देवसान्त्वनम् (Devasāntvana) — “Consolation/Reassurance of the Gods”

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इत्थं देवैः स्तुता देवी दुर्गा दुर्गार्तिनाशिनी । आविर्बभूव देवानां पुरतो जगदंबिका

Brahmā nói: Được chư thiên tán thán như vậy, Nữ thần Durgā—đấng diệt trừ nỗi khổ do hiểm nạn sinh ra—đã hiển lộ trước mặt các devas như Jagadambikā, Mẹ của vũ trụ.

Verse 2

रथे रत्नमये दिव्ये संस्थिता परमाद्भुते । किंकिणीजालसंयुक्ते मृदुसंस्तरणे वरे

Ngự trên cỗ xe thiêng kết bằng châu báu—kỳ diệu khôn cùng—được trang sức bằng những lưới chuông leng keng và bày sẵn một sàng nằm mềm mại tuyệt hảo, nàng rực rỡ tỏa sáng trong vinh quang.

Verse 3

कोटिसूर्याधिकाभास रम्यावयवभासिनी । स्वतेजोराशिमध्यस्था वररूपा समच्छवि

Nàng rực sáng, vượt hơn ánh quang của muôn triệu mặt trời. Những chi thể diễm lệ của nàng tự thân phát quang; an trụ giữa khối hào quang của chính mình, nàng hiện bày dung sắc tối thượng, cát tường—ánh sáng đều đặn, tinh khiết không tì vết.

Verse 4

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे देवसान्त्वनं नाम चतुर्थोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa—thuộc phần thứ hai, Rudra-saṃhitā; trong phân đoạn thứ ba, Pārvatī-khaṇḍa—chương thứ tư mang tên “Devasāntvana” (An ủi chư thiên) đến đây kết thúc.

Verse 5

त्रिदेवजननी चण्डी शिवा सर्वार्तिनाशिनी । सर्वमाता महानिद्रा सर्वस्वजनतारिणी

Ngài là Caṇḍī, Mẹ sinh ra Tam Thần; Ngài là Śivā, Đấng diệt trừ mọi khổ ách. Ngài là Mẹ của muôn loài, là Mahānidrā—Giấc Ngủ Vũ Trụ vĩ đại—và là Đấng Cứu Độ đưa hết thảy chúng sinh, vốn là con của Ngài, vượt qua trói buộc thế gian.

Verse 6

तेजोराशेः प्रभावात्तु सा तु दृष्ट्वा सुरैश्शिवा । तुष्टुवुस्तां पुनस्ते वै सुरा दर्शनकांक्षिणः

Nhờ uy quang của khối ánh sáng thiêng liêng ấy, Śivā (Pārvatī) đã được chư thiên chiêm bái. Khát ngưỡng được thấy dung nhan cát tường của Mẹ, các devas lại một lần nữa dâng lời tán tụng bằng thánh ca.

Verse 7

अथ देवगणास्सर्वे विष्ण्वाद्या दर्शनेप्सवः । ददृशुर्जगदम्बां तां तत्कृपां प्राप्य तत्र हि

Bấy giờ toàn thể chư thiên, khởi đầu từ Viṣṇu, khát khao được chiêm bái Mẹ, đã thật sự thấy Jagadambā—Mẹ của vũ trụ—ngay tại đó, nhờ được thọ ân sủng của Người.

Verse 8

बभूवानन्दसन्दोहस्सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् । पुनः पुनः प्रणेमुस्तां तुष्टुवुश्च विशेषतः

Một làn sóng hỷ lạc lớn dâng trào trong tất cả cư dân của ba cõi trời. Hết lần này đến lần khác họ cúi lạy Nàng, và với lòng tôn kính đặc biệt họ ca ngợi Nàng.

Verse 9

देवा ऊचुः । शिवे शर्वाणि कल्याणि जगदम्ब महेश्वरि । त्वां नतास्सर्वथा देवा वयं सर्वार्तिनाशिनीम्

Chư thiên thưa rằng: “Ôi Śivā—ôi Śarvāṇī, Đấng Cát Tường, Mẹ của vũ trụ, Đại Nữ Thần! Chúng con là chư thiên xin cúi lạy Ngài bằng mọi cách, vì Ngài là Đấng diệt trừ mọi khổ não.”

Verse 10

न हि जानन्ति देवेशि वेदश्शास्त्राणि कृत्स्नशः । अतीतो महिमा ध्यानं तव वाङ्मनसोश्शिवे

Ôi Nữ Thần, Chúa tể của chư thiên—Đấng Cát Tường! Quả thật, các Veda và mọi śāstra không thể biết trọn vẹn thực tại của Ngài. Sự vĩ đại của Ngài vượt cả thiền định; ôi Śivā, Ngài vượt ngoài tầm với của lời nói và tâm trí.

Verse 11

अतद्व्यावृत्तितस्तां वै चकितं चकितं सदा । अभिधत्ते श्रुतिरपि परेषां का कथा मता

Vì Nàng luôn lánh xa mọi điều không phải Tối Thượng, nên ngay cả Śruti cũng mô tả Nàng như luôn ở trong sự kinh ngạc; vậy thì còn nói gì đến các hữu tình khác—họ có thể thật sự hiểu được bao nhiêu?

Verse 12

जानन्ति बहवो भक्तास्त्वत्कृपां प्राप्य भक्तितः । शरणागतभक्तानां न कुत्रापि भयादिकम्

Nhiều người sùng kính, nhờ lòng bhakti mà được nhận ân điển của Ngài và hiểu biết về ân ấy. Với những người sùng kính đã nương tựa nơi Ngài, không còn bất cứ nơi đâu có sợ hãi và các điều tương tự.

Verse 13

विज्ञप्तिं शृणु सुप्रीता यस्या दासास्सदाम्बिके । तव देवि महादेवि हीनतो वर्णयामहे

Ôi Ambikā đầy ân từ, xin hoan hỷ lắng nghe lời thỉnh cầu khiêm hạ của chúng con. Ôi Devī, ôi Mahādevī—dẫu chúng con hèn kém, chẳng xứng đáng, vẫn xin dâng lời khẩn nguyện này như những kẻ hầu cận thường hằng của Mẹ.

Verse 14

पुरा दक्षसुता भूत्वा संजाता हरवल्लभा । ब्रह्मणश्च परेषां वा नाशयत्वमकंमहत्

Thuở xưa, Mẹ từng hóa sinh làm ái nữ của Dakṣa, rồi trở thành người yêu dấu của Hara (Śiva). Nhờ sự hiển lộ thiêng liêng ấy, Mẹ đã làm tiêu tan niềm kiêu mạn và tự phụ lớn lao của Brahmā cùng bao kẻ khác.

Verse 15

पितृतोऽनादरं प्राप्यात्यजः पणवशात्तनुम् । स्वलोकमगमस्त्वं वालभद्दुःखं हरोऽपि हि

Bị phụ thân khinh miệt, dưới sức chi phối của định mệnh, Mẹ đã lìa bỏ thân ấy và trở về cõi của riêng mình. Quả thật, Hara (Śiva) cũng xua tan nỗi sầu của kẻ thơ dại và người đang chịu khổ.

Verse 16

न हि जातम्प्रपूर्णं तद्देवकार्यं महेश्वरि । व्याकुला मुनयो देवाश्शरणन्त्वां गता वयम्

Ôi Maheśvarī, công việc thiêng liêng ấy vẫn chưa được hoàn thành trọn vẹn. Trong nỗi bối rối, chúng con—cùng các bậc hiền triết và chư thiên—đã đến nương tựa nơi Mẹ.

Verse 17

पूर्णं कुरु महेशानि निर्जराणां मनोरथम् । सनत्कुमारवचनं सफलं स्याद्यथा शिवे

Ôi Maheśanī, xin hoàn thành ước nguyện trong lòng của các bậc bất tử, để lời của Sanatkumāra thật sự kết trái—hỡi Śive, như mọi sự đều được thành tựu trong Śiva.

Verse 18

अवतीर्य क्षितौ देवि रुद्रपत्नी पुनर्भव । लीलां कुरु यथायोग्यं प्राप्नुयुर्निर्जरास्सुखम्

“Ôi Nữ Thần, xin giáng hạ xuống cõi đất và lại trở thành hiền phối của Rudra (Śiva). Xin thực hiện cuộc Līlā thiêng liêng cho hợp với trật tự vũ trụ, để các chư thiên bất tử được hưởng an lạc.”

Verse 19

सुखी स्याद्देवि रुद्रोऽपि कैलासाचलसंस्थितः । सर्वे भवन्तु सुखिनो दुःखं नश्यतु कृत्स्नशः

Ôi Nữ Thần, nguyện Rudra—ngự trên núi Kailāsa—cũng luôn an lạc. Nguyện muôn loài đều được hạnh phúc; nguyện mọi khổ đau tiêu tan hoàn toàn.

Verse 20

ब्रह्मोवाच । इति प्रोच्यामरास्सर्वे विष्ण्वाद्याः प्रेमसंकुलाः । मौनमास्थाय संतस्थुर्भक्तिनम्रा त्ममूर्तयः

Brahmā nói: Nói xong như vậy, tất cả chư thiên—khởi đầu từ Viṣṇu—tràn đầy tình thương và lòng sùng kính, liền giữ im lặng và đứng yên trang nghiêm, tự thân cúi mình trong bhakti.

Verse 21

शिवापि सुप्रसन्नाभूदाकर्ण्यामरसंस्तुतिम् । आकलय्याथ तद्धेतुं संस्मृत्य स्वप्रभुं शिवम्

Nghe bài tán tụng của chư thiên, Śivā (Pārvatī) vô cùng hoan hỷ. Rồi, thấu rõ nguyên do, nàng tưởng niệm chính Đấng Chúa Tể của mình—Śiva.

Verse 22

उवाचोमा तदा देवी सम्बोध्य विबुधांश्च तान् । विहस्य मापतिमुखान्सदया भक्तवत्सला

Bấy giờ Nữ thần Umā, đầy lòng từ mẫn và luôn thương yêu những người sùng kính, mỉm cười gọi các chư thiên ấy—khởi đầu từ Mā (Lakṣmī) và phu quân của nàng (Viṣṇu)—rồi cất lời với họ.

Verse 23

उमोवाच । हे हरे हे विधे देवा मुनयश्च गतव्यथाः । सर्वे शृणुत मद्वाक्यं प्रसन्नाहं न संशयः

Umā nói: “Ôi Hari, ôi Vidhātā (Đấng Tạo Hóa), hỡi chư thiên và các bậc hiền thánh—nay đã lìa mọi khổ não—hãy tất cả lắng nghe lời ta. Ta đã hoan hỷ; điều ấy không nghi ngờ.”

Verse 24

चरितं मम सर्वत्र त्रैलोक्यस्य सुखावहम् । कृतं मयैवं सकलं दक्षमोहादिकं च तत्

“Những thánh hạnh của ta, được truyền tụng khắp nơi, đem an lạc và phúc lợi cho ba cõi. Vì thế, chính ta đã làm nên tất cả việc này—khởi từ sự mê lầm của Dakṣa và những biến cố tiếp theo.”

Verse 25

अवतारं करिष्यामि क्षितौ पूर्णं न संशयः । बहवो हेतवोऽप्यत्र तद्वदामि महादरात्

“Ta nhất định sẽ thị hiện một hóa thân viên mãn trên mặt đất—không chút nghi ngờ. Có nhiều nguyên do cho việc ấy; ta sẽ nói ra nơi đây với tất cả lòng tha thiết.”

Verse 26

पुरा हिमाचलो देवा मेना चातिसुभक्तितः । सेवां मे चक्रतुस्तात जननीवत्सतीतनोः

Thuở trước, hỡi người thương, thần Himācala và Menā—đầy tràn lòng sùng kính thanh tịnh—đã phụng sự ta, ấp ủ chăm nom ta như người mẹ hiền thương con.

Verse 27

इदानीं कुरुतस्सेवां सुभक्त्या मम नित्यशः । मेना विशेषतस्तत्र सुतात्वेनात्र संशयः

Giờ đây, hai người hãy luôn luôn phụng sự Ta với lòng sùng kính thanh tịnh. Còn Menā—không hề nghi ngờ—Ta sẽ đặc biệt trở thành con gái của bà.

Verse 28

रुद्रो गच्छतु यूयं चावतारं हिमवद्गृहे । अतश्चावतरिष्यामि दुःखनाशो भविष्यति

“Hãy để Rudra tiến đi—và tất cả các ngươi cũng hãy đi—để thọ sinh hóa thân trong nhà của Himavān. Sau đó chính Ta cũng sẽ giáng lâm; khi ấy sự diệt trừ khổ đau ắt sẽ thành tựu.”

Verse 29

सर्वे गच्छत धाम स्वं स्वं सुखं लभतां चिरम् । अवतीर्य सुता भूत्वा मेनाया दास्य उत्सुखम्

“Tất cả các ngươi hãy trở về nơi cư ngụ của mình và hưởng hạnh phúc riêng thật lâu dài. Ta sẽ lại giáng sinh, trở thành một người con gái, và sẽ hân hoan phụng sự Menā.”

Verse 30

हरपत्नी भविष्यामि सुगुप्तं मतमात्मनः । अद्भुता शिवलीला हि ज्ञानिनामपि मोहिनी

“Ta sẽ trở thành hiền phối của Hara—đó là quyết nguyện thẳm sâu nhất trong lòng ta, được gìn giữ kín đáo. Quả thật, thần lila của Śiva kỳ diệu vô cùng, có thể mê hoặc cả bậc trí giả.”

Verse 31

यावत्प्रभृति मे त्यक्ता स्वतनुर्दक्षजा सुराः । पितृतोऽनादरं दृष्ट्वा स्वामिनस्तत्क्रतौ गता

“Từ khi ta lìa bỏ thân mình, các chư thiên sinh từ Dakṣa—thấy cha ta tỏ lòng khinh mạn—đã đến dự lễ tế (yajña) của vị chủ tể họ.”

Verse 32

तदाप्रभृति स स्वामी रुद्रः कालाग्निसंज्ञकः । दिगम्बरो बभूवाशु मच्चिन्तनपरायणः

“Từ đó về sau, đấng Chủ tể Rudra được gọi là Kālāgni. Ngài mau chóng trở thành Digambara—chỉ khoác áo bằng mười phương—và trọn lòng chuyên nhất quán niệm về Ta.”

Verse 33

मम रोषं क्रतौ दृष्ट्वा पितुस्तत्र गता सती । अत्यजत्स्वतनुं प्रीत्या धर्मज्ञेति विचारतः

Thấy cơn thịnh nộ của ta tại lễ tế, Satī liền đến nơi ấy, về phía phụ thân. Rồi với sự phân định kiên quyết—thấu rõ đạo dharma—nàng hoan hỷ xả bỏ chính thân mình.

Verse 34

योग्यभूत्सदनं त्यक्त्वा कृत्वा वेषमलौकिकम् । न सेहे विरहं सत्या मद्रूपाया महेश्वरः

Rời bỏ nơi cư trú xứng hợp của mình và khoác lấy dung mạo siêu thế, Mahādeva không sao chịu nổi nỗi ly biệt với Satī—người đã hiển lộ trong chính hình tướng của ta (thành Pārvatī).

Verse 35

मम हेतोर्महादुःखी स बभूव कुवेषभृत् । अत्यजत्स तदारभ्य कामजं सुखमुत्तमम्

“Vì ta mà Ngài trở nên sầu khổ sâu dày, khoác lấy dáng vẻ khổ hạnh. Từ chính khi ấy trở đi, Ngài từ bỏ cả những lạc thú thượng hảo phát sinh từ dục vọng.”

Verse 36

अन्यच्छृणुत हे विष्णो हे विधे मुनयः सुराः । महाप्रभोर्महेशस्य लीलां भुवनपालिनीम्

“Hãy nghe thêm một chuyện nữa—hỡi Viṣṇu, hỡi Vidhātā (Brahmā), hỡi các bậc hiền triết và chư thiên—về cuộc thần hí nâng đỡ thế gian của Maheśa, bậc Đại Chúa Tể.”

Verse 37

विधाय मालां सुप्रीत्या ममास्थ्नां विरहाकुलः । न शान्तिं प्राप कुत्रापि प्रबुद्धो ऽप्येक एव सः

Bị dày vò bởi nỗi ly biệt, Ngài âu yếm kết một tràng hoa từ xương cốt của ta; nhưng dẫu hoàn toàn tỉnh giác, Ngài chẳng tìm được an tịnh nơi đâu—vẫn chỉ một mình cô lẻ.

Verse 38

इतस्ततो रुरोदोच्चैरनीश इव स प्रभुः । योग्यायोग्यं न बुबुधे भ्रमन्सर्वत्र सर्वदा

Ngài—dẫu là Chúa Tể—vẫn lang thang đây đó, khóc lớn như kẻ bất lực. Rong ruổi khắp nơi mọi lúc, Ngài không còn phân biệt điều phải và điều trái, điều hợp và điều bất hợp.

Verse 39

इत्थं लीलां हरोऽकार्षीद्दर्शयन्कामिनां प्रभुः । ऊचे कामुकवद्वाणीं विरहव्याकुलामिव

Thế rồi, Đức Hara—Đấng Tối Thượng—đã diễn bày cuộc hí lộng thiêng liêng ấy, để chỉ cho những kẻ đang yêu biết đạo lý của tình yêu. Và Ngài cất lời như một người tình say đắm, như thể chính Ngài đang quặn đau vì nỗi ly biệt.

Verse 40

वस्तुतोऽविकृतोऽदीनोऽस्त्यजितः परमेश्वरः । परिपूर्णः शिवः स्वामी मायाधीशोऽखिलेश्वरः

Thật vậy, Đấng Parameśvara tối thượng là bất biến, không suy hoại, không ai khuất phục được. Śiva—Bậc Chủ Tể—viên mãn trọn vẹn, là Chúa tể của Māyā và là Đấng Thống ngự muôn loài.

Verse 41

अन्यथा मोहतस्तस्य किं कामाच्च प्रयोजनम् । विकारेणापि केनाशु मायालिप्तो न स प्रभुः

Nếu không như vậy, dục vọng có ích gì đối với Đấng vượt ngoài mọi mê lầm? Bởi biến đổi nào mà Thượng Đế tối thượng ấy lại có thể bị Māyā làm vấy nhiễm một cách chóng vánh?

Verse 42

रुद्रोऽतीवेच्छति विभुस्स मे कर्तुं करग्रहम् । अवतारं क्षितौ मेनाहिमाचलगृहे सुराः

Đấng Rudra toàn năng, hiện hữu khắp nơi, tha thiết muốn nắm tay ta trong hôn lễ. Vì vậy, hỡi chư thiên, ta sẽ giáng sinh xuống cõi đất, sinh trong nhà của Menā và Himācala.

Verse 43

अतश्चावतरिष्यामि रुद्रसन्तोषहेतवे । हिमागपत्न्यां मेनाया लौकिकीं गतिमाश्रिता

“Vì thế, Ta sẽ giáng sinh chỉ để làm hoan hỷ Rudra. Mang lấy thân phận thế gian, Ta sẽ nhập thai nơi Menā, hiền thê của núi Himālaya.”

Verse 44

भक्ता रुद्रप्रिया भूत्वा तपः कृत्वा सुदुस्सहम् । देवकार्यं करिष्यामि सत्यं सत्यं न संशयः

“Trở thành người sùng kính, người yêu dấu của Rudra, Ta sẽ tu khổ hạnh (tapas) vô cùng khó chịu đựng. Ta sẽ hoàn thành công việc của chư thiên; thật vậy, thật vậy, không chút nghi ngờ.”

Verse 45

गच्छत स्वगृहं सर्वे भव भजत नित्यशः । तत्कृपातोऽखिलं दुःखं विनश्यति न संशयः

Hỡi tất cả, hãy trở về nhà mình. Hằng ngày hãy thờ phụng Bhava (Đức Śiva). Nhờ ân sủng của Ngài, mọi khổ đau đều tiêu tan—không còn nghi ngờ gì.

Verse 46

भविष्यति कृपालोस्तु कृपया मंगलं सदा । वन्द्या पूज्या त्रिलोकेऽहं तज्जायेति च हेतुतः

Nhờ lòng từ mẫn của Ngài, Đấng đầy bi mẫn ấy chắc chắn sẽ ban phúc lành luôn mãi. Và chính vì lẽ này—vì ta sẽ là hiền phối của Ngài—ta sẽ được tôn kính và thờ phụng trong ba cõi.

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा जगदम्बा सा देवानां पश्यतान्तदा । अन्तर्दधे शिवा तात स्वं लोकम्प्राप वै द्रुतम्

Phạm Thiên nói: Nói xong như vậy, Jagadambā—Mẹ của vũ trụ—trong khi chư thiên đang nhìn, liền biến mất khỏi tầm mắt. Hỡi người thân mến, Śivā nhanh chóng đạt đến cõi giới của chính mình.

Verse 48

विष्ण्वादयस्सुरास्सर्वे मुनयश्च मुदान्विताः । कृत्वा तद्दिशि संनामं स्वस्वधामानि संययुः

Bấy giờ, Viṣṇu và các chư thiên khác, cùng các hiền sĩ—lòng tràn hoan hỷ—sau khi kính cẩn đảnh lễ về phương ấy, liền trở về mỗi vị một cõi, một nơi cư ngụ của mình.

Verse 49

इत्थं दुर्गासुचरितं वर्णितं ते मुनीश्वर । सर्वदा सुखदं नॄणां भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्

Như vậy, hỡi bậc tối thượng giữa các hiền triết, câu chuyện cao quý về Nữ Thần Durgā đã được thuật lại cho ngài. Lời ấy luôn ban an lạc cho muôn người, trao cả phúc lạc thế gian lẫn giải thoát (mokṣa).

Verse 50

य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वा समाहितः । पठेद्वा पाठयेद्वापि सर्वान्कामान वाप्नुयात्

Ai thường xuyên lắng nghe điều này, hoặc với tâm định tĩnh khiến người khác được nghe; hoặc tự tụng đọc, hay nhờ người tụng đọc, người ấy sẽ đạt được sự viên mãn mọi ước nguyện chân chính.