देवगुरुप्रेषणम् (Himālaya Mission of the Gods’ Preceptor / The Gods Send Their Guru)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । तयोर्भक्तिं शिवे ज्ञात्वा परामव्यभिचारिणीम् । सर्वे शक्रादयो देवाश्चिचिन्तुरिति नारद

Phạm Thiên nói: Này Nārada, khi đã thấu rõ lòng sùng kính tối thượng, không hề lay chuyển của hai vị ấy đối với Śiva, thì chư thiên—khởi đầu từ Śakra (Indra)—đều chìm vào sự trầm tư sâu xa.

Verse 2

देवा ऊचुः । एकान्तभक्त्या शैलश्चेत्कन्यां तस्मै प्रदास्यति । ध्रुवं निर्वाणता सद्यस्स प्राप्स्यति च भारते

Chư Thiên nói: Này Bhārata, nếu Núi (Himālaya) với lòng một mực sùng kính mà gả con gái mình cho Ngài, thì chắc chắn và tức khắc ông sẽ đạt đến trạng thái nirvāṇa (giải thoát).

Verse 3

अनन्तरत्नाधारश्चेत्पृथ्वी त्यक्त्वा प्रयास्यति । रत्नगर्भाभिधा भूमिर्मिथ्यैव भविता ध्रुवम्

Nếu Trái Đất, nơi nâng đỡ vô lượng châu báu, lại từ bỏ bản tính mình mà ra đi, thì danh xưng “Ratnagarbhā” (“Đất Mẹ thai chứa ngọc”) hẳn chỉ còn là một tên gọi hư dối.

Verse 4

स्थावरत्वं परित्यज्य दिव्यरूपं विधाय सः । कन्यां शूलभृते दत्त्वा शिवलोकं गमिष्यति

Từ bỏ trạng thái bất động, ông sẽ hiện thành hình tướng thiêng; rồi dâng nàng thiếu nữ cho Đấng cầm Tam Xoa (Śiva), và sẽ đi đến Śivaloka.

Verse 5

महादेवस्य सारूप्यं लप्स्यते नात्र संशयः । तत्र भुक्त्वा वरान्भोगांस्ततो मोक्षमवाप्स्यति

Người ấy chắc chắn sẽ đạt sārūpya—được đồng dạng với Mahādeva—không hề nghi ngờ. Tại đó, sau khi thọ hưởng những lạc thú thù thắng do trạng thái ấy ban cho, rốt ráo người ấy chứng đắc mokṣa (giải thoát tối hậu) nhờ ân điển của Śiva.

Verse 6

ब्रह्मोवाच । इत्यालोच्य सुरास्सर्वे कृत्वा चामन्त्रणं मिथः । प्रस्थापयितुमैच्छंस्ते गुरुं तत्र सुविस्मिताः

Brahmā nói: Sau khi đã suy xét như vậy, chư thiên hết thảy, sau khi từ biệt nhau, đứng đó trong niềm kinh ngạc lớn, mong muốn sai vị Guru của mình lên đường (thi hành sứ mệnh đã định).

Verse 7

ततः शक्रादयो देवास्सर्वे गुरुनिकेतनम् । जग्मुः प्रीत्या सविनया नारद स्वार्थसाधकाः

Bấy giờ, Indra và các vị thần khác—hết thảy—hỡi Nārada, đã đến trú xứ của vị đạo sư, với niềm hoan hỷ và lòng khiêm cung, quyết tâm thành tựu điều mình mong cầu.

Verse 8

गत्वा तत्र गुरुं नत्वा सर्वे देवास्सवासवाः । चक्रुर्निवेदनं तस्मै गुरवे वृत्तमादरात्

Đến nơi ấy, tất cả chư thiên—cùng với Indra—đảnh lễ vị Guru; rồi với lòng cung kính, họ bạch trình lên bậc đạo sư ấy toàn bộ sự việc đã xảy ra.

Verse 9

देवा ऊचुः । गुरो हिमालयगृहं गच्छास्मत्कार्य्यसिद्धये । तत्र गत्वा प्रयत्नेन कुरु निन्दाञ्च शूलिनः

Chư thiên thưa rằng: “Bạch Thầy, xin đến nhà của Hi-mã-lạp-sơn để việc của chúng con được thành tựu. Đến đó rồi, hãy cố ý gắng sức mà nói lời chê trách đối với Śūlin (Đức Śiva).”

Verse 10

पिनाकिना विना दुर्गा वरं नान्यं वरिष्यति । अनिच्छया सुतां दत्त्वा फलं तूर्णं लभिष्यति

Không có Pinākin (Đức Śiva, Đấng mang cung Pināka), Durgā sẽ không chọn một vị lang quân nào khác. Dẫu có gả con gái trong lòng miễn cưỡng, người ấy cũng sẽ mau chóng gặt lấy quả báo tất yếu của hành vi đó.

Verse 11

कालेनैवाधुना शैल इदानीं भुवि तिष्ठतु । अनेकरत्नाधारं तं स्थापय त्वं क्षितौ गुरौ

Nhờ chính quyền lực của thời gian, xin cho ngọn núi này nay được an lập trên mặt đất. Ngài bậc tôn kính, hãy đặt nó vững chắc nơi đại địa—ngọn núi làm chỗ nương tựa và kho tàng nâng đỡ vô số châu báu.

Verse 12

ब्रह्मोवाच । इति देववचः श्रुत्वा प्रददौ कर्णयोः करम् । न स्वीचकार स गुरुस्स्मरन्नाम शिवेति च

Brahmā nói: Nghe lời chư thiên, vị Guru đưa tay đặt lên đôi tai; nhưng ngài không chấp thuận, vì trong lòng vẫn luôn niệm nhớ Danh “Śiva” hết lần này đến lần khác.

Verse 13

अथ स्मृत्वा महादेवं बृहस्पतिरुदारधीः । उवाच देववर्यांश्च धिक्कृत्वा च पुनः पुनः

Bấy giờ Bṛhaspati, bậc trí tuệ cao quý, nhớ đến Mahādeva. Ông nhiều lần quở trách các vị thần tối thượng và lại cất lời, nhắc họ về sự lầm lạc của mình.

Verse 14

बृहस्पतिरुवाच । सर्वे देवास्स्वार्थपराः परार्थध्वंसकारकाः । कृत्वा शंकरनिंदा हि यास्यामि नरकं ध्रुवम्

Bṛhaspati nói: “Tất cả chư thiên đã chỉ lo lợi mình, phá hoại lợi ích của kẻ khác. Vì đã phỉ báng Śaṅkara, ta chắc chắn sẽ rơi vào địa ngục.”

Verse 15

कश्चिन्मध्ये च युष्माकं गच्छेच्छैलान्तिकं सुराः । संपादयेत्स्वाभिमतं शैलेन्द्रं प्रतिबोध्य च

“Hỡi chư thiên, hãy có một vị trong các ngươi đến gần núi; sau khi đánh thức và bẩm báo với Chúa tể của núi, hãy khiến điều các ngươi mong cầu được thành tựu.”

Verse 16

अनिच्छया सुतां दत्त्वा सुखं तिष्ठतु भारते । तस्मै भक्त्या सुतां दत्त्वा मोक्षं प्राप्स्यति निश्चितम्

Hỡi Bhārata, dù ông trao con gái trong lòng chẳng muốn, thì về sau hãy an trú trong an lạc. Nhưng ai đem con gái dâng gả cho bậc xứng đáng ấy với lòng sùng kính, người ấy chắc chắn chứng đắc moksha.

Verse 17

पश्चात्सप्तर्षयस्सर्वे बोधयिष्यन्ति पर्वतम् । पिनाकिना विना दुर्गा वरं नान्यं वरिष्यति

Sau đó, cả bảy vị Thất Hiền sẽ chỉ dạy Parvata (Himālaya). Không có Pinākin—Đức Śiva, Đấng mang cung Pināka—thì Durgā sẽ không chọn bất cứ ân ban nào khác; nàng chẳng nhận ai ngoài Ngài.

Verse 18

अथवा गच्छत सुरा ब्रह्मलोकं सवासवाः । वृत्तं कथयत स्वं तत्स वः कार्यं करिष्यति

“Bằng không, hỡi chư thiên—cùng với Indra—hãy đến cõi Brahmā. Hãy thuật lại trọn vẹn mọi điều đã xảy ra; Ngài sẽ hoàn thành việc cần làm cho các ngươi.”

Verse 19

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा ते समालोच्याजग्मुर्मम सभां सुराः । सर्वे निवेदयांचक्रुर्नत्वा तद्गतमादरात्

Brahmā phán: Nghe vậy, chư thiên cùng bàn bạc rồi đến hội chúng của ta. Họ cúi đầu cung kính và tâu bày trọn vẹn sự việc đúng như đã xảy ra.

Verse 20

देवानां तद्वचः श्रुत्वा शिवनिन्दाकरं तदा । वेदवक्ता विलप्याहं तानवोचं सुरान्मुने

Bạch hiền giả, khi ta nghe những lời của chư thiên—những lời thành ra sự chê trách Śiva—bấy giờ ta, người tụng đọc Veda, than khóc mà thưa với các devas ấy và nói cùng họ.

Verse 21

ब्रह्मोवाच । नाहं कर्तुं क्षमो वत्साः शिवनिन्दां सुदुस्सहाम् । संपद्विनाश रूपाञ्च विपदां बीजरूपिणीम्

Phạm Thiên nói: “Hỡi các con yêu dấu, ta không thể thốt ra lời phỉ báng Śiva, điều vô cùng khó chịu đựng—lời phỉ báng mang hình tướng hủy diệt phúc lộc và trở thành hạt giống của tai ương.”

Verse 22

सुरा गच्छत कैलासं सन्तोषयत शंकरम् । प्रस्थापयत तं शीघ्रं हिमालयगृहं प्रति

Hỡi chư Thiên, hãy đến Kailāsa và làm cho Śaṅkara hoan hỷ. Hãy mau thúc thỉnh Ngài lên đường, hướng về nơi cư ngụ của dãy Himālaya.

Verse 23

स गच्छेदुपशैलेशमात्मनिन्दां करोतु वै । परनिन्दाविनाशाय स्वनिन्दा यशसे मता

Hãy để người ấy đến gần Chúa Tể của Núi và quả thật nói lời tự khiêm, tự trách mình. Vì để diệt trừ sự phỉ báng kẻ khác, tự trách được xem là nguồn của vinh dự chân thật.

Verse 24

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वेति मद्वचो देवा मां प्रणम्य मुदा च ते । कैलासं प्रययुः शीघ्रं शैलानामधिपं गिरिम्

Brahmā nói: Nghe lời ta như vậy, chư Thiên vui mừng đảnh lễ ta rồi mau chóng lên đường đến Kailāsa—ngọn núi vương giả, chúa tể giữa muôn đỉnh.

Verse 25

तत्र गत्वा शिवं दृष्ट्वा प्रणम्य नतमस्तकाः । सुकृतांजलयस्सर्वे तुष्टुवुस्तं सुरा हरम्

Đến nơi ấy, thấy Đức Śiva, chư thiên cúi đầu đảnh lễ. Chắp tay cung kính theo nghi thức añjali, tất cả đều ca ngợi Hara—Śiva, Đấng trừ diệt xiềng xích và sầu khổ.

Verse 26

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । वयं त्वां शरणापन्नाः कृपां कुरु नमोऽस्तु ते

Chư thiên thưa rằng: “Ôi Thần của các thần, ôi Mahādeva, ôi Śaṅkara đầy lòng từ mẫn! Chúng con nương tựa nơi Ngài; xin ban ân điển. Kính đảnh lễ Ngài.”

Verse 27

त्वं भक्तवत्सलः स्वामिन्भक्तकार्यकरस्सदा । दीनोद्धरः कृपासिन्धुर्भक्तापद्विनिमोचकः

Lạy Chúa, Ngài luôn thương mến người sùng kính; Ngài hằng thành tựu mọi sở nguyện của भक्त. Ngài nâng đỡ kẻ hèn yếu, cứu vớt người khốn cùng; Ngài là biển cả từ bi, là Đấng giải thoát tín đồ khỏi mọi tai ương.

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इति स्तुत्वा महेशानं सर्वे देवास्सवासवाः । सर्वं निवेदयांचक्रुस्तद्वृत्तं तत आदरात्

Brahmā nói: “Sau khi tán thán Maheśāna như vậy, tất cả chư thần—cùng với Indra—kính cẩn bạch lên Ngài toàn bộ câu chuyện về những điều đã xảy ra.”

Verse 29

तच्छ्रुत्वा देववचनं स्वीचकार महेश्वरः । देवान् सुयापयामास तानाश्वास्य विहस्य सः

Nghe lời chư thần, Mahādeva chấp thuận lời thỉnh cầu của họ. Mỉm cười, Ngài an ủi chư thiên, khiến họ được an ổn và xua tan mọi lo âu.

Verse 30

देवा मुमुदिरे सर्वे शीघ्रं गत्वा स्वमंदिरम् । सिद्धं मत्वा स्वकार्य्यं हि प्रशंसन्तस्सदाशिवम्

Tất cả chư thiên đều hoan hỷ. Họ mau chóng trở về cung điện của mình, cho rằng mục đích đã thành tựu, và tán dương Sadāśiva, Đấng Chủ Tể cát tường muôn thuở.

Verse 31

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिवमायावर्णनं नामैकत्रिंशोऽध्यायः

Như vậy kết thúc chương ba mươi mốt, mang tựa đề “Mô tả về Māyā của Śiva”, thuộc Pārvatī-khaṇḍa (phần thứ ba) của Rudra-saṃhitā (thiên thứ hai) trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 32

यदा शैलस्सभामध्ये समुवास मुदान्वितः । बन्धुवर्गैः परिवृतः पार्वतीसहितस्स्वयम्

Khi ấy, Chúa Tể Núi non Hi-mã-lạp-sơn ngồi hoan hỷ giữa hội đường; tự thân Ngài được thân quyến vây quanh, và Pārvatī ngồi kề bên Ngài.

Verse 33

एतस्मिन्नन्तरे तत्र ह्याजगाम सदाशिवः । दण्डी छत्री दिव्यवासा बिभ्रत्तिलकमुज्ज्वलम्

Ngay lúc ấy, tại chính nơi đó, Sadāśiva quang lâm—tay cầm trượng và lọng, khoác y phục thiên giới, trên trán mang tilaka rực sáng.

Verse 34

करे स्फटिकमालाञ्च शालग्रामं गले दधत् । जपन्नाम हरेर्भक्त्या साधुवेषधरौ द्विजः

Tay cầm tràng hạt pha lê, cổ đeo Śālagrāma, người hai lần sinh—bề ngoài khoác dáng dấp sa-môn—vẫn một lòng sùng kính niệm danh Hari không ngừng.

Verse 35

तं च दृष्ट्वा समुत्तस्थौ सगणोऽपि हिमालयः । ननाम दण्डवद्भूमौ भक्त्यातिथिमपूर्वकम्

Vừa thấy Ngài, Himālaya cùng toàn thể tùy tùng liền đứng dậy tức khắc; với lòng sùng kính, ông phủ phục sát đất như cây gậy, dâng sự tôn kính chưa từng có lên vị thượng khách thiêng liêng ấy.

Verse 36

ननाम पार्वती भक्त्या प्राणेशं विप्ररूपिणम् । ज्ञात्वा तं मनसा देवी तुष्टाव परया मुदा

Với lòng sùng kính, Pārvatī cúi lạy Đấng Chúa của sinh mệnh mình, bấy giờ hiện thân làm một bà-la-môn. Nhận ra Ngài trong tâm, Nữ Thần tán dương Ngài với niềm hoan hỷ tối thượng.

Verse 37

आशिषं युयुजे विप्रस्सर्वेषां प्रीतितश्शिवः । शिवाया अधिकं तात मनोभिलषितं हृदा

Hài lòng với tất cả, Śiva ban phúc cho các bậc hiền thánh; nhưng, hỡi người thân yêu, Ngài ban cho Śivā (Pārvatī) còn nhiều hơn—đúng như điều trái tim nàng hằng ước nguyện bấy lâu.

Verse 38

मधुपर्कादिकं सर्वं जग्राह ब्राह्मणो मुदा । दत्तं शैलाधिराजेन हिमांगेन महादरात्

Vị bà-la-môn hoan hỷ nhận hết mọi phẩm vật cúng dường—khởi đầu là madhuparka—do Himālaya, chúa tể núi non, kính cẩn dâng lên với lòng tôn kính sâu xa.

Verse 39

पप्रच्छ कुशलं चास्य हिमाद्रिः पर्वतोत्तमः । तं द्विजेन्द्रं महाप्रीत्या सम्पूज्य विधिवन्मुने

Bấy giờ Himādri, bậc tối thượng trong các núi, sau khi hoan hỷ lớn lao mà cung kính tôn thờ vị brāhmaṇa tối thắng ấy đúng nghi lễ, liền hỏi thăm sự an ổn của ngài, hỡi hiền triết.

Verse 40

पुनः पप्रच्छ शैलेशस्तं ततः को भवानिति । उवाच शीघ्रं विप्रेन्द्रो गिरीद्रं सादरं वचः

Rồi Chúa tể núi non lại hỏi: “Ngài là ai?” Khi ấy vị brāhmaṇa tối thắng liền mau chóng thưa với Vua của các núi bằng lời cung kính.

Verse 41

विप्रेन्द्र उवाच । ब्राह्मणोऽहं गिरिश्रेष्ठ वैष्णवो बुधसत्तमः । घटिकीं वृतिमाश्रित्य भ्रमामि धरणीतले

Viprendra thưa: “Ôi bậc tối thắng trong các núi (Giriśa), con là một brāhmaṇa, là người sùng kính Viṣṇu, và là bậc hiền trí hàng đầu. Nương vào chút sinh kế chỉ bằng một ghaṭikā, con lang thang khắp cõi đất.”

Verse 42

मनोयायी सर्व गामी सर्वज्ञोहं गुरोर्बलात् । परोपकारी शुद्धात्मा दयासिन्धुर्विकारहा

Nhờ oai lực của bậc Guru, ta đi nhanh như ý niệm, có thể đến khắp nơi và thấu biết mọi điều. Ta tận hiến vì lợi ích của muôn loài, tâm hồn thanh tịnh, là biển cả từ bi, và là kẻ diệt trừ mọi biến nhiễm, cấu uế nội tâm.

Verse 43

मया ज्ञातं हराय त्वं स्वसुतां दातुमिच्छसि । इमां पद्मसमां दिव्यां वररूपां सुलक्षणाम्

Ta đã hiểu rằng ngài muốn gả chính ái nữ của mình cho Hara (Śiva). Thiếu nữ này thật thần diệu, tựa hoa sen, dung sắc tuyệt hảo và đầy đủ các tướng mạo cát tường—quả xứng đáng với Ngài.

Verse 44

निराश्रयायासंगाय कुरूपायागुणाय च । श्मशानवासिने व्यालग्राहिरूपाय योगिने

Đảnh lễ Đấng Tối Thượng không nương tựa và không vướng chấp; hiện tướng đáng sợ mà vượt ngoài các guṇa; ngự nơi bãi thiêu; mang hình tướng chế ngự loài rắn; và là bậc Yogi tối thượng.

Verse 45

दिग्वाससे कुगात्राय व्यालभूषणधारिणे । अज्ञातकुलनाम्ने च कुशीलायाविहारिणे

Đảnh lễ Đấng lấy bốn phương làm y phục (trần thiên); thân thể thô mộc, không trang sức; lấy rắn làm đồ trang nghiêm; vượt ngoài dòng tộc và danh xưng thế gian; và du hành như vị khổ hạnh tự do, khác thường.

Verse 46

विभूतिदिग्धदेहाय संक्रुद्धायाविवेकिने । अज्ञातवयसेऽतीव कुजटाधारिणे सदा

Ngài luôn mang tóc bện (jaṭā), thân mình bôi tro thiêng (vibhūti), hiện vẻ giận dữ dữ dội như không phân biệt; tuổi tác cũng không thể biết được—ấy là Ngài trong dung mạo phi thường ấy.

Verse 47

सर्वाश्रयाय भ्रमिणे नागहाराय भिक्षवे । कुमार्गनिरतायाथ वेदाऽध्वत्यागिने हठात्

Kính lễ Ngài, nơi nương tựa của muôn loài, tự do du hành, lấy rắn làm tràng hoa, sống đời khất sĩ. Kính lễ Ngài nữa, Đấng để làm bối rối kẻ kiêu mạn mà hiện như kẻ theo đường cấm, và do ý chí tối thượng của chính mình, dứt bỏ lối nghi lễ Veda thuần hình thức.

Verse 48

इयं ते बुद्धिरचल न हि मंगलदा खलु । विबोध ज्ञानिनां श्रेष्ठ नारायणकुलोद्भव

Hỡi người kiên định, sự hiểu biết này của ngươi quả thật chẳng đem lại điềm lành. Hãy tỉnh thức để có chánh tri kiến, hỡi bậc tối thắng trong hàng trí giả, người sinh trong dòng dõi Nārāyaṇa.

Verse 49

न ते पात्रानुरूपश्च पार्वतीदानकर्मणि । महाजनः स्मेरमुखः श्रुतमात्राद्भविष्यति

Trong việc bố thí nhân danh Pārvatī, ngươi đã không hành xử xứng hợp với một người thọ nhận đáng kính. Đại chúng, chỉ nghe qua thôi, cũng sẽ mỉm cười—cười nhạo và lấy làm trò vui.

Verse 50

पश्य शैलाधिप त्वं च न तस्यैकोस्ति बान्धवः । महारत्नाकरस्त्वञ्च तस्य किञ्चिद्धनं न हि

Hãy xem, hỡi chúa tể núi non: người ấy không có lấy một thân quyến nào. Và dù ngài là kho báu châu ngọc vĩ đại, người ấy vẫn chẳng có chút của cải nào. (Nhưng sự thiếu thốn bề ngoài không làm suy giảm uy quyền của Śiva; Ngài viên mãn tự thân và ban của cải chân thật—lòng sùng kính và giải thoát.)

Verse 51

बान्धवान्मेनकां कुध्रपते शीघ्रं सुतांस्तथा । सर्वान्पृच्छ प्रयत्नेन पण्डितान्पार्वती विना

“Hãy mau hỏi thăm thân tộc của ngươi, cả Menakā nữa, và cả các con trai. Với sự cố gắng thích đáng, hãy thỉnh ý mọi bậc hiền trí—nhưng chớ để Pārvatī can dự.”

Verse 52

रोगिणो नौषधं शश्वद्रोचते गिरिसत्तम । कुपथ्यं रोचतेऽभीक्ष्णं महादोषकरं सदा

Ô bậc tối thượng trong các núi! Với người bệnh, phương dược chân chính chẳng bao giờ thấy dễ chịu; còn đồ ăn trái phép lại thường khiến người ta ưa thích mãi—dẫu luôn gây nên tai hại lớn lao.

Verse 53

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा ब्राह्मणः शीघ्रं स वै भुक्त्वा मुदान्वितः । जगाम स्वालयं शान्तो नानालीलाकर श्शिवः

Brahmā nói: Nói xong như vậy, vị brāhmaṇa liền ăn nhanh và, lòng tràn hoan hỷ, trở về tư thất của mình. Còn Śiva an tịnh ấy—Đấng thực hiện muôn vàn cuộc hí lộng (līlā) thiêng liêng—cũng tiếp tục lên đường.