शिवरूपदर्शनम् (Menā’s Vision of Śiva’s Divine Form)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नन्तरे त्वं हि विष्णुना प्रेरितो द्रुतम् । अनुकूलयितुं शंभुमयास्तन्निकटे मुने

Phạm Thiên nói: Trong lúc ấy, được Viṣṇu thúc giục, ngươi đã mau chóng đến gần Śambhu, hỡi bậc hiền triết, để cầu được Ngài thuận lòng.

Verse 2

तत्र गत्वा स वै रुद्रो भवता सुप्रबोधितः । स्तोत्रैर्नानाविधैस्स्तुत्वा देवकार्यचिकीर्षया

Đến nơi ấy, ngươi đã đánh thức Rudra hoàn toàn, khiến Ngài khởi hành động. Rồi ngươi ca tụng Ngài bằng nhiều loại thánh ca, với ý nguyện hoàn thành công việc thiêng liêng của chư thiên.

Verse 3

श्रुत्वा त्वद्वचनं प्रीत्या शंभुना धृतमद्भुतम् । स्वरूपमुत्तमन्दिव्यं कृपालुत्वं च दर्शितम्

Nghe lời ngươi với niềm hoan hỷ, Śambhu mang lấy phong thái kỳ diệu; Ngài hiển lộ bản thể tối thượng, thần diệu của mình, và cũng bày tỏ lòng từ bi.

Verse 4

तद्दृष्ट्वा सुन्दरं शम्भुं स्वरूपम्मन्मथा धिकम् । अत्यहृष्यो मुने त्वं हि लावण्यपरमायनम्

Thấy Śambhu tuyệt mỹ—dung mạo còn vượt cả Manmatha (thần ái tình)—này hiền giả, ngài hoan hỷ khôn cùng; bởi Ngài là nơi nương tựa tối thượng của mọi vẻ đẹp.

Verse 5

स्तोत्रैर्नानाविधैस्स्तुत्वा परमानन्दसंयुतः । आगच्छस्त्वं मुने तत्र यत्र मेना स्थिताखिलैः

Sau khi tán dương Đức Chúa bằng muôn vàn thánh tụng, lòng tràn đầy đại lạc, ngài nói: “Này hiền giả, hãy đến nơi kia—chỗ Menā đang đứng, được mọi người vây quanh.”

Verse 6

तत्रागत्य सुप्रसन्नो मुनेऽतिप्रेमसंकुलः । हर्षयंस्तां शैलपत्नी मेनान्त्वं वाक्यमब्रवीः

Đến nơi ấy, ô hiền giả, Ngài vô cùng hoan hỷ, tình thương tràn đầy. Làm cho phu nhân của núi—Menā, hiền thê của Himavat—được vui lòng, Ngài nói với bà những lời này.

Verse 7

नारद उवाच । मेने पश्य विशालाक्षि शिवरूपमनुत्तमम् । कृता शिवेन तेनैव सुकृपा करुणात्मना

Nārada nói: “Ôi người mắt rộng, hãy chiêm ngưỡng hình tướng vô song của Śiva. Chính bởi Śiva ấy—đấng có bản tính từ bi—ân sủng lành (sukṛpā) quả thật đã được ban xuống.”

Verse 8

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा सा तद्वचो मेना विस्मिता शैलकामिनी । ददर्श शिवरूपन्तत्परमानन्ददायकम्

Brahmā nói: Nghe những lời ấy, Menā—người phụ nữ của núi—kinh ngạc sững sờ; rồi bà chiêm ngưỡng hình tướng của Śiva, thị kiến ban tặng niềm an lạc tối thượng.

Verse 9

कोटिसूर्यप्रतीकाशं सर्वावयवसुन्दरम् । विचित्रवसनं चात्र नानाभूषणभूषितम्

Ngài rực sáng như hào quang của một ức mặt trời; mọi chi thể đều mỹ lệ. Tại đó, Ngài khoác y phục kỳ diệu và được trang nghiêm bằng muôn loại bảo sức.

Verse 10

सुप्रसन्नं सुहासं च सुलावण्यं मनोहरम् । गौराभं द्युतिसंयुक्तं चन्द्ररेखाविभूषितम्

Ngài vô cùng an nhiên, mỉm cười hiền hòa, dung nhan tuyệt mỹ—khiến tâm trí say đắm. Ngài tỏa ánh sáng trắng trong rực rỡ và được trang nghiêm bằng dấu trăng lưỡi liềm.

Verse 11

सर्वैर्देवगणैः प्रीत्या विष्ण्वाद्यस्सेवितं तथा । सूर्येण च्छत्रितं मूर्ध्नि चन्द्रेण च विशोभितम्

Nó được toàn thể chư thiên hoan hỷ phụng sự—cả Viṣṇu và các vị khác; trên đỉnh đầu, Mặt Trời che rợp như chiếc lọng vương giả, và lại càng rực rỡ nhờ Mặt Trăng trang điểm.

Verse 12

सर्वथा रमणीयं च भूषितस्य विभूषणैः । वाहनस्य महाशोभा वर्णितुं नैव शक्यते

Được trang sức mọi bề bằng những bảo vật rực rỡ, linh thú ấy hiện ra mê hoặc lạ thường; quang huy và vẻ đẹp lớn lao của nó quả thật không thể diễn tả trọn vẹn bằng lời.

Verse 13

गंगा च यमुना चैव विधत्तः स्म सुचामरे । सिद्धयोऽष्टौ पुरस्तस्य कुर्वन्ति स्म सुनर्त्तनम्

Sông Hằng và sông Yamunā cũng được cắt đặt cầm những chiếc cāmara tuyệt đẹp để quạt hầu; còn tám Siddhi đứng phía trước thì múa điệu cát tường.

Verse 14

मया चैव तदा विष्णुरिन्द्राद्या ह्यमरास्तथा । स्वं स्वं वेषं सुसम्भूष्य गिरिशेनाचरन्युताः

Bấy giờ, cùng với ta, Viṣṇu, Indra và các chư thiên khác—mỗi vị đều trang sức chỉnh tề trong y phục riêng của mình—đi lại trong đoàn tùy tùng của Girīśa (Đức Śiva).

Verse 15

तथा जयेति भाषन्तो नानारूपा गणास्तदा । स्वलङ्कृतमहामोदा गिरीशपुरतोऽचरन्

Bấy giờ, các gaṇa ấy—hóa hiện muôn hình kỳ diệu—đi lại trước mặt Girīśa, hô vang: “Chiến thắng! Chiến thắng!” Tự trang sức bằng châu báu của mình và tràn đầy hoan hỷ lớn lao, họ vui mừng rong ruổi trong sự hiện diện của Ngài.

Verse 16

सिद्धाश्चोपसुरास्सर्वे मुनयश्च महासुखाः । ययुश्शिवेन सुप्रीतास्सकलाश्चापरे तथा

Hết thảy các Siddha, các thần tùy tùng (Upasura) và các bậc hiền triết—tràn đầy đại lạc—đều ra đi, lòng vô cùng hoan hỷ với Đức Śiva; và mọi người khác cũng vậy.

Verse 17

एवन्देवादयस्सर्वे कुतूहलसमन्विताः । परंब्रह्म गृणन्तस्ते स्वपत्नीभिरलंकृताः

Vì thế, tất cả chư thiên và các bậc thiên giới khác, tràn đầy niềm kinh ngạc hân hoan, đều tán dương Đấng Phạm Thiên Tối Thượng (Śiva); và họ hiện ra rực rỡ, được trang nghiêm, cùng với chính các phối ngẫu của mình.

Verse 18

विश्वावसुमुखास्तत्र ह्यप्सरोगणसंयुताः । गायन्तोप्यग्रतस्तस्य परमं शाङ्करं यशः

Tại đó, đứng đầu là Viśvāvasu và cùng các đoàn Apsarā, họ cất tiếng ca trước Ngài về vinh quang tối thượng của Śaṅkara (Đức Śiva).

Verse 19

इत्थं महोत्सवस्तत्र बभूव मुनिस त्तम । नानाविधो महेशे हि शैलद्वारि च गच्छति

Vì thế, hỡi bậc hiền triết tối thượng, tại đó đã dấy lên một đại lễ hội. Bởi khi Mahādeva tiến về Śailadvāra, muôn vàn cuộc mừng lễ tự nhiên khởi hiện, do lòng sùng kính đối với Đấng ban ân và giải thoát.

Verse 20

तस्मिंश्च समये तत्र सुषमा या परात्मनः । वर्णितुं तां विशेषेण कश्शक्नोति मुनीश्वर

Và vào lúc ấy, ngay tại nơi ấy, sự ưu việt vô song của Đấng Tối Thượng Ngã (Śiva) rạng ngời. Hỡi bậc chúa tể giữa các hiền triết, ai thật có thể đủ sức diễn tả trọn vẹn vinh quang ấy đến tận tường?

Verse 21

तथाविधं च तन्दृष्ट्वा मेना चित्रगता इव । क्षणमासीत्ततः प्रीत्या प्रोवाच वचनं मुने

Thấy Ngài trong đúng hình tướng ấy, Menā trong chốc lát như người trong tranh—đứng lặng vì kinh ngạc. Rồi, tràn đầy thương mến, bà thưa những lời này, hỡi bậc hiền triết.

Verse 22

मेनोवाच । धन्या पुत्री मदीया च यया तप्तं महत्तपः । यत्प्रभावान्महेशान त्वं प्राप्त इह मद्गृहे

Menā thưa: “Phúc thay cho con gái của thiếp, vì nàng đã tu khổ hạnh lớn lao. Ôi Maheśāna, nhờ uy lực của tapas ấy mà Ngài đã đến đây, vào nhà thiếp.”

Verse 23

मया कृता पुरा या वै शिवनिन्दा दुरत्यया । तां क्षमस्व शिवास्वामिन्सुप्रसन्नो भवाधुना

Những lời phỉ báng nặng nề, khó chuộc mà thiếp đã từng lỡ phạm đối với Đức Śiva thuở trước—ô Śiva, Chúa tể của thiếp—xin Ngài tha thứ. Xin nay Ngài hoàn toàn hoan hỷ và ban ân cho thiếp.

Verse 24

ब्रह्मोवाच । इत्थं सम्भाष्य सा मेना संस्तूयेन्दुललाटकम् । साञ्जलिः प्रणता शैलप्रिया लज्जापराऽभवत्

Phạm Thiên nói: Nói xong như vậy, Menā tán thán Đấng Yêu Dấu của Núi—Đấng có vầng trăng lưỡi liềm trên trán. Bà chắp tay cúi lạy, và Śailapriyā (Pārvatī) trở nên vô cùng e thẹn, đoan trang.

Verse 25

तावत्स्त्रियस्समाजग्मुर्हित्वा कामाननेकशः । बह्व्यस्ताः पुरवासिन्यश्शिवदर्शनलालसाः

Ngay lúc ấy, nhiều phụ nữ tụ hội, từ bỏ bao ham muốn thế tục. Họ là những phụ nữ trong thành rất đông, ai nấy đều khát khao được chiêm bái (darśana) phúc lành của Đức Śiva.

Verse 26

मज्जनं कुर्वती काचित्तच्चूर्णसहिता ययौ । द्रष्टुं कुतूहलाढ्या च शङ्करं गिरिजावरम्

Rồi một thiếu nữ, đang tắm và mang theo bột hương thơm, bước ra—lòng đầy hiếu kỳ—để chiêm ngưỡng Śaṅkara, vị tân lang cao quý của Girijā (Pārvatī).

Verse 27

काचित्तु स्वामिनस्सेवां सखीयुक्ता विहाय च । सुचामरकरा प्रीत्यागाच्छम्भोर्दर्शनाय वै

Nhưng có một thiếu nữ, đi cùng bạn, gác lại việc hầu hạ chủ nhân; tay cầm chiếc phất trần đuôi yak tinh đẹp, nàng hân hoan đi để được thấy Śambhu (Chúa Śiva).

Verse 28

काचित्तु बालकं हित्वा पिबन्तं स्तन्यमादरात् । अतृप्तं शङ्करन्द्रष्टुं ययौ दर्शनलालसा

Một người phụ nữ bỏ lại đứa con nhỏ đang bú sữa nơi ngực mình—vẫn chưa no—rồi bước ra, vì khát khao được đón nhận darśana cát tường của Śaṅkara.

Verse 29

रशनां बध्नती काचित्तयैव सहिता ययौ । वसनं विपरीतं वै धृत्वा काचिद्ययौ ततः

Một người phụ nữ ra đi khi đang thắt đai lưng, cùng đi với người kia. Rồi một người khác lại rời đi sau khi mặc y phục ngược chiều.

Verse 30

भोजनार्थं स्थितं कान्तं हित्वा काचिद्ययौ प्रिया । द्रष्टुं शिवावरं प्रीत्या सतृष्णा सकुतूहला

Bỏ lại người yêu đang ngồi chờ bữa ăn, một người phụ nữ thân thương bước ra—lòng hân hoan, khát khao—để chiêm bái Đức Śiva tối thượng, tràn đầy mong nhớ và hiếu kỳ.

Verse 31

काचिद्धस्ते शलाकां च धृत्वांजनकरा प्रिया । अञ्जित्वैकाक्षि सन्द्रष्टुं ययौ शैलसुतावरम्

Có một người phụ nữ được yêu mến, tay cầm que kẻ mắt và mang theo anjana (phấn kohl); nàng chỉ kẻ một bên mắt rồi đi đến để yết kiến ái nữ ưu việt của núi non (Pārvatī).

Verse 32

काचित्तु कामिनी पादौ रञ्जयन्ती ह्यलक्तकैः । श्रुत्वा घोषं च तद्धित्वा दर्शनार्थमुपागता

Một thiếu nữ đang nhuộm bàn chân bằng nhựa sơn đỏ; nghe tiếng ồn ào, nàng lập tức bỏ dở và bước tới, khát khao được nhìn thấy điều vừa xảy ra.

Verse 33

इत्यादि विविधं कार्यं हित्वा वासं स्त्रियो ययुः । दृष्ट्वा तु शांकरं रूपं मोहं प्राप्तास्तदाऽभवन्

Vì thế, các phụ nữ bỏ dở mọi việc nhà mà đi ra; nhưng vừa trông thấy dung mạo của Śaṅkara, họ lập tức trở nên ngây ngất—bị mê hoặc và cuốn hút bởi ảo lực say đắm.

Verse 34

ततस्ताः प्रेमसंविग्नाश्शिवदर्शनहर्षिताः । निधाय हृदि तन्मूर्तिं वचनं चेदमब्रुवन्

Bấy giờ, những người phụ nữ ấy rung động sâu xa bởi tình yêu và hoan hỷ trước thánh kiến Śiva; họ đặt chính hình tướng ấy của Ngài vào trong tim và thốt lên những lời này.

Verse 35

पुरवासिन्य ऊचुः । नेत्राणि सफलान्यासन्हिमवत्पुरवासिनाम् । यो योऽपश्यददो रूपं तस्य वै सार्थकं जनुः

Những phụ nữ trong thành nói: “Phúc thay đôi mắt của dân thành Himavat! Ai được chiêm ngưỡng hình tướng kỳ diệu ấy, thì quả thật đối với người ấy, chính sự sinh ra đã trở nên có ý nghĩa và viên mãn.”

Verse 36

तस्यैव सफलं जन्म तस्यैव सफलाः क्रियाः । येन दृष्टश्शिवस्साक्षात्सर्वपापप्रणाशकः

Quả thật, sự sinh ra của người ấy là viên mãn, và mọi hành động của người ấy đều kết trái—vì người ấy được thấy trực tiếp Chúa tể Śiva, Đấng tiêu trừ mọi tội lỗi.

Verse 37

पार्वत्या साधितं सर्वं शिवार्थं यत्तपः कृतम् । धन्येयं कृतकृत्येयं शिवा प्राप्य शिवम्पतिम्

Mọi khổ hạnh mà Pārvatī đã thực hành vì Thánh ý của Śiva nay đều viên mãn. Thật phúc thay Śivā (Pārvatī); chí nguyện đã thành, vì nàng đã đạt được Śiva làm Chúa tể và phu quân, bậc phối ngẫu của mình.

Verse 38

यदीदं युगलं ब्रह्मा न युंज्याच्छिवयोर्मुदा । तदा च सकलोऽप्यस्य श्रमो निष्फलतामियात्

Nếu Brahmā không hoan hỷ kết hợp đôi uyên ương này—Śiva và Pārvatī—thành vợ chồng, thì mọi công lao của Ngài trong việc ấy hẳn sẽ trở nên vô ích.

Verse 39

सम्यक् कृतं तथा चात्र योजितं युग्ममुत्तमम् । सर्वेषां सार्थता जाता सर्वकार्यसमुद्भवा

“Mọi sự đã được làm đúng đắn; tại đây đôi uyên ương tối thượng đã được kết hợp như pháp. Vì thế, mục đích của hết thảy đều được viên thành, và từ sự hiệp nhất này, mọi đại sự mới có thể phát sinh.”

Verse 40

विना तु तपसा शम्भोर्दर्शनं दुर्लभन्नृणाम् । दर्शनाच्छंकरस्यैव सर्वे याताः कृतार्थताम्

Không có khổ hạnh, ô Śambhu, con người khó được chiêm bái (darśana) Śiva. Thế nhưng chỉ nhờ darśana của Śaṅkara mà thôi, tất thảy đều được viên mãn—đạt đến mục đích chân thật của đời sống.

Verse 41

लक्ष्मीर्नारायणं लेभे यथा वै स्वामिनम्पुरा । तथासौ पार्वती देवी हरम्प्राप्य सुभूषिता

Như xưa kia Lakṣmī được Nārāyaṇa làm phu quân, cũng vậy, Nữ thần Pārvatī khi đạt được Hara (Śiva) làm đấng phu quân, liền rực rỡ trang nghiêm, viên mãn điềm lành và ân phúc thiêng liêng.

Verse 42

ब्रह्माणं च यथा लेभे स्वामिनं वै सरस्वती । तथासौ पार्वती देवी हरम्प्राप्य सुभूषिता

Như Sarasvatī đạt được Brahmā làm phu quân, cũng vậy, Nữ thần Pārvatī khi đạt được Hara (Śiva) làm đấng phối ngẫu thiêng liêng, liền trở nên đẹp đẽ trang nghiêm và viên mãn.

Verse 43

वयन्धन्याः स्त्रियस्सर्वाः पुरुषास्सकला वराः । ये ये पश्यन्ति सर्वेशं शंकरं गिरिजापतिम्

“Chúng ta thật có phước—quả vậy, mọi người nữ đều có phước, mọi người nam đều vô cùng may mắn—hễ ai được chiêm ngưỡng Śaṅkara, Đấng Tối Thượng của muôn loài, bậc Cát Tường, Phu quân của Girijā (Pārvatī).”

Verse 44

ब्रह्मोवाच इत्थमुक्त्वा तु वचनं चन्दनैश्चाक्षतैरपि । शिवं समर्चयामासुर्लाजान्ववृषुरादरात्

Phạm Thiên nói: Nói xong những lời ấy, họ liền phụng thờ Đức Śiva bằng hương chiên-đàn và gạo nguyên hạt; với lòng tôn kính sâu xa, họ rải những hạt ngũ cốc rang như lễ vật dâng cúng.

Verse 45

तस्थुस्तत्र स्त्रियः सर्वा मेनया सह सोत्सुकाः । वर्णयन्त्योऽधिकम्भाग्यम्मेनायाश्च गिरेरपि

Tại đó, tất cả phụ nữ đứng cùng với Menā, lòng hân hoan náo nức, ca ngợi phúc duyên hiếm có của Menā và của Vua Núi (Himālaya) nữa.

Verse 46

कथास्तथाविधाश्शृण्वंस्तद्वामा वर्णिताश्शुभाः । प्रहृष्टोऽभूत्प्रभुः सर्वैर्मुने विष्ण्वादिभिस्तदा

Hỡi hiền giả, nghe những câu chuyện như thế—được Vāmā thuật lại một cách cát tường—Đấng Chúa Tể hoan hỷ; và toàn thể chư thiên hội tụ, bắt đầu từ Viṣṇu, cũng đều vui mừng như vậy.