युद्धप्रसङ्गः—देवगणयुद्धे शिवविष्णुसंयोगः / Battle Episode—Śiva–Viṣṇu Convergence in the Devas’ Conflict

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा महेशानो भक्तानुग्रहकारकः । त्वद्वाचा युदकामोभूत्तेन बालेन नारद

Phạm Thiên nói: Nghe như vậy, Maheśāna—Đấng luôn ban ân cho kẻ sùng kính—do lời của ngươi, hỡi Nārada, và do đứa trẻ ấy, liền khởi tâm ham muốn giao chiến.

Verse 2

विष्णुमाहूय संमंत्र्य बलेन महता युतः । सामरस्सम्मुखस्तस्याप्यभूद्देवस्त्रिलोचनः

Triệu thỉnh Viṣṇu đến và cùng Ngài bàn định, được trang bị sức mạnh lớn lao, Sāmara đứng đối diện; và trước mặt hắn, Đấng Chúa ba mắt (Śiva) cũng hiện ra.

Verse 3

देवाश्च युयुधुस्तेन स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । महाबला महोत्साहाश्शिवसद्दृष्टिलोकिताः

Nhớ đến liên hoa túc của Đức Śiva, chư Thiên đã giao chiến với hắn. Được ban sức mạnh lớn và chí khí lớn, họ được nâng đỡ và thêm dũng lực bởi ánh nhìn cát tường của Śiva hướng về mình.

Verse 4

युयुधेऽथ हरिस्तेन महाबलपराक्रमः । महादेव्यायुधो वीरः प्रवणः शिवरूपकः

Rồi Hari, hùng mạnh về sức lực và dũng mãnh, đã giao chiến với hắn. Vị dũng sĩ ấy—mang khí giới của Đại Nữ Thần—một lòng quy phục và mang dáng vẻ của Śiva.

Verse 5

यष्ट्या गणाधिपस्सोथ जघानामरपुङ्गवान् । हरिं च सहसा वीरश्शक्तिदत्तमहाबलः

Bấy giờ, vị thủ lĩnh hùng mạnh của đoàn Gaṇa—được Śakti ban cho đại lực—đã dùng gậy đánh ngã bậc tối thượng trong hàng chư thiên; và trong một đòn bất ngờ, ngài cũng giáng xuống Hari (Viṣṇu).

Verse 6

सर्वेऽमरगणास्तत्र विकुंठितबला मुने । अभूवन् विष्णुना तेन हता यष्ट्या पराङ्मुखाः

Hỡi hiền giả, tại đó toàn thể thiên chúng đều bị tan vỡ sức lực; bị Viṣṇu đánh bằng cây gậy ấy, họ quay lưng và tháo chạy.

Verse 7

शिवोपि सह सैन्येन युद्धं कृत्वा चिरं मुने । विकरालं च तं दृष्ट्वा विस्मयं परमं गतः

Hỡi hiền giả, ngay cả Śiva—đã giao chiến lâu dài cùng đạo binh của Ngài—khi trông thấy kẻ đáng sợ ấy, liền rúng động bởi sự kinh ngạc tột bậc.

Verse 8

छलेनैव च हंतव्यो नान्यथा हन्यते पुनः । इति बुद्धिं समास्थाय सैन्यमध्ये व्यवस्थितः

“Chỉ có thể giết hắn bằng mưu kế; ngoài ra không thể giết lại bằng cách nào khác.” Đã an trú trong quyết ý ấy, ông đứng trấn giữa quân đội.

Verse 9

शिवे दृष्टे तदा देवे निर्गुणे गुणरूपिणि । विष्णौ चैवाथ संग्रामे आयाते सर्वदेवताः

Bấy giờ, khi Deva Śiva được chiêm bái—Đấng thật là nirguṇa, song cũng thị hiện hình tướng có phẩm tính—thì lúc cuộc chiến với Viṣṇu khởi lên, chư thiên đều kéo đến nơi ấy.

Verse 10

गणाश्चैव महेशस्य महाहर्षं तदा ययुः । सर्वे परस्परं प्रीत्या मिलित्वा चक्रुरुत्सवम्

Bấy giờ, các gaṇa của Mahēśa tràn đầy hoan hỷ lớn lao; tất cả cùng hội tụ trong tình thân ái, và mở hội lễ mừng.

Verse 11

अथ शक्तिसुतो वीरो वीरगत्या स्वयष्टितः । प्रथम पूजयामास विष्णुं सर्वसुखावहम्

Rồi đó, người anh hùng—con của Śakti—vững bền trong chí khí của bậc trượng phu, tự thân giữ kỷ luật mà cử hành nghi lễ; trước hết ông đảnh lễ thờ phụng Viṣṇu, Đấng ban mọi an lạc và hạnh phúc.

Verse 12

अहं च मोहयिष्यामि हन्यतां च त्वया विभो । छलं विना न वध्योऽयं तामसोयं दुरासदः

“Ta cũng sẽ khiến hắn mê muội; rồi, hỡi bậc hùng lực, xin ngài hãy giết hắn. Không dùng mưu kế thì kẻ này không thể bị sát hại—hắn thuộc tính tamas, thật khó khuất phục.”

Verse 13

इति कृत्वा मतिं तत्र सुसंमंत्र्य च शंभुना । आज्ञां प्राप्याऽभवच्छैवी विष्णुर्मोहपरायणः

Vì thế, sau khi đã quyết định trong tâm tại đó và bàn luận cặn kẽ với Śambhu, Viṣṇu—khi nhận thánh lệnh—liền đảm nhận vai trò theo đạo Śaiva và chuyên chú vào công việc “mohā” (sự mê hoặc), đúng theo thánh ý của Śiva.

Verse 14

शक्तिद्वयं तथा लीनं हरिं दृष्ट्वा तथाविधम् । दत्त्वा शक्तिबलं तस्मै गणेशायाभवन्मुने

Bạch hiền giả, thấy Hari (Viṣṇu) như thế—hai Śakti của Ngài hòa nhập—Ngài liền ban sức mạnh của quyền năng ấy cho Gaṇeśa; nhờ đó Gaṇeśa được gia trì, thêm oai lực.

Verse 15

शक्तिद्वयेऽथ संलीने यत्र विष्णुः स्थितस्स्वयम् । परिघं क्षिप्तवांस्तत्र गणेशो बलवत्तरः

Khi hai Śakti ấy đã hòa làm một, ngay tại nơi chính Viṣṇu đang đứng, Gaṇeśa—vốn mạnh hơn—đã phóng cây chùy sắt (parigha) về phía ấy.

Verse 16

इति श्रीशिवपुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे गणेशयुद्धगणेशशिरश्छेदन वर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Purāṇa—phần thứ hai là Rudra Saṃhitā, và trong phân đoạn thứ tư là Kumārakhaṇḍa—kết thúc Chương mười sáu, mang nhan đề: “Tường thuật cuộc chiến với Gaṇeśa và việc chém đứt đầu Gaṇeśa.”

Verse 17

एकतस्तन्मुखं दृष्ट्वा शंकरोप्याजगाम ह । स्वत्रिशूलं समादाय सुक्रुद्धो युद्धकाम्यया

Thấy gương mặt ấy ở một phía, Śaṅkara cũng tiến lên. Ngài cầm lấy chính cây tam xoa của mình, lòng giận dữ mãnh liệt, bước tới với ý muốn giao chiến.

Verse 18

स ददर्शागतं शंभुं शूलह्स्तं महेश्वरम् । हंतुकामं निजं वीरश्शिवापुत्रो महाबलः

Bấy giờ vị dũng sĩ đại lực—người con đầy uy lực của Śivā—trông thấy Śambhu, Maheśvara, tay cầm tam xoa, đang tiến đến với ý định giết chàng.

Verse 19

शक्त्या जघान तं हस्ते स्मृत्वा मातृपदांबुजम् । स गणशो महावीरश्शिवशक्तिप्रवर्द्धितः

Nhớ đến đôi chân sen của Mẹ, chàng dùng tay tung đòn bằng thần lực. Vị đại dũng sĩ trong hàng Gaṇa ấy, được tăng trưởng bởi Thần năng của Śiva (Śiva-Śakti), liền chiếm thế thượng phong.

Verse 20

त्रिशूलं पतितं हस्ताच्छिवस्य परमात्मनः । दृष्ट्वा सदूतिकस्तं वै पिनाकं धनुराददे

Khi thấy cây tam xoa rơi khỏi tay của Śiva—Đấng Tối Thượng—Sadūtika liền cầm lấy cây cung Pināka ấy.

Verse 21

तमप्यपातयद्भूमौ परिघेण गणेश्वरः । हताः पंच तथा हस्ताः पञ्चभिश्शूलमाददे

Rồi Gaṇeśvara dùng chùy sắt đánh ngã hắn xuống đất. Khi năm cánh tay bị chém đứt, hắn nắm lấy cây tam xoa bằng năm tay còn lại và tiếp tục giao chiến.

Verse 22

अहो दुःखतरं नूनं संजातमधुना मम । भवेत्पुनर्गणानां किं भवाचारी जगाविति

Than ôi—giờ đây một nỗi khổ còn lớn hơn đã phát sinh cho ta. Vậy rồi các Gaṇa của Śiva sẽ ra sao nữa?—Bhavācārī đã thốt lên như thế.

Verse 23

एतस्मिन्नंतरे वीरः परिघेण गणेश्वरः । जघान सगणान् देवान्शक्तिदत्तबलान्वितः

Giữa cuộc giao tranh ấy, đấng anh hùng Gaṇeśa—Chúa tể các gaṇa—được Śakti ban cho sức lực, liền vung chùy sắt đánh quật các chư thiên cùng toàn thể tùy chúng của họ.

Verse 24

गता दशदिशो देवास्सगणा परिघार्द्दिताः । न तस्थुस्समरे केपि तेनाद्भुतप्रहा रिणा

Bị những đòn đánh của kẻ tấn công kỳ diệu ấy quật cho tơi tả, các chư thiên cùng tùy chúng hoảng hốt chạy trốn về mười phương. Trên chiến địa, không một ai có thể đứng vững trước mặt ngài.

Verse 25

विष्णुस्तं च गणं दृष्ट्वा धन्योयमिति चाब्रवीत् । महाबलो महावीरो महाशूरो रणप्रियः

Thấy vị gaṇa ấy, đức Viṣṇu nói: “Thật phúc thay cho người này—sức mạnh lớn lao, dũng khí anh hùng, bậc chiến tướng vĩ đại, và ưa thích chiến trận.”

Verse 26

बहवो देवताश्चैव मया दृष्टास्तथा पुनः । दानवा बहवो दैत्या यक्षगंधर्वराक्षसाः

“Ta đã thấy vô số chư thiên, hết lần này đến lần khác; và cũng vậy, ta đã thấy nhiều Dānavas, nhiều Daityas, cùng với Yakṣas, Gandharvas và Rākṣasas.”

Verse 27

नैतेन गणनाथेन समतां यांति केपि च । त्रैलोक्येऽप्यखिले तेजो रूपशौर्यगुणादिभिः

Không ai có thể sánh ngang với vị Chúa tể của các Gana này; ngay cả trong tam giới, không ai bằng Ngài về hào quang, vẻ đẹp và lòng dũng cảm.

Verse 28

एवं संब्रुवतेऽमुष्मै परिघं भ्रामयन् स च । चिक्षेप विष्णवे तत्र शक्तिपुत्रो गणेश्वरः

Khi đang nói như vậy, Ganesvara - con trai của Shakti - đã vung cây gậy sắt và ném nó về phía Thần Vishnu.

Verse 29

चक्रं गृहीत्वा हरिणा स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । तेन चक्रेण परिघो द्रुतं खंडीकृतस्तदा

Bấy giờ Hari (Viṣṇu) cầm lấy đĩa thần, tưởng niệm đôi chân sen của Chúa Śiva, rồi dùng chính đĩa ấy nhanh chóng chém vỡ chùy sắt (parigha) thành muôn mảnh.

Verse 30

खंडं तु परिघस्यापि हरये प्राक्षिपद्गणः । गृहीत्वा गरुडेनापि पक्षिणा विफलीकृतः

Rồi gaṇa ném một mảnh của chùy sắt về phía Hari (Viṣṇu). Nhưng Garuḍa, đại điểu, đã chộp lấy và khiến đòn đánh ấy trở nên vô hiệu.

Verse 31

एवं विचरितं कालं महावीरावुभावपि । विष्णुश्चापि गणश्चैव युयुधाते परस्परम्

Như thế, theo dòng thời gian, cả hai vị dũng sĩ vẫn tiếp tục; và Viṣṇu cùng gaṇa của Śiva cũng giao chiến với nhau trong cuộc đấu tay đôi.

Verse 32

पुनर्वीरवरश्शक्तिसुतस्स्मृतशिवो बली । गृहीत्वा यष्टिमतुलां तया विष्णुं जघान ह

Rồi lại, vị dũng sĩ bậc nhất ấy—con của Śakti, bậc hùng lực được nhớ danh là Smṛtaśiva—nắm lấy một cây gậy vô song và dùng nó đánh Viṣṇu.

Verse 33

अविषह्य प्रहारं तं स भूमौ निपपात ह । द्रुतमुत्थाय युयुधे शिवापुत्रेण तेन वै

Không chịu nổi đòn đánh ấy, ngài ngã xuống mặt đất. Rồi lập tức đứng dậy, ngài lại giao chiến với người con của Śiva ấy.

Verse 34

एतदंतरमासाद्य शूलपाणिस्तथोत्तरे । आगत्य च त्रिशूलेन तच्छिरो निरकृंतत

Sau đó, tìm thấy cơ hội thích hợp, Śūlapāṇi (Thần Shiva) đã tiến lên ngay lập tức; đến gần, Ngài đã dùng cây đinh ba của mình để chặt đứt đầu của kẻ đó.

Verse 35

छिन्ने शिरसि तस्यैव गणनाथस्य नारद । गणसैन्यं देवसैन्यमभवच्च सुनिश्चलम्

Hỡi Nārada, khi đầu của Gaṇanātha bị chặt đứt, đội quân gaṇa của Shiva đã trở nên hoàn toàn bất động—giống như đội quân của các vị thần—kinh ngạc và đứng yên tại chỗ.

Verse 36

नारदेन त्वयाऽऽगत्य देव्यै सर्वं निवेदितम् । मानिनि श्रूयतां मानस्त्याज्यो नैव त्वयाधुना

Cùng với Nārada đến đây, bạn đã truyền đạt mọi chuyện cho Nữ thần. Hỡi người kiêu hãnh, hãy nghe đây: vào lúc này, bạn không nên từ bỏ lòng tự trọng và quyết tâm của mình.

Verse 37

इत्युक्त्वाऽन्तर्हितस्तत्र नारद त्वं कलिप्रियः । अविकारी सदा शंभुर्मनोगतिकरो मुनिः

Nói xong như vậy, Ngài liền ẩn mất ngay tại đó. “Hỡi Nārada, ngươi là người được thời đại Kali yêu mến.” Vị hiền triết tuyên rằng: “Śambhu (Śiva) hằng bất biến; và Ngài có thể hành động nhanh như tâm niệm.”