, để tiến vào trận chiến.

Verse 4

ऋषिभिः स्तूयमानश्च देवगंधर्वपन्नगैः । विष्णुना ब्रह्मणा चापि लोकपालैर्बभूव ह

Quả thật Ngài được các bậc ṛṣi tán dương, được chư thiên, các Gandharva và loài rắn thần ca tụng; lại còn được chính Viṣṇu, Brahmā và các Hộ Thế Thần ngợi khen.

Verse 5

उपावृतश्चाप्सरसां गणैर्गीतविशारदः । शुशुभे वरदश्शम्भुस्स तं प्रेक्ष्य च सारथिम्

Được vây quanh bởi đoàn Apsarā tinh thông ca vũ, Đấng ban ân Śambhu rực rỡ huy hoàng; và sau khi nhìn vị xa phu ấy, Ngài chuẩn bị hành động giữa diễn tiến của chiến cuộc.

Verse 6

तस्मिन्नारोऽहतिरथं कल्पितं लोकसंभृतम् । शिरोभिः पतिता भूमौ तुरगा वेदसंभवाः

Tại đó, cỗ chiến xa—do Nārā và Ahaṭi tạo tác, lại được gom góp bằng nguồn lực của các cõi—đã bị đánh quật. Những tuấn mã sinh từ Veda cũng ngã xuống đất, đầu cúi rạp.

Verse 7

चचाल वसुधा चेलुस्सकलाश्च महीधराः । चकंपे सहसा शेषोऽसोढा तद्भारमातुरः

Đất trời rung chuyển, muôn núi non đều run rẩy. Bỗng chốc ngay cả Śeṣa cũng chấn động—khổ não vì gánh nặng, không sao chịu nổi sức nặng ấy.

Verse 8

अथाधः स रथस्यास्य भगवान्धरणीधरः । वृषेन्द्ररूपी चोत्थाय स्थापयामास वै क्षणम्

Rồi ngay dưới cỗ chiến xa ấy, Đấng Chí Phúc—Đấng nâng đỡ địa cầu—trỗi dậy trong hình tướng một con bò hùng mãnh, và trong khoảnh khắc đã chống giữ cho xe đứng vững.

Verse 9

क्षणांतरे वृषेन्द्रोऽपि जानुभ्यामगमद्धराम् । रथारूढमहेशस्य सुतेजस्सोढुमक्षमः

Ngay khoảnh khắc kế tiếp, ngay cả Chúa Tể Bò cũng quỵ xuống đất bằng hai gối, vì không thể gánh nổi hào quang rực cháy của Mahādeva đang ngự trên chiến xa.

Verse 10

अभीषुहस्तो भगवानुद्यम्य च हयांस्तदा । स्थापयामास देवस्य पचनाद्वैरथं वरम्

Bấy giờ, Đấng Chí Phúc cầm dây cương trong tay, nâng và điều phục đàn ngựa; rồi Ngài sắp đặt cho vị Deva một cỗ xe rực rỡ—một chiến xa thượng hảo, do tài nghệ của Pacanā tạo tác.

Verse 11

ततोऽसौ नोदयामास मनोमारुतरंहसः । ब्रह्मा हयान्वेदमयान्नद्धान्रथवरे स्थितः

Rồi Brahmā, ngự trên cỗ xe thượng hảo của mình, thúc giục những con ngựa lao đi nhanh như ý niệm và gió; những con ngựa được kết thành từ tinh túy của các Veda và đã được thắng yên cho cuộc hành trình.

Verse 12

पुराण्युद्दिश्य वै त्रीणि तेषां खस्थानि तानि हि । अधिष्ठिते महेशे तु दानवानां तरस्विनाम्

Theo các chuyện kể cổ xưa, quả thật có ba (thành lũy); và đó chính là những pháo đài trên cõi trời của họ. Nhưng khi Maheśa ngự lập và chủ trì nơi chiến địa, sức mạnh của các Dānava hùng mãnh đã bị đặt dưới quyền tối thượng của Ngài.

Verse 13

अथाह भगवान्रुद्रो देवानालोक्य शंकरः । पशूनामाधिपत्यं मे धद्ध्वं हन्मि ततोऽसुरान्

Bấy giờ Bhagavān Rudra—Śaṅkara—nhìn các chư thiên rồi phán: “Hãy trao cho Ta quyền chủ tể đối với mọi hữu tình (paśu, các linh hồn bị trói buộc); rồi Ta sẽ giáng đòn diệt các asura.”

Verse 14

पृथक्पशुत्वं देवानां तथान्येषां सुरोत्तमाः । कल्पयित्वैव वध्यास्ते नान्यथा दैत्यसत्तमाः

Hỡi bậc tối thượng trong chư thiên! Chỉ khi sắp đặt để các chư thiên—và cả những kẻ khác nữa—rơi vào những trạng thái ‘paśu’ riêng rẽ, bất lực như loài thú, thì mới có thể giết được những Daitya hàng đầu ấy; ngoài ra không thể làm được.

Verse 15

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य देवदेवस्य धीमतः । विषादमगमन्सर्वे पशुत्वं प्रतिशंकिताः

Sanatkumāra nói: Nghe những lời ấy của Đấng Deva-deva, bậc trí tuệ, tất cả đều rơi vào u sầu, vì lo sợ mình sẽ bị hạ xuống trạng thái paśu (linh hồn bị trói buộc).

Verse 16

तेषां भावमथ ज्ञात्वा देवदेवोऽम्बिकापतिः । विहस्य कृपया देवाञ्छंभुस्तानिदमब्रवीत्

Bấy giờ Devadeva—Śambhu, Đấng là phu quân của Ambikā—thấu rõ tâm trạng bên trong của họ, liền mỉm cười; rồi vì lòng từ bi, Ngài nói với chư thiên ấy những lời này.

Verse 17

शंभुरुवाच । मा वोऽस्तु पशुभावेऽपि पातो विबुधसत्तमाः । श्रूयतां पशुभावस्य विमोक्षः क्रियतां च सः

Śambhu phán: “Hỡi các bậc tối thắng trong chư thiên, nguyện các ngươi không hề sa đọa—dẫu chỉ đến trạng thái paśu-bhāva của kẻ bị trói buộc. Hãy lắng nghe: hãy nghe phương cách giải thoát khỏi thân phận paśu, và hãy khiến sự giải thoát ấy được thành tựu.”

Verse 18

यौ वै पाशुपतं दिव्यं चरिष्यति स मोक्ष्यति । पशुत्वादिति सत्यं वः प्रतिज्ञातं समाहिताः

Ai chân thành thực hành hạnh nguyện Pāśupata thiêng liêng ấy sẽ được giải thoát. “Từ thân phận paśu—linh hồn bị trói buộc—sẽ được cởi mở”: đó là lời thệ chân thật Ta đã hứa với các ngươi; hãy vững tâm và tỉnh giác.

Verse 19

ये चाप्यन्ये करिष्यंति व्रतं पाशुपतं मम । मोक्ष्यंति ते न संदेहः पशुत्वात्सुरसत्तमाः

Và cả những người khác nữa, hỡi bậc tối thượng trong hàng chư thiên, nếu sẽ thực hành lời thệ nguyện Pāśupata của Ta, thì không nghi ngờ gì họ sẽ được giải thoát. Bởi chính trong thân phận paśu—kẻ bị trói buộc—khi nương tựa Paśupati, Chúa Tể muôn loài, họ xứng đáng được tháo gỡ.

Verse 20

नैष्ठिकं द्वादशाब्दं वा तदर्थं वर्षकत्रयम् । शुश्रूषां कारयेद्यस्तु स पशुत्वाद्विमुच्यते

Ai thực hành (hoặc khiến người khác thực hành) sự phụng sự tận tụy (śuśrūṣā) vì mục đích ấy—hoặc giữ hạnh nguyện kiên cố suốt mười hai năm, hoặc ba năm như tương đương—người ấy được thoát khỏi thân phận paśu, linh hồn bị trói buộc.

Verse 21

तस्मात्परमिदं दिव्यं चरिष्यथ सुरोत्तमाः । पशुत्वान्मोक्ष्यथ तदा यूयमत्र न संशयः

Vì thế, hỡi bậc tối thượng trong hàng chư thiên, từ nay các ngươi hãy theo con đường hạnh kiểm thiêng liêng này; rồi các ngươi sẽ được giải thoát khỏi sự paśu-bị trói buộc—điều ấy không hề nghi ngờ.

Verse 22

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य महेशस्य परात्मनः । तथेति चाब्रुवन्देवा हरिब्रह्मादयस्तथा

Sanatkumāra thưa: Nghe lời của Mahēśa, Đấng Tối Thượng Tự Ngã, chư thiên—cùng với Hari (Viṣṇu), Brahmā và các vị khác—đều đáp: “Xin được như vậy.”

Verse 23

तस्माद्वै पशवस्सर्वे देवासुरवराः प्रभोः । रुद्रः पशुपतिश्चैव पशुपाशविमोचकः

Vì thế, mọi hữu tình đều thật là “paśu” của Chúa Tể—những linh hồn bị trói buộc—kể cả bậc tối thắng trong hàng chư thiên và a-tu-la. Chỉ riêng Rudra là Paśupati, Đấng giải thoát, tháo gỡ paśu khỏi sợi trói pāśa.

Verse 24

तदा पशुपतीत्येतत्तस्य नाम महेशितुः । प्रसिद्धमभवद्वध्वा सर्वलोकेषु शर्मदम्

Bấy giờ, sau khi Ngài đã diệt kẻ thù, danh xưng của Đại Chúa Tể—“Paśupati”—trở nên lừng danh khắp mọi thế giới, ban phúc lành và an lạc.

Verse 25

मुदा जयेति भाषंतस्सर्वे देवर्षयस्तदा । अमुदंश्चाति देवेशो ब्रह्मा विष्णुः परेऽपि च

Bấy giờ, tất cả các bậc thánh hiền chư thiên đồng hoan hỷ hô vang: “Chiến thắng! Chiến thắng!” Thế nhưng Đấng Chúa tể của chư thiên—Phạm Thiên, Tỳ-thấp-nô và cả các vị khác—lại không hề vui mừng.

Verse 26

तस्मिंश्च समये यच्च रूपं तस्य महात्मनः । जातं तद्वर्णितुं शक्यं न हि वर्षशतैरपि

Và ngay đúng lúc ấy, hình tướng hiển lộ của bậc đại tâm kia kỳ diệu đến nỗi không thể thật sự diễn tả—dẫu có nói suốt hàng trăm năm cũng không cùng.

Verse 27

एवं विधो महेशानो महेशान्यखिलेश्वरः । जगाम त्रिपुरं हंतुं सर्वेषां सुखदायकः

Như vậy, Maheshāna—Đấng là phu quân của Maheshānī, bậc Chúa tể của muôn loài—liền lên đường để diệt Tripura, vì Ngài là Đấng ban an lạc và hạnh phúc chân thật cho hết thảy chúng sinh.

Verse 28

तं देवदेवं त्रिपुरं निहंतुं तदानु सर्वे तु रविप्रकाशाः । गजैर्हयैस्सिंहवरै रथैश्च वृषैर्ययुस्तेऽमरराजमुख्याः

Bấy giờ, để trợ giúp Devadeva diệt Tripura, các bậc chúa tể hàng đầu trong cõi bất tử—rực rỡ như mặt trời—cùng xuất phát, cưỡi voi, ngựa, sư tử thượng hạng, xe chiến và bò (vṛṣa).

Verse 29

हलैश्च शालैर्मुशलैर्भुशुण्डैर्गिरीन्द्रकल्पैर्गिरिसंनिभाश्च । नानायुधैस्संयुतबाहवस्ते ततो नु हृष्टाः प्रययुस्सुरेशाः

Họ mang theo cày, giáo dài, chùy và những gậy nặng—kẻ như núi lớn, người tựa đỉnh non—lại còn trang bị muôn thứ binh khí nơi cánh tay; rồi các chúa tể chư thiên ấy hân hoan tiến bước.

Verse 30

नानायुधाढ्याः परमप्रकाशा महोत्सवश्शंभुजयं वदंतः । ययुः पुरस्तस्य महेश्वरस्य तदेन्द्रपद्मोद्भवविष्णुमुख्याः

Rực rỡ ánh quang minh và mang đủ mọi binh khí, họ tiến đi trước Maheśvara, hân hoan như trong đại lễ mà hô vang: “Khải hoàn cho Śambhu!”—với Indra, Brahmā (Đấng sinh từ hoa sen) và Viṣṇu đứng đầu.

Verse 31

जहृषुर्मुनयस्सर्वे दंडहस्ता जटाधराः । ववृषुः पुष्पवर्षाणि खेचरा सिद्धचारणाः

Tất cả các bậc hiền triết—tay cầm gậy, tóc bện thành búi jata—đều hoan hỷ; và các Siddha cùng Cāraṇa bay lượn trên không trung đã rải xuống những cơn mưa hoa để chúc mừng.

Verse 32

पुत्रत्रयं च विप्रेन्द्रा व्रजन्सर्वे गणेश्वराः । तेषां संख्या च कः कर्तुं समर्थो वच्मि कांश्चन

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, hết thảy các Gaṇeśvara đều tiến bước, cùng với ba người con của họ. Ai có thể đếm được vô lượng ấy? Ta chỉ xin nêu ra đôi phần.

Verse 33

गणेश्वरैर्देवगणैश्च भृङ्गी समावृतस्सर्वगणेन्द्रवर्यः । जगाम योगांस्त्रिपुरं निहंतुं विमानमारुह्य यथा महेन्द्रः

Được vây quanh bởi các chúa tể của gaṇa, bởi đoàn tùy tùng chư thiên và bởi Bhṛṅgī, vị tối thượng trong hàng thủ lĩnh gaṇa ấy liền lên đường—nhờ uy lực yoga—để diệt Tripura. Ngài bước lên cỗ thiên xa, như Mahendra (Indra) cưỡi xe trên không.

Verse 34

केशो विगतवासश्च महाकेशो महाज्वरः । सोमवल्लीसवर्णश्च सोमदस्सनकस्तथा

Ngài là Keśa—Đấng rực sáng với búi tóc thiêng; Ngài là Vigatavāsa—Đấng lìa mọi lớp che phủ và ràng buộc thế gian. Ngài là Mahākeśa—Đấng có mái tóc bện hùng vĩ; và Mahājvara—Đại Nhiệt, vừa thiêu đốt vừa dập tắt cơn bỏng cháy của saṃsāra. Ngài mang sắc như dây Soma; là Soma-da—Đấng ban Soma, ân điển như cam lộ; và cũng là Sanaka—Chúa tể hiền triết, mãi mãi thanh xuân.

Verse 35

सोमधृक् सूर्यवर्चाश्च सूर्यप्रेषणकस्तथा । सूर्याक्षस्सूरिनामा च सुरस्सुन्दर एव च

Có Somadhṛk, Sūryavarcā, và cả Sūryapreṣaṇaka. Lại nữa có Sūryākṣa, Sūrināmā, Sura và Sundara cũng vậy.

Verse 36

प्रस्कंदः कुन्दरश्चंडः कंपनश्चातिकंपनः । इन्द्रश्चेन्द्रजवश्चैव यंता हिमकरस्तथा

“Họ là Praskanda, Kundara, Caṇḍa, Kampana và Atikampana; lại có Indra và Indrajava; cùng với Yaṃtā và Himakara nữa.”

Verse 37

शताक्षश्चैव पंचाक्षः सहस्राक्षो महोदरः । सतीजहुश्शतास्यश्च रंकः कर्पूरपूतनः

Lại có những dũng sĩ thuộc đoàn Gaṇa của Śiva mang tên Śatākṣa, Pañcākṣa, Sahasrākṣa và Mahodara; cũng có Satījahu, Śatāsya, Raṅka và Karpūrapūtana—những thành viên hùng mạnh của Thánh chúng Śiva hiện ra giữa chiến trường.

Verse 38

द्विशिखस्त्रिशिखश्चैव तथाहंकारकारकः । अजवक्त्रोऽष्टवक्त्रश्च हयवक्त्रोऽर्द्धवक्त्रकः

Ngài là Đấng Hai-chỏm và Đấng Ba-chỏm; Ngài cũng là Đấng làm khởi sinh ahaṃkāra—cái ngã chấp “ta”. Ngài là Đấng Mặt Dê và Đấng Tám Mặt; Đấng Mặt Ngựa và Đấng Nửa Mặt nữa.

Verse 39

इत्याद्या गणपा वीरा बहवोऽपरिमेयकाः । प्रययुः परिवार्येशं लक्ष्यलक्षणवर्जिताः

Thế rồi, những Gaṇa dũng mãnh ấy cùng vô số kẻ khác—không thể đếm lường—lên đường, vây quanh Thánh Chủ của mình; không mang dấu hiệu nào để bị nhắm đến hay nhận diện, họ tiến thẳng vào chiến trận.

Verse 40

समावृत्य महादेवं तदापुस्ते पिनाकिनम् । दग्धुं समर्था मनसा क्षणेन सचराचरम्

Bấy giờ, họ vây quanh Mahādeva—Đấng cầm cung Pināka—rồi tiến lại gần. Quy lực của họ mạnh đến nỗi chỉ bằng ý niệm trong tâm, họ có thể thiêu đốt toàn thể vũ trụ—cả hữu động lẫn vô động—trong khoảnh khắc.

Verse 41

दग्धुं जगत्सर्वमिदं समर्थाः किंत्वत्र दग्धुं त्रिपुरं पिनाकी । रथेन किं चात्र शरेण तस्य गणैश्च किं देवगणैश्च शम्भोः

Ngài có thể thiêu đốt toàn thể vũ trụ; thế nhưng ở đây, để thiêu rụi Tripura, Pinākī (Śiva, Đấng cầm cung Pināka) dường như lại cần một cỗ xe và chỉ một mũi tên. Vậy thì những thứ phụ trợ ấy—thậm chí cả các gaṇa và đoàn chư thiên—có ích gì cho Śambhu?

Verse 42

स एव दग्धुं त्रिपुराणि तानि देवद्विषां व्यास पिनाकपाणिः । स्वयं गतस्तत्र गणैश्च सार्द्धं निजैस्सुराणामपि सोऽद्भुतोतिः

Hỡi Vyāsa, chính vị Chúa ấy—Pinākapāṇi, Đấng cầm cung Pināka—đã tự thân đến đó để thiêu rụi ba thành Tripura của kẻ thù chư thiên. Cùng với các Gaṇa của Ngài, và cả đoàn quân devas, Ngài tiến bước—kỳ diệu khôn lường.

Verse 43

किं तत्र कारणं चान्यद्वच्मि ते ऋषिसत्तम । लोकेषु ख्यापनार्थं वै यशः परमलापहम्

Trong việc ấy còn lý do nào khác chăng? Ta sẽ nói cho ngươi, hỡi bậc hiền triết tối thượng: chính là để truyền rao khắp các cõi, hầu cho vinh quang tối thượng, diệt trừ tội lỗi—vinh quang của Śiva và thánh nghiệp của Ngài—được tuyên dương.

Verse 44

अन्यच्च कारणं ह्येतद्दुष्टानां प्रत्ययाय वै । सर्वेष्वपि च देवेषु यस्मान्नान्यो विशिष्यते

Lại còn một lý do nữa: quả thật là để khiến cả kẻ ác cũng phải sinh lòng tin chắc. Vì giữa hết thảy chư thiên, không ai vượt hơn Ngài; chẳng có thần linh nào trội hơn Ngài ở bất cứ phương diện nào.