शङ्खचूडवधकथनम् / The Account of Śaṅkhacūḍa’s Slaying

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथान्यच्छंभुचरितं प्रेमतः शृणु वै मुने । यस्य श्रवणमात्रेण शिवभक्तिर्दृढा भवेत्

Sanatkumāra nói: “Nay này, hỡi bậc hiền triết, hãy lắng nghe với lòng mến kính một thánh tích khác về Śambhu (Đức Śiva). Chỉ cần nghe thôi, lòng sùng kính Śiva liền trở nên vững bền, không lay chuyển.”

Verse 2

शंखचूडाभिधो वीरो दानवो देवकंटकः । यथा शिवेन निहतो रणमूर्ध्नि त्रिशूलतः

Về việc dũng tướng Dānava tên Śaṅkhacūḍa—kẻ hành hạ, gai nhọn đối với chư thiên—đã bị chính Đức Śiva hạ sát ngay trên đỉnh chiến trường, bởi một đòn của cây tam xoa của Ngài.

Verse 3

तच्छंभुचरितं दिव्यं पवित्रं पापनाशनम् । शृणु व्यास सुसंप्रीत्या वच्मि सुस्नेहतस्तव

Hỡi Vyāsa, hãy nghe với niềm hoan hỷ trọn vẹn. Vì lòng thương mến sâu dày đối với ngài, ta sẽ kể về những thánh hạnh thần diệu của Śambhu—tối thượng thanh tịnh và diệt trừ tội lỗi.

Verse 4

मरीचेस्तनयो धातुः पुत्रो यः कश्यपो मुनिः । स धर्मिष्ठस्सृष्टिकर्त्ता विध्याज्ञप्तः प्रजापतिः

Con của Marīci là Dhātā; và con của Dhātā là hiền giả Kaśyapa. Kaśyapa ấy, bậc chí công chính, đã trở thành đấng tạo tác trong công cuộc hiển lộ vũ trụ, được sắc lệnh của Phạm Thiên (Brahmā) bổ nhiệm làm Prajāpati.

Verse 5

दक्षः प्रीत्या ददौ तस्मै निजकन्यास्त्रयोदश । तासां प्रसूतिः प्रसभं न कथ्या बहुविस्तृताः

Vui lòng trong dạ, Dakṣa đã gả cho ông mười ba người con gái của mình. Dòng dõi sinh ra từ họ vô cùng rộng lớn, không thể kể hết, vì trải ra muôn vàn chi tiết.

Verse 6

यत्र देवादिनिखिलं चराचरमभूज्जगत् । विस्तरात्तत्प्रवक्तुं च कः क्षमोऽस्ति त्रिलोकके

Trong Ngài (hay nơi ấy), toàn thể vũ trụ—khởi từ chư thiên, hết thảy loài hữu tình và vô tình, động và bất động—đều hiện hữu. Trong ba cõi, ai có thể thuật bày Thực Tại ấy một cách đầy đủ, tường tận?

Verse 7

प्रस्तुतं शृणु वृत्तांतं शंभुलीलान्वितं च यत् । तदेव कथयाम्यद्य शृणु भक्तिप्र वर्द्धनम्

Hãy lắng nghe câu chuyện đang được trình bày—một đoạn đầy lila thiêng của Śambhu. Hôm nay ta sẽ kể chính câu chuyện ấy; hãy nghe, vì nó làm tăng trưởng lòng bhakti.

Verse 8

तासु कश्यपत्नीषु दनुस्त्वेका वरांगना । महारूपवती साध्वी पतिसौभाग्यवर्द्धिता

Trong các phu nhân của Kaśyapa, chỉ riêng Danu là bậc thục nữ cao quý—dung sắc rực rỡ, hạnh đức thanh tịnh, và là người làm tăng thêm phúc lộc, cát tường cho phu quân.

Verse 9

आसंस्तस्या दनोः पुत्रा बहवो बलवत्तराः । तेषां नामानि नोच्यंते विस्तारभयतो मुने

Bạch hiền giả, Danu có rất nhiều người con trai, sức mạnh phi thường. Danh xưng của họ không được kể ra ở đây, vì e rằng sẽ quá dài dòng.

Verse 10

तेष्वेको विप्रचित्तिस्तु महाबलपराक्रमः । तत्पुत्रो धार्मिको दंभो विष्णुभक्तो जितेन्द्रियः

Trong số họ có một vị tên Vipracitti, sức mạnh lớn lao, oai hùng dũng mãnh. Con trai ông là Dambha—sống theo chính pháp, là tín đồ của Viṣṇu và đã chế ngự các căn của mình.

Verse 11

नासीत्तत्तनयो वीरस्ततश्चिंतापरोऽभवत् । शुक्राचार्यं गुरुं कृत्वा कृष्णमंत्रमवाप्य च

Vì vị anh hùng ấy không có con trai nên lòng ông nặng trĩu “chintā” (nỗi lo âu). Bởi vậy, ông tôn Śukrācārya làm đạo sư và cũng thọ nhận Kṛṣṇa-mantra.

Verse 12

तपश्चकार परमं पुष्करे लक्षवर्षकम् । कृष्णमंत्रं जजापैव दृढं बद्धासनं चिरम्

Tại Puṣkara, ông thực hành khổ hạnh tối thượng suốt một trăm nghìn năm; ngồi lâu trong tư thế yoga kiên cố, ông không ngừng trì tụng Kṛṣṇa-mantra với ý chí bất động.

Verse 13

तपः प्रकुर्वतस्तस्य मूर्ध्नो निस्सृत्य प्रज्व लत् । विससार च सर्वत्र तत्तेजो हि सुदुस्सहम्

Khi ông đang thực hành khổ hạnh mãnh liệt, từ đỉnh đầu bỗng bùng vọt một hào quang rực cháy. Năng lực ấy lan tràn khắp nơi, bởi quang diệm ấy quả thật vô cùng khó chịu đựng.

Verse 14

तेन तप्तास्सुरास्सर्वे मुनयो मनवस्तथा । सुनासीरं पुरस्कृत्य ब्रह्माणं शरणं ययुः

Bị nỗi khổ ấy hành hạ, tất cả chư thiên—cùng các hiền thánh và các Manu—đã đến nương tựa Phạm Thiên, tôn Indra đứng ở hàng đầu.

Verse 15

प्रणम्य च विधातारं दातारं सर्वसंपदाम् । तुष्टुवुर्विकलाः प्रोचुः स्ववृत्तांतं विशेषतः

Sau khi cúi đầu đảnh lễ Đấng An Bài—Đấng ban mọi phúc lộc—những kẻ đang khốn khó đã tán dương Ngài, rồi thuật lại tường tận mọi điều đã xảy đến với họ.

Verse 16

तदाकर्ण्य विधातापि वैकुंठं तैर्ययौ सह । तदेव विज्ञापयितुं निखिलेन हि विष्णवे

Nghe vậy, Đấng Tạo Hóa Phạm Thiên (Brahmā) cũng cùng họ đến Vaikuṇṭha, để tâu trình trọn vẹn sự việc đúng như đã xảy ra lên Đức Viṣṇu.

Verse 17

तत्र गत्वा त्रिलोकेशं विष्णुं रक्षाकरं परम् । प्रणम्य तुष्टुवुस्सर्वे करौ बद्ध्वा विनम्रकाः

Đến nơi ấy, tất cả đều đến gần Đức Viṣṇu—Chúa tể ba cõi, bậc tối thượng ban sự che chở. Họ cúi lạy, chắp tay khiêm cung mà tán dương Ngài.

Verse 18

देवा ऊचुः । देवदेव न जानीमो जातं किं कारणं त्विह । संतप्तास्स कला जातास्तेजसा केन तद्वद

Chư Thiên thưa rằng: “Ôi Đấng Thần của các thần, chúng con không biết nơi đây đã xảy ra điều gì, cũng chẳng rõ nguyên do. Các phần năng lực thiêng liêng đã bị thiêu đốt—bởi hào quang của ai mà nên như vậy? Xin Ngài chỉ dạy.”

Verse 19

तप्तात्मनां त्वमविता दीनबंधोऽनुजीविनाम् । रक्षरक्ष रमानाथ शरण्यश्शरणागतान्

Ngài là Đấng che chở những tâm hồn bị thiêu đốt bởi khổ đau, là người thân của kẻ yếu hèn sống nương nhờ ân điển Ngài. Ôi Chúa của Ramā (Lakṣmī), xin bảo hộ—xin bảo hộ những ai đến nương tựa; vì Ngài chính là Nơi Nương Tựa của kẻ quy phục.

Verse 20

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा वचो विष्णुर्ब्रह्मादीनां दिवौकसाम् । उवाच विहसन्प्रेम्णा शरणागतवत्सलः

Sanatkumāra nói: Nghe xong lời của Phạm Thiên và các chư thiên trên cõi trời, Viṣṇu—đấng luôn thương yêu những ai đến nương tựa—đã mỉm cười hiền hòa và cất lời đầy tình thâm.

Verse 21

विष्णुरुवाच । सुस्वस्था भवताव्यग्रा न भयं कुरुतामराः । नोपप्लवा भविष्यन्ते लयकालो न विद्यते

Viṣṇu nói: “Hãy an ổn, vững lòng, đừng xao động. Hỡi chư Thiên, chớ sinh sợ hãi. Sẽ không có tai ương nào khởi lên; đây không phải thời kỳ hủy diệt (pralaya).”

Verse 22

दानवो दंभनामा हि मद्भक्तः कुरुते तपः । पुत्रार्थी शमयिष्यामि तमहं वरदानतः

“Có một Dānava tên Dambha, thật là kẻ sùng kính Ta, đang tu khổ hạnh. Vì mong có con trai, Ta sẽ làm cho hắn được thỏa nguyện bằng cách ban ân phúc.”

Verse 23

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तास्ते सुरास्सर्वे धैर्यमालंब्य वै मुने । ययुर्ब्रह्मादयस्सुस्थास्स्वस्वधामानि सर्वशः

Sanatkumāra nói: Được dạy bảo như thế, hết thảy chư thiên—hỡi bậc hiền triết—liền lấy lại sự điềm tĩnh, nắm giữ dũng khí; rồi Phạm Thiên cùng các vị khác, tâm đã an định, lần lượt trở về các cõi của mình.

Verse 24

अच्युतोऽपि वरं दातुं पुष्करं संजगाम ह । तपश्चरति यत्रासौ दंभनामा हि दानवः

Ngay cả Acyuta (Viṣṇu) cũng đến Puṣkara để ban ân phúc—chính nơi ấy, Dānava tên Dambha đang thực hành khổ hạnh nghiêm mật.

Verse 25

तत्र गत्वा वरं ब्रूहीत्युवाच परिसांत्वयन् । गिरा सूनृतया भक्तं जपंतं स्वमनुं हरिः

Đến nơi ấy, Hari (Viṣṇu) cất lời an ủi: “Hãy xin một ân phúc.” Với lời nói dịu dàng và chân thật, Ngài ngỏ cùng người sùng tín đang bền bỉ trì tụng chính thần chú của mình.

Verse 26

तच्छ्रुत्वा वचनं विष्णोर्दृष्ट्वा तं च पुरः स्थितम् । प्रणनाम महाभक्त्या तुष्ट्वाव च पुनः पुनः

Nghe lời của Viṣṇu và thấy Ngài đứng trước mặt, người ấy cúi lạy với lòng sùng kính lớn lao, rồi hết lần này đến lần khác dâng lời tán thán để làm đẹp lòng Ngài.

Verse 27

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शंखचूडोत्पत्तिवर्णनं नाम सप्तविंशोऽध्यायः

Như vậy kết thúc chương hai mươi bảy, mang tên “Mô tả sự xuất hiện của Śaṃkhacūḍa”, trong phần thứ năm (Yuddha-khaṇḍa) của bộ thứ hai, Rudra-saṃhitā, thuộc Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 28

स्वभक्तं तनयं देहि महाबल पराक्रमम् । त्रिलोकजयिनं वीरमजेयं च दिवौकसाम्

Xin ban cho con một người con trai là kẻ sùng kính chính Ngài, đầy sức mạnh lớn lao và oai hùng dũng mãnh; chiến thắng ba cõi, là bậc anh hùng, và không thể bị khuất phục ngay cả bởi chư thiên trên trời.

Verse 29

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तो दानवेन्द्रेण तं वरं प्रददौ हरिः । निवर्त्य चोग्रतपसस्ततस्सोंतरधान्मुने

Sanatkumāra nói: Được chúa tể loài Dānavas thưa thỉnh như vậy, Hari đã ban cho ông ân phúc ấy. Rồi Ngài khiến sự khổ hạnh dữ dội kia chấm dứt và biến mất khỏi nơi đó, hỡi bậc hiền triết.

Verse 30

गते हरौ दानवेन्द्रः कृत्वा तस्यै दिशे नमः । जगाम स्वगृहं सिद्धतदाः पूर्ण मनोरथः

Khi Hari đã rời đi, chúa tể loài Dānavas cúi đầu đảnh lễ về hướng ấy. Rồi ông trở về cung thất của mình—mục đích đã thành, ước nguyện được viên mãn.

Verse 31

कालेनाल्पेन तत्पत्नी सगर्भा भाग्यवत्यभूत् । रराज तेजासात्यंतं रोचयंती गृहांतरम्

Chẳng bao lâu, người vợ của ông—được phúc lành che chở—đã thụ thai. Với hào quang rực rỡ tuyệt diệu, nàng tỏa sáng, soi rạng những gian phòng bên trong ngôi nhà.

Verse 32

सुदामानाम गोपो यो कृष्णस्य पार्षदाग्रणीः । तस्या गर्भे विवेशासौ राधाशप्तश्च यन्मुने

Hỡi bậc hiền triết, chàng mục đồng tên Sudāmā—bậc đứng đầu trong hàng tùy tùng thân cận của Kṛṣṇa—đã nhập vào thai nàng; ấy là do lời nguyền của Rādhā.

Verse 33

असूत समये साध्वी सुप्रभं तनयं ततः । जातकं सुचकारासौ पिताहूय मुनीन्बहून्

Vào lúc lâm bồn, người phụ nữ hiền đức sinh ra một người con trai rực sáng. Sau đó, người cha mời nhiều bậc hiền triết đến và cử hành đúng nghi lễ Jātakarma cùng các nghi thức cát tường của ngày sinh.

Verse 34

उत्सवस्सुमहानासीत्तस्मिञ्जाते द्विजोत्तम । नाम चक्रे पिता तस्य शंख चूडेति सद्दिने

Hỡi bậc Nhị sinh tối thượng, khi đứa trẻ ra đời đã có một lễ hội vô cùng long trọng. Trong ngày cát tường ấy, người cha làm lễ đặt tên và ban cho con danh hiệu “Śaṅkhacūḍa”.

Verse 35

पितुर्गेहे स ववृधे शुक्लपक्षे यथा शशी । शैशवेभ्यस्तविद्यस्तु स बभूव सुदीप्तिमान्

Trong nhà cha, chàng lớn lên hưng thịnh như vầng trăng dần tròn trong nửa tháng sáng. Từ thuở ấu thơ, chàng tinh thông các ngành học, trí tuệ và phong thái đều rực rỡ.

Verse 36

स बालक्रीडया नित्यं पित्रोर्हर्षं ततान ह । प्रियो बभूव सर्वेषां कुलजानां विशेषतः

Nhờ những trò vui thơ trẻ không ngừng, chàng luôn làm tăng niềm hoan hỷ của song thân. Chàng lại đặc biệt được mọi người trong gia tộc và dòng họ yêu mến.