दक्षयज्ञोत्तरवृत्तान्तः (Post–Dakṣa-Yajña Developments and the Appeal to Viṣṇu)

Verse 1

नारद उचाच । विधे विधे महाप्राज्ञा शैवतत्त्वप्रदर्शक । श्राविता रमणीप्राया शिवलीला महाद्भुता

Nārada thưa: “Ôi Đấng Tạo Hóa, ôi Đấng Tạo Hóa—bậc đại trí, người hiển bày chân lý của Śiva—con đã được nghe một līlā của Đức Śiva thật kỳ diệu phi thường, lại đầy vẻ quyến rũ.”

Verse 2

वीरेण वीरभद्रेण दक्षयज्ञं विनाश्य वै । कैलासाद्रौ गते तात किमभूत्तद्वदाधुना

Sau khi dũng tướng Vīrabhadra phá hủy tế lễ của Dakṣa, và (Đức Śiva) đã trở về núi Kailāsa, ô người thân mến—rồi chuyện gì đã xảy ra? Xin hãy kể cho con ngay bây giờ.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । अथ देवगणास्सर्वे मुनयश्च पराजिताः । रुद्रानीकैर्विभिन्नांगा मम लोकं ययुस्तदा

Brahmā đáp: “Bấy giờ, toàn thể chư thiên cùng các bậc hiền thánh đều bị đánh bại. Thân thể họ bị các đạo quân của Rudra xé nát, và khi ấy họ tìm đến cõi của ta (Brahmaloka) để nương tựa.”

Verse 4

स्वयंभुवे नमस्कृत्य मह्यं संस्तूय भूरिशः । तत्स्वक्लेशं विशेषेण कार्त्स्येनैव न्यवेदयन्

Sau khi cúi lạy Svayambhū (Phạm Thiên Brahmā) và dâng lời tán thán dồi dào lên ta, ông liền bẩm báo—rành rẽ và trọn vẹn—mọi nỗi khổ lụy, thống thiết của chính mình.

Verse 5

तदाकर्ण्य ततोहं वै पुत्रशोकेन पीडितः । अचिन्तयमतिव्यग्रो दूयमानेन चेतसा

Nghe vậy, ta quả thật bị nỗi sầu vì con trai bức bách. Tâm can như bốc cháy trong đau đớn, bồn chồn rối bời, ta bắt đầu suy tính việc nên làm.

Verse 6

किं कार्य्यं कार्यमद्याशु मया देवसुखावहम् । येन जीवतु दक्षासौ मखः पूर्णो भवेत्सुरः

“Ta phải làm việc gì—việc gì cần làm ngay—để đem niềm vui cho chư thiên, để Dakṣa được sống, và để lễ tế yajña này được viên mãn, ô bậc Thiên thần?”

Verse 7

एवं विचार्य बहुधा नालभं शमहं मुने । विष्णुं तदा स्मरन् भक्त्या ज्ञानमाप्तं तदोचितम्

“Suy xét đủ đường, ô bậc hiền triết, ta vẫn chẳng được an tịnh. Bấy giờ, nhớ tưởng Viṣṇu với lòng sùng kính, ta liền đạt được sự hiểu biết thích hợp, đúng với thời khắc ấy.”

Verse 8

अथ देवैश्च मुनिभिर्विष्णोर्लोकमहं गतः । नत्वा नुत्वा च विविधैस्स्तवैर्दुःखं न्यवेदयम्

Rồi ta cùng chư thiên và các bậc hiền thánh đến cõi của Viṣṇu. Ta cúi lạy mãi không thôi, tán tụng Ngài bằng nhiều bài thánh ca, rồi kính cẩn bày tỏ nỗi sầu của ta lên Ngài.

Verse 9

यथाध्वरः प्रपूर्णः स्याद्देव यज्ञकरश्च सः । सुखिनस्स्युस्सुरास्सर्वे मुनयश्च तथा कुरु

“Xin Ngài, hỡi Deva, hãy hành xử sao cho nghi lễ tế tự được hoàn tất viên mãn, và người chủ tế cũng được thành tựu; nhờ vậy, tất cả chư thiên và các bậc hiền thánh (muni) đều được an lạc.”

Verse 10

देव देव रमानाथ विष्णो देवसुखावह । वयं त्वच्छरणं प्राप्तास्सदेवमुनयो ध्रुवम्

“Ô Thượng Đế của chư thần, ô Chúa tể của Ramā (Lakṣmī), ô Viṣṇu—đấng ban phúc lạc thiêng liêng—quả thật chúng con, cùng các bậc hiền thánh của chư thiên, đã vững lòng đến nương tựa nơi chân Ngài.”

Verse 11

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचो मे हि ब्रह्मणस्स रमेश्वरः । प्रत्युवाच शिवं स्मृत्वा शिवात्मा दीनमानसः

Phạm Thiên nói: Nghe lời ta như vậy, Rameśvara (Viṣṇu) với tâm ý khiêm hạ liền tưởng niệm Đức Śiva; nội tâm nhất hướng quy về Śiva, rồi mới đáp lời ta.

Verse 12

विष्णुरुवाच । तेजीयसि न सा भूता कृतागसि बुभूषताम् । तत्र क्षेमाय बहुधा बुभूषा हि कृतागसाम्

Viṣṇu nói: “Kẻ đã phạm lỗi mà còn mong hưng thịnh thì chưa từng—và sẽ chẳng bao giờ—có phúc lạc chân thật. Với người mang tội, an ổn chỉ đạt được nhờ nhiều phương cách sám hối, thực hành để tự hộ trì.”

Verse 13

कृतपापास्सुरा सर्वे शिवे हि परमेश्वरे । पराददुर्यज्ञभागं तस्य शंभोर्विधे यतः

Chư thiên, vì đã mang tội, đều dâng phần tế tự lên Śiva—Đấng Tối Thượng; bởi chính Ngài, hỡi Phạm Thiên, mới là bậc chân thật an bài nghi lễ và định phần cúng dường đúng pháp.

Verse 14

प्रसादयध्यं सर्वे हि यूयं शुद्धेन चेतसा । अथापरप्रसादं तं गृहीतांघ्रियुगं शिवम्

Tất cả các ngươi, với tâm đã thanh tịnh, hãy cầu làm đẹp lòng Đức Śiva. Rồi khi đã thọ nhận ân sủng tối thượng ấy, hãy chiêm bái Śiva—Đấng có đôi chân thánh đáng để nắm giữ trong sự quy phục.

Verse 15

यस्मिन् प्रकुपिते देवे विनश्यत्यखिलं जगत् । सलोकपालयज्ञस्य शासनाज्जीवितं द्रुतम्

Khi Thần ấy (Śiva) nổi giận, toàn thể vũ trụ đều bị hủy diệt. Vì thế, theo mệnh lệnh của lễ tế cùng các Lokapāla (hộ thế), phải lập tức gìn giữ mạng sống bằng cách mau chóng tuân hành.

Verse 16

तमाशु देवं प्रियया विहीनं च दुरुक्तिभिः । क्षमापयध्वं हृद्विद्धं दक्षेण सुदुरात्मना

Hãy mau chóng làm nguôi Đức Chúa ấy—nay vắng bóng người yêu dấu và lòng Ngài bị thương—vì Dakṣa, kẻ tâm địa hèn ác, đã đâm Ngài bằng lời lẽ tàn nhẫn.

Verse 17

अयमेव महोपायस्तच्छांत्यै केवलं विधे । शंभोस्संतुष्टये मन्ये सत्यमेवोदितं मया

Ôi Vidhe, Đấng Tạo Hóa, chỉ riêng điều này là phương tiện lớn lao để đem lại sự an hòa ấy. Ta cho rằng đó là để làm thỏa lòng Śambhu (Đức Śiva); lời ta nói quả thật là chân thật.

Verse 18

नाहं न त्वं सुराश्चान्ये मुनयोपि तनूभृतः । यस्य तत्त्वं प्रमाणं च न विदुर्बलवीर्ययोः

Không phải ta, không phải ngươi, cũng không phải các chư thiên khác, ngay cả các bậc hiền triết mang thân xác—đều chẳng thật biết Ngài; bản thể chân thật và mức độ quyền năng, uy lực của Ngài vẫn vượt ngoài tầm nắm bắt của chúng ta.

Verse 19

आत्मतंत्रस्य तस्यापि परस्य परमात्मनः । क उपायं विधित्सेद्वै परं मूढं विरोधिनम्

Ngài tự tại, tự mình làm chủ; quả thật Đấng Paramātmā Tối Thượng vượt ngoài mọi sự chế ngự. Vậy ai có thể bày ra phương kế nào để kiềm tỏa hay lấn át kẻ đối nghịch mê muội tột cùng, kẻ đứng trái nghịch với Ngài?

Verse 20

चलिष्येहमपि ब्रह्मन् सर्वैः सार्द्ध शिवालयम् । क्षमापयामि गिरिशं कृतागाश्च शिवे धुवम्

Ôi Brahmā, con cũng sẽ đi, cùng với mọi người, đến thánh điện của Śiva. Con nhất định sẽ cầu xin Girīśa—Đấng Chúa Núi—tha thứ cho những lỗi lầm con đã phạm đối với Śivā.

Verse 21

ब्रह्मोवाच । इत्थमादिश्य विष्णुर्मां ब्रह्माणं सामरादिकम् । सार्द्धं देवेर्मतिं चक्रे तद्गिरौ गमनाय सः

Brahmā nói: Sau khi dạy bảo như thế cho ta—Brahmā—cùng chư thiên và các bậc khác, Đức Viṣṇu, cùng với Devī, đã quyết định lên đường đến ngọn núi ấy.

Verse 22

ययौ स्वधिष्ण्य निलयं शिवस्याद्रिवरं शुभम् । कैलासं सामरमुनिप्रजेशादिमयो हरिः

Hari (Viṣṇu), cùng đoàn chư thiên, các bậc hiền thánh (muni) và các Prajāpati, rời nơi ngự của mình để đến ngọn núi tối thượng, cát tường—thánh địa của Śiva—Kailāsa linh thiêng.

Verse 23

अतिप्रियं प्रभोर्नित्यं सुजुष्टं किन्नरादिभिः । नरेतरैरप्सरोभिर्योगसिद्धैमहोन्नतम्

Nơi ấy muôn đời vô cùng khả ái đối với Đức Chúa; được các Kinnara và các loài thiên chúng khác phụng sự chu đáo; có các Apsaras cùng vô số chúng phi nhân lui tới; và càng thêm tôn cao bởi các bậc yogi đã thành tựu siddhi.

Verse 24

नानामणिमयैश्शृंगैः शोभमानं समंततः । नानाधातुविचित्रं वै नानाद्रुमलताकुलम्

Nơi ấy rực sáng bốn bề, với những đỉnh núi kết bằng vô số loại bảo châu. Muôn khoáng thạch sắc màu điểm tô, cây rừng trăm loài cùng dây leo quấn quýt tràn đầy.

Verse 25

नानामृगगणाकीर्णं नानापक्षिसमन्वितम् । नानाजलप्रस्रवणैरमरैस्सिद्धयोषिताम्

Nơi ấy đầy đàn nai muôn loại, lại được tô điểm bởi chim chóc trăm giống. Nhiều mạch suối tuôn chảy trang nghiêm, và chư Thiên bất tử cùng các bậc Siddha thành tựu, với tiên nữ của họ, thường lui tới.

Verse 26

रमणैवाहरंतीनां नानाकंदर सानुभिः । द्रुमजातिभिरन्याभी राजितं राजतप्रभम्

Miền ấy sáng rực như bạc, huy hoàng trong vẻ đẹp. Những triền dốc duyên dáng, hang động muôn hình làm tăng thêm mỹ lệ; lại được điểm trang bởi các loài cây cối khác nhau, khiến lòng người chiêm ngưỡng đều hoan hỷ.

Verse 27

व्याघ्रादिभिर्महासत्त्वैर्निर्घुष्टं क्रूरतोज्झितम् । सर्वशोभान्वितं दिव्यं महाविस्मयकारकम्

Nơi ấy vang dội tiếng gầm của những mãnh thú như hổ và các loài đại lực khác, nhưng tuyệt nhiên không có sự tàn bạo. Đầy đủ mọi vẻ huy hoàng, đó là cảnh giới thiêng liêng, khiến người ta kinh ngạc vô cùng.

Verse 28

पर्यस्तं गंगया सत्या स्थानपुण्यतरोदया । सर्वपावनसंकर्त्र्या विष्णुपद्या सुनिर्मलम्

Nơi ấy được thấm nhuần trọn vẹn bởi dòng Gaṅgā chân thật—sự hiển lộ của nàng khiến cả một chốn càng thêm tối thượng công đức; nàng là đấng tẩy sạch mọi uế nghiệp, dòng thánh thủy phát sinh từ bàn chân Viṣṇu, nên tất cả trở nên thanh tịnh tuyệt đối.

Verse 29

एवंविधं गिरिं दृष्ट्वा कैलासाख्यं शिवप्रियम् । ययुस्ते विस्मयं देवा विष्ण्वाद्यास्समुनीश्वराः

Thấy ngọn núi như thế—mang danh Kailāsa, nơi được Chúa Śiva yêu quý—các chư thiên, cùng với Viṣṇu và các bậc đại thánh hiền tối thượng, đều tràn ngập niềm kinh ngạc.

Verse 30

तस्समीपेऽलकां रम्यां ददृशुर्नाम ते पुरीम् । कुबेरस्य महादिव्यां रुद्रमित्रस्य निर्जराः

Gần đó, các bậc thiên giới trông thấy thành phố mỹ lệ mang tên Alakā—kinh đô tối thượng, rực rỡ của Kubera, vị được tôn xưng là bạn hữu của Rudra (Śiva).

Verse 31

वनं सौगंधिकं चापि ददृशुस्तत्समीपतः । सर्वद्रुमान्वितं दिव्यं यत्र तन्नादमद्रुतम्

Rồi ngay gần đó, họ thấy khu rừng Saugaṅdhika thơm ngát—một lâm viên cát tường, thần diệu, đầy đủ mọi loài cây—nơi âm thanh kỳ diệu ấy vẫn vang vọng không ngừng.

Verse 32

तद्बाह्यतस्तस्य दिव्ये सरितावतिपावने । नंदा चालकनंदा च दर्शनात्पापहारिके

Bên ngoài thánh địa ấy chảy qua hai dòng sông thần diệu, tối thượng thanh tẩy—Nandā và Cālakanandā—chỉ cần được thấy thôi cũng tiêu trừ tội lỗi.

Verse 33

पपुः सुरस्त्रियो नित्यमवगूह्य स्वलोकतः । विगाह्य पुंभिस्तास्तत्र क्रीडंति रतिकर्शिताः

Các thiên nữ thường xuyên uống ở đó, từ cõi riêng của mình mà đến. Cùng các thiên nam lặn mình trong nước, họ vui đùa nơi ấy, thân thể thon mảnh vì những rung động của lạc thú.

Verse 34

हित्वा यक्षेश्वरपुरीं वनं सौगंधिकं च यत् । गच्छंतस्ते सुरा आराद्ददृशुश्शांकरं वटम्

Rời thành của Yakṣeśvara và khu rừng Saugandhika thơm ngát ấy, các vị thần tiếp tục lên đường và chẳng bao lâu đã thấy gần kề cây đa thiêng thuộc về Śaṅkara (Đức Śiva).

Verse 35

पर्यक् कृताचलच्छायं पादोन विटपाय तम् । शतयोजन कोत्सेधं निर्नीडं तापवर्ज्जितम्

Cây ấy tỏa bóng mát rộng lớn, như bóng núi trải ra tựa chiếc sàng. Dưới bóng, cành nhánh rủ xuống gần sát mặt đất. Nó vươn cao đến một trăm yojana, không có tổ chim, và hoàn toàn không chút hơi nóng.

Verse 36

महापुण्यवतां दृश्यं सुरम्यं चातिपावनम् । शंभुयोगस्थलं दिव्यं योगिसेव्यं महोत्तमम्

Đó là cảnh tượng chỉ dành cho những bậc đại phước—vô cùng mỹ lệ và tối thượng thanh tịnh. Ấy là thánh địa Yoga của Śambhu, nơi cao quý bậc nhất, xứng đáng để các yogin đến gần và phụng sự.

Verse 37

मुमुक्षुशरणे तस्मिन् महायोगमये वटे । आसीनं ददृशुस्सर्वे शिवं विष्ण्वादयस्सुराः

Tại đó, dưới cây đa là nơi nương tựa của người cầu giải thoát, thấm nhuần Đại Yoga, chư thiên—đứng đầu là Viṣṇu—đều thấy Śiva đang an tọa trong dáng vẻ tĩnh lặng của thiền định.

Verse 38

विधिपुत्रैर्महासिद्धैश्शिव भक्तिरतैस्सदा । उपास्यमानं सुमुदा शांतैस्संशांतविग्रहैः

Ngài được các Đại Siddha—những người con của Phạm Thiên—hân hoan phụng thờ; họ luôn đắm mình trong lòng sùng kính Śiva, tâm an tịnh và thân tướng hoàn toàn lắng yên.

Verse 39

तथा सख्या कुबेरेण भर्त्रा गुह्यकरक्षसाम् । सेव्यमानं विशेषेण स्वगणैर्ज्ञातिभिस्सदा

Cũng vậy, Ngài kết giao bằng hữu với Kubera, chúa tể của các Guhyaka và Rākṣasa; và luôn được chính các đoàn tùy chúng cùng thân quyến hầu cận, phụng sự với sự tôn kính đặc biệt.

Verse 40

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे शिवदर्शनवर्णनं नाम चत्वारिंशोध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, quyển thứ hai gọi là Rudra-saṃhitā, phần thứ hai—Satī-khaṇḍa—kết thúc chương thứ bốn mươi, mang nhan đề “Mô tả Darśana (thị kiến thiêng liêng) của Śiva”.

Verse 41

मुने तुभ्यं प्रवोचंतं पृच्छते ज्ञानमुत्तमम् । कुशासने सूपविष्टं सर्वेषां शृण्वतां सताम्

Bạch hiền giả, khi ngài đang thuyết giảng, có người thỉnh hỏi ngài về trí tuệ tối thượng—lúc ngài an tọa đúng phép trên tòa cỏ kuśa, và khi hết thảy bậc thiện đức đang chăm chú lắng nghe.

Verse 42

कृत्वोरौ दक्षिणे सव्यं चरणं चैव जानुनि । बाहुप्रकोष्ठाक्षमालं स्थितं सत्तर्कमुद्रया

Ngài đặt bàn chân trái lên đùi phải, rồi đặt chân kia lên đầu gối, an nhiên trụ tọa; trên cẳng tay tựa chuỗi hạt mālā, và Ngài an trụ trong tarka-mudrā—ấn tướng của sự phân biện chánh trực cao quý.

Verse 43

एवंविधं शिवं दृष्ट्वा तदा विष्ण्वादयस्सुराः । प्रणेमुस्त्वरितं सर्वे करौ बध्वा विनम्रकाः

Thấy Śiva hiện thân như thế, uy nghi khiến lòng kính sợ, Viṣṇu cùng chư thiên liền vội vã cúi lạy. Tất cả chắp tay cung kính, phủ phục đảnh lễ, khiêm hạ và thuận phục.

Verse 44

उपलभ्यागतं रुद्रो मया विष्णुं सतां गतिः । उत्थाय चक्रे शिरसाभिवंदनमपि प्रभुः

Nhận ra Viṣṇu—nơi nương tựa và con đường chân chánh của bậc hiền thiện—đã đến đó, Rudra liền đứng dậy; tuy là Đấng Tối Thượng, Ngài vẫn cúi đầu đảnh lễ Viṣṇu với lòng tôn kính.

Verse 45

वंदितांघ्रिस्तदा सर्वैर्दिव्यैर्विष्ण्वादिभिश्शिवः । ननामाथ यथा विष्णुं कश्यपं लोकसद्गतिः

Bấy giờ Śiva—Đấng mà bàn chân được chư thiên, đứng đầu là Viṣṇu, phụng thờ—cũng cúi mình đáp lễ; tựa như Viṣṇu cúi lạy Kaśyapa, bậc đáng tôn kính, nơi nương tựa của muôn loài.

Verse 46

सुरसिद्धगणाधीशमहर्षिसु नमस्कृतम् । समुवाच सुरैर्विष्णुं कृतसन्नतिमादरात्

Rồi Viṣṇu—được chư thiên, các Siddha, các vị thủ lĩnh Gaṇa và các đại Ṛṣi cung kính đảnh lễ—đã cất lời với chư Deva, với lòng khiêm cung và kính trọng.