तारकासुर-पूर्ववृत्त-प्रश्नः (Questions on Tārakāsura and Śivā’s tapas) / “Inquiry into Tārakāsura’s origin and Śivā–Śiva narrative”

Verse 1

नारद उवाच । विष्णुशिष्य महाशैव सम्यगुक्तं त्वया विधे । चरितं परमं ह्येतच्छिवायाश्च शिवस्य च

Nārada nói: Hỡi đệ tử của Viṣṇu, hỡi bậc đại tín đồ Śiva, hỡi Vidhi (Phạm Thiên), lời ngài nói quả thật hoàn toàn đúng. Đây chính là thánh truyện tối thượng về Śivā (Pārvatī) và về Śiva.

Verse 2

कस्तारकासुरो ब्रह्मन्येन देवाः प्रपीडिताः । कस्य पुत्रस्य वै ब्रूहि तत्कथां च शिवाश्रयाम्

Hỡi bậc Bà-la-môn, ác quỷ Tārakāsura là ai mà đã áp bức chư Thiên nặng nề như vậy? Xin hãy nói rõ hắn là con của ai, và cũng kể câu chuyện ấy—câu chuyện nương tựa nơi Śiva.

Verse 3

भस्मी चकार स कथं शंकरश्च स्मरं वशी । तदपि ब्रूहि सुप्रीत्याद्भुतं तच्चरितं विभोः

Làm sao Śaṅkara—Đấng Tự Chế, Chúa Tể—đã thiêu Smara (Kāmadeva) thành tro? Xin hãy kể thêm, với lòng mến kính sâu dày, kỳ công nhiệm mầu và thánh tích ấy của Đấng bao trùm khắp mọi nơi.

Verse 4

कथं शिवा तपोऽत्युग्रं चकार सुखहेतवे । कथं प्राप पतिं शंभुमादिशक्तिर्जगत्परा

Śivā (Pārvatī) đã tu khổ hạnh vô cùng nghiêm khắc vì phúc lạc chân thật như thế nào? Và làm sao Năng Lực Nguyên Sơ Tối Thượng, vượt ngoài thế gian, lại đạt được Śambhu làm phu quân?

Verse 5

एतत्सर्वमशेषेण विशेषेण महाबुध । ब्रूहि मे श्रद्दधानाय स्वपुत्राय शिवात्मने

Bạch bậc đại trí, xin hãy kể cho con tất cả điều ấy trọn vẹn, lại càng chi tiết hơn nữa—hãy kể cho con, người đầy lòng tin, như kể cho chính con trai của ngài, kẻ lấy Śiva làm tự tánh và chỗ nương.

Verse 6

ब्रह्मोवाच पुत्रवर्य महाप्राज्ञ सुरर्षे शंसितव्रतः । वच्म्यहं शंकरं स्मृत्वा सर्वं तच्चरितं शृणु

Phạm Thiên (Brahmā) nói: “Hỡi người con ưu tú, bậc đại trí, vị thánh hiền cõi trời giữ giới nguyện đáng tán thán—nhớ tưởng Śaṅkara, ta sẽ thuật lại trọn vẹn thánh hạnh và câu chuyện của Ngài. Hãy lắng nghe.”

Verse 7

प्रथमं तारकस्यैव भवं संशृणु नारद । यद्वधार्थं महा यत्नः कृतो दैवैश्शिवाश्रयैः

Trước hết, hỡi Nārada, hãy lắng nghe về nguồn gốc và sự trỗi dậy của Tāraka; bởi để diệt trừ hắn, chư thiên nương tựa nơi Śiva đã dốc sức thực hiện một nỗ lực lớn lao.

Verse 8

मम पुत्रो मरीचिर्यः कश्यपस्तस्य चात्मजः । त्रयोदशमितास्तस्य स्त्रियो दक्षसुताश्च याः

“Con trai ta là Marīci, và Kaśyapa là con trai của ông ấy. Các phu nhân của Kaśyapa được nói là có mười ba vị—chính là những ái nữ của Dakṣa.”

Verse 9

दितिर्ज्येष्ठा च तत्स्त्री हि सुषुवे सा सुतद्वयम् । हिरण्यकशिपुर्ज्येष्ठो हिरण्याक्षोऽनुजस्ततः

“Diti, người vợ cả của Kaśyapa, quả thật sinh ra hai người con trai. Trong đó, Hiraṇyakaśipu là anh cả, rồi sau đó Hiraṇyākṣa ra đời là em.”

Verse 10

तौ हतौ विष्णुना दैत्यौ नृसिंहक्रोडरूपतः । सुदुःखदौ ततो देवाः सुखमापुश्च निर्भयाः

“Hai ác ma ấy bị Viṣṇu tiêu diệt khi Ngài thị hiện các hình tướng Narasiṁha và Varāha. Khi hai kẻ gây khổ đau lớn bị diệt trừ, chư thiên liền được an lạc và không còn sợ hãi.”

Verse 11

दितिश्च दुःखितासीत्सा कश्यपं शरणं गता । पुनस्संसेव्य तं भक्त्या गर्भमाधत्त सुव्रता

“Diti, chìm trong sầu khổ, đã tìm đến nương tựa nơi Kaśyapa. Lại phụng sự ngài với lòng sùng kính, người phụ nữ đức hạnh ấy liền thụ thai.”

Verse 12

तद्विज्ञाय महेंद्रोऽपि लब्धच्छिद्रो महोद्यमी । तद्गर्भं व्यच्छिनत्तत्र प्रविश्य पविना मुहुः

Nhận ra điều này, Mahendra (Indra) cũng vậy—sau khi tìm thấy một cơ hội và với lòng quyết tâm cao độ—đã liên tục tiến vào đó và dùng lưỡi thiên lôi của mình để cắt rời bào thai bên trong.

Verse 13

तद्व्रतस्य प्रभावेण न तद्गर्भो ममार ह । स्वपंत्या दैवयोगेन सप्त सप्ताभवन्सुताः

Nhờ uy lực của lời thệ nguyện thiêng ấy, thai của nàng không bị tiêu hoại. Và theo sự an bài của Thiên ý, khi nàng đang ngủ, bảy người con trai đã ra đời—đủ bảy vị.

Verse 14

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे तारकोत्पत्तौ वज्रांगोत्पत्तितपोवर्णनं नाम चतुर्दशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa—thuộc quyển thứ hai, Rudra Saṃhitā, và phần thứ ba, Pārvatī-khaṇḍa—chấm dứt Chương mười bốn, mang nhan đề: “Tường thuật sự ra đời của Tāraka và mô tả khổ hạnh của Vajrāṅga.”

Verse 15

पुनर्दितिः पतिं भेजेऽनुतप्ता निजकर्मतः । चकार सुप्रसन्नं तं मुनिं परमसेवया ऽ

Sau đó, Diti, hối hận vì nghiệp việc của chính mình, lại đến gần người chồng. Nhờ sự phụng sự chí thành và tốt đẹp, nàng khiến vị hiền thánh ấy vô cùng hoan hỷ.

Verse 16

कश्यप उवाच । तपः कुरु शुचिर्भूत्वा ब्रह्मणश्चायुतं समाः । चेद्भविष्यति तत्पूर्वं भविता ते सुतस्तदा

Ca-diếp nói: “Hãy tu khổ hạnh, giữ thân tâm thanh tịnh, suốt mười nghìn năm theo thước đo của Phạm Thiên. Nếu điều ấy được viên mãn trước, thì khi ấy quả thật một người con trai sẽ sinh ra cho ngươi.”

Verse 17

तथा दित्या कृतं पूर्णं तत्तपश्श्रद्धया मुने । ततः पत्युः प्राप्य गर्भं सुषुवे तादृशं सुतम्

Hỡi bậc hiền triết, Diti đã hoàn tất khổ hạnh ấy với lòng tin kiên cố. Rồi sau đó, nhờ người chồng mà thụ thai, nàng sinh ra một người con đúng theo bản tính ấy, tương ứng với sức mạnh và ý nguyện của tapas.

Verse 18

वजांगनामा सोऽभूद्वै दितिपुत्रोऽमरोपमः । नामतुल्यतनुर्वीरस्सुप्रताप्युद्भवाद्बली

Quả thật, con trai của Diti mang tên Vajāṅga đã xuất hiện, rực rỡ như một vị thần. Là dũng sĩ có thân thể xứng với chính danh hiệu của mình, ngay từ lúc chào đời đã vô cùng hùng mạnh và uy lực.

Verse 19

जननीशासनात्सद्यस्स सुतो निर्जराधिपम् । बलाद्धृत्वा ददौ दंडं विविधं निर्जरानपि

Theo lệnh của mẹ, người con ấy lập tức dùng sức bắt lấy chúa tể chư thiên, rồi giáng xuống những hình phạt khác nhau—cả đối với các vị thần khác nữa.

Verse 20

दितिस्सुखमतीवाप दृष्ट्वा शक्रादिदुर्दशाम् । अमरा अपि शक्राद्या जग्मुर्दुःखं स्वकर्मतः

Thấy cảnh khốn đốn của Indra và các thần khác, Diti vô cùng hả dạ. Nhưng ngay cả các bậc bất tử—Indra và những vị còn lại—cũng rơi vào khổ đau như quả báo từ chính nghiệp của mình.

Verse 21

तदाहं कश्यपेनाशु तत्रागत्य सुसामगीः । देवानत्याजयंस्तस्मात्सदा देवहिते रतः

Rồi ta cùng với hiền giả Kaśyapa mau chóng đến nơi ấy, chuẩn bị đầy đủ mọi pháp cụ thích đáng, khiến chư Thiên được thắng lợi. Vì thế, ta luôn tận tâm vì phúc lợi của các vị thần.

Verse 22

देवान्मुक्त्वा स वज्रांगस्ततः प्रोवाच सादरम् । शिवभक्तोऽतिशुद्धात्मा निर्विकारः प्रसन्नधीः

Được chư thiên giải thoát, Vajrāṅga liền cung kính thưa rằng—ngài là người sùng kính Śiva, tâm hồn cực kỳ thanh tịnh, không dao động nội tâm, và trí tuệ an nhiên sáng suốt.

Verse 23

वज्रांग उवाच । इंद्रो दुष्टः प्रजाघाती मातुर्मे स्वार्थसाधकः । स फलं प्राप्तवानद्य स्वराज्यं हि करोतु सः

Vajrāṅga nói: “Indra thật độc ác, kẻ sát hại chúng sinh, chỉ mưu cầu lợi mình dù phải hại đến mẹ ta. Hôm nay hắn đã nhận quả báo; cứ để hắn cai trị vương quốc của hắn.”

Verse 24

मातुराज्ञावशाद्ब्रह्मन्कृतमेतन्मयाखिलम् । न मे भोगाभिलाषो वै कस्यचि द्भुवनस्य हि

Bạch Bà-la-môn, tất cả việc này con làm chỉ vì tuân lệnh mẹ. Thật vậy, con hoàn toàn không ham muốn hưởng thụ thế gian ở bất cứ cõi nào.

Verse 25

तत्त्वसारं विधे सूत मह्यं वेदविदाम्वर । येन स्यां सुसुखी नित्यं निर्विकारः प्रसन्नधीः

Ôi Sūta—bậc tối thượng trong hàng người thông hiểu Veda—xin dạy cho con chân lý cốt yếu, nhờ đó con được an lạc mãi mãi, không biến động nội tâm, và trí tuệ trong sáng an nhiên.

Verse 26

तच्छ्रुत्वाहं मुनेऽवोचं सात्त्विको भाव उच्यत । तत्त्वसार इति प्रीत्या सृजाम्येकां वरां स्त्रियम्

Nghe vậy, hỡi bậc hiền triết, ta nói: “Đó gọi là tâm tính sāttvika (thuần thiện). Vì lòng thương mến, ta sẽ tạo nên một người nữ ưu việt duy nhất, mang danh Tattvasārā—tinh túy của chân lý.”

Verse 27

वरांगीं नाम तां दत्त्वा तस्मै दितिसुताय वै । अयां स्वधाम सुप्रीतः कश्यपस्तत्पितापि च

Sau khi gả nàng, tên Varāṅgī, cho người con của Diti, thì Kaśyapa—cũng là thân phụ của nàng—vô cùng hoan hỷ và trở về nơi cư trú của chính mình.

Verse 28

ततो दैत्यस्य वज्रांगस्सात्विकं भावमाश्रितः । आसुरं भावमुत्सृज्य निर्वैरस्सुखमाप्तवान्

Bấy giờ Vajrāṅga, vị daitya, nương tựa nơi tâm tính sāttvika. Từ bỏ khí chất asura, chàng dứt mọi oán thù, đạt được an lạc và hạnh phúc.

Verse 29

न बभूव वरांग्या हि हृदि भावोथ सात्विकः । सकामा स्वपतिं भेजे श्रद्धया विविधं सती

Trong lòng người phụ nữ cao quý ấy, chẳng khởi lên quyết tâm sāttvika chân thật. Tuy còn bị dục vọng thúc đẩy, bậc hiền phụ vẫn đến với phu quân mình bằng nhiều cách thức của niềm tin và lòng sùng kính.

Verse 30

अथ तत्सेवनादाशु संतुष्टोऽभून्महाप्रभुः । स वज्रांगः पतिस्तस्या उवाच वचनं तदा

Rồi nhờ sự phụng sự đầy sùng kính ấy, Đấng Đại Chúa nhanh chóng hoan hỷ. Khi ấy Vajrāṅga, phu quân của nàng, liền nói với nàng những lời này.

Verse 31

वज्रांग उवाच । किमिच्छसि प्रिये ब्रूहि किं ते मनसि वर्तते । तच्छुत्वानम्य तं प्राह सा पतिं स्वमनोरथम्

Vajrāṅga nói: “Ái thê, hãy cho ta biết—nàng mong cầu điều gì? Trong lòng nàng đang nghĩ gì?” Nghe vậy, nàng cúi đầu đảnh lễ rồi thưa với phu quân về ước nguyện sâu kín của mình.

Verse 32

वरांग्युवाच । चेत् प्रसन्नोऽभवस्त्वं वै सुतं मे देहि सत्पते । महाबलं त्रिलोकस्य जेतारं हरिदुःखदम्

Nàng cao quý (Pārvatī) thưa: “Nếu Ngài thật đã đoái thương, ô bậc Chân thiện, xin ban cho thiếp một người con—đại lực vô song, kẻ chinh phục ba cõi, và đấng xua tan nỗi sầu của Hari (Viṣṇu).”

Verse 33

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा प्रियावाक्यं विस्मितोऽभूत्स आकुलः । उवाच हृदि स ज्ञानी सात्विको वैरवर्जितः

Phạm Thiên nói: Nghe những lời êm đẹp ấy, ông bàng hoàng và lòng dậy sóng. Bậc trí ấy—tánh thuần sattva, không vướng oán thù—liền nói ra từ tận đáy tim.

Verse 34

प्रियेच्छति विरोधं वै सुरैर्मे न हि रोचते । किं कुर्यां हि क्व गच्छेयं कथं नश्ये न मे पणः

“Người yêu của ta muốn gây tranh chấp với chư thiên, nhưng sự đối địch ấy chẳng làm ta vui. Ta phải làm gì? Ta nên đi đâu? Và làm sao ta có thể tiêu vong—khi quyết tâm (điều ta đặt cược) của ta không thể để mất?”

Verse 35

प्रियामनोरथश्चैव पूर्णस्स्यात्त्रिजगद्भवेत् । क्लेशयुङ्नितरा भूयो देवाश्च मुनयस्तथा

Khi ấy, ước nguyện của người yêu dấu sẽ được viên mãn, và phúc lành sẽ khởi lên cho ba cõi. Bằng không, chư thiên cùng các bậc hiền thánh lại sẽ gánh chịu khổ não còn nặng nề hơn nữa.

Verse 36

न पूर्णस्स्यात्प्रियाकामस्तदा मे नरको भवेत् । द्विधापि धर्महानिर्वै भवतीत्यनुशुश्रुवान्

“Nếu ước nguyện của người yêu dấu của ta không được thành tựu, thì đối với ta đó chính là địa ngục. Và nếu ta hành xử theo một trong hai cách ấy, quả thật sẽ tổn hại đến dharma”—nghe vậy rồi thấu hiểu, ông trầm tư suy xét.

Verse 37

वज्रांग इत्थं बभ्राम स मुने धर्मसंकटे । बलाबलं द्वयोस्तत्र विचिचिंत च बुद्धितः

Vì thế, bạch hiền giả, Vajrāṅga lang thang trong cơn khủng hoảng của dharma; và tại đó, bằng trí phân biệt, ông suy xét sức mạnh cùng chỗ yếu của cả hai phía.

Verse 38

शिवेच्छया स हि मुने वाक्यं मेने स्त्रियो बुधः । तथास्त्विति वचः प्राह प्रियां प्रति स दैत्यराट्

Hỡi hiền giả, do ý chí của Śiva, vị chúa tể Daitya đầy trí tuệ ấy xem lời người nữ là chân thật; rồi nói: “Hãy như vậy,” và thưa cùng người yêu dấu của mình.

Verse 39

तदर्थमकरोत्तीव्रं तपोन्यद्दुष्करं स तु । मां समुद्दिश्य सुप्रीत्या बहुवर्षं जितेंद्रियः

Vì mục đích ấy, hắn quả đã thực hành khổ hạnh mãnh liệt, vốn vô cùng khó làm; hướng trọn về Ta với lòng mộ đạo yêu kính, và suốt nhiều năm tự chế, đã hàng phục các căn của mình.

Verse 40

वरं दातुमगां तस्मै दृष्ट्वाहं तत्तपो महत् । वरं ब्रूहि ह्यवोचं तं सुप्रसन्नेन चेतसा

Thấy sự vĩ đại của khổ hạnh ấy, Ta đến để ban cho hắn một ân huệ. Với tâm hoàn toàn hoan hỷ, Ta bảo hắn: “Hãy nói—hãy chọn một điều ban phước.”

Verse 41

वज्रांगस्तु तदा प्रीतं मां दृष्ट्वा स्थितं विभुम् । सुप्रणम्य बहुस्तुत्वा वरं वव्रे प्रियाहितम्

Bấy giờ Vajrāṅga, vui mừng khi thấy Ta—Đấng Chúa Tể thấm khắp—đứng trước mặt, liền cúi lạy sâu xa và tán dương Ta dài lâu. Sau đó, cầu điều thật sự lợi ích và đáng quý, hắn chọn một ân huệ.

Verse 42

वज्रांग उवाच । सुतं देहि स्वमातुर्मे महाहितकरं प्रभो । महाबलं सुप्रतापं सुसमर्थं तपोनिधिम्

Vajrāṅga thưa: “Bạch Chúa tể, xin ban cho mẹ con một người con trai—người đem lại phúc lợi lớn lao cho bà: sức mạnh phi thường, oai dũng rực sáng, năng lực viên mãn, và là kho tàng của khổ hạnh (tapas).”

Verse 43

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य च तद्वाक्यं तथास्त्वित्यब्रवं मुने । अया स्वधाम तद्दत्त्वा विमनास्सस्मरच्छिवम्

Phạm Thiên (Brahmā) nói: “Hỡi hiền triết, nghe lời ấy xong, ta đáp: ‘Đúng như vậy.’ Rồi ta cho nàng trở về nơi cư ngụ của mình và ban điều đã cầu; lòng ta u uẩn, liền tưởng niệm Đức Śiva.”