रामेश्वरलिङ्गप्रादुर्भावः (The Manifestation/Origin of the Rāmeśvara Liṅga)

Verse 1

सूत उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि लिंगं रामेश्वराभिधम् । उत्पन्नं च यथा पूर्वमृषयश्शृणुतादरात्

Sūta thưa rằng: “Tiếp theo, ta sẽ giảng về Liṅga mang danh Rāmeśvara, và về cách Ngài đã hiển lộ thuở thời cổ xưa. Hỡi các bậc hiền triết, xin hãy lắng nghe với lòng cung kính.”

Verse 2

पुरा विष्णुः पृथिव्यां चावततार सतां प्रियः

Thuở xa xưa, Viṣṇu—đấng được người hiền thiện yêu kính—đã giáng lâm xuống cõi đất này.

Verse 3

तत्र सीता हृता विप्रा रावणेनोरुमायिना । प्रापिता स्वगृहं सा हि लंकायां जनकात्मजा

Tại đó, hỡi các bà-la-môn, Sītā—ái nữ của Janaka—đã bị Rāvaṇa, kẻ nắm giữ huyễn lực lớn lao, bắt cóc; và nàng quả thật bị đưa về tư dinh của hắn tại Laṅkā.

Verse 4

अन्वेषणपरस्तस्याः किष्किन्धाख्यां पुरीमगात् । सुग्रीवहितकृद्भूत्वा वालिनं संजघान ह

Chuyên tâm tìm kiếm nàng, Ngài đi đến thành mang tên Kiṣkindhā; và, trở thành ân nhân của Sugrīva, Ngài quả thật đã hạ sát Vālin. Theo cách hiểu của Shaiva, điều này cho thấy Dharma—được nâng đỡ bởi ý chí của Đấng Tối Thượng Śiva—loại trừ quyền lực ngăn trở, để chí nguyện chính đáng của người cầu đạo được tiến hành.

Verse 5

तत्र स्थित्वा कियत्कालं तदन्वेषणतत्परः । सुग्रीवाद्यैर्लक्ष्मणेन विचारं कृतवान्स वै

Ở đó một thời gian, Ngài chuyên chú trọn vẹn vào cuộc tìm kiếm ấy; và quả thật Ngài đã cùng Lakṣmaṇa, cùng Sugrīva và những người khác bàn bạc, suy xét.

Verse 6

कपीन्संप्रेषयामास चतुर्दिक्षु नृपात्मजः । हनुमत्प्रमुखान्रामस्तदन्वेषणहेतवे

Rāma, vị vương tử (con của nhà vua), đã sai bầy khỉ đi khắp bốn phương—cử Hanumān và những vị khác làm thủ lĩnh—nhằm mục đích tìm kiếm nàng.

Verse 7

अथ ज्ञात्वा गतां लंकां सीतां कपिवराननात् । सीताचूडामणिं प्राप्य मुमुदे सोऽति राघवः

Bấy giờ, nghe từ vị khỉ ưu tú rằng Sītā đã đến Laṅkā, và khi nhận được viên châu trên búi tóc (cūḍāmaṇi) của Sītā, Rāghava (Rāma) hân hoan vô cùng.

Verse 8

सकपीशस्तदा रामो लक्ष्मणेन युतो द्विजाः । सुग्रीवप्रमुखैः पुण्यैर्वानरैर्बलवत्तरैः

Hỡi các bậc hiền triết song sinh, khi ấy Rāma—cùng Lakṣmaṇa và kết minh với chúa loài khỉ—được vây quanh bởi những vānara hùng mạnh, đức hạnh, đứng đầu là Sugrīva.

Verse 9

पद्मैरष्टादशाख्यैश्च ययौ तीरं पयोनिधेः । दक्षिणे सागरे यो वै दृश्यते लवणाकरः

Với những tòa sen trên không được gọi là “mười tám”, Ngài đi đến bờ của đại dương—biển mặn, quả thật hiện ra ở phương Nam.

Verse 10

तत्रागत्य स्वयं रामो वेलायां संस्थितो हि सः । वानरैस्सेव्यमानस्तु लक्ष्मणेन शिवप्रियः

Đến nơi ấy, chính Rama đứng trên bờ biển. Được bầy vānara hầu cận và có Lakshmana—người mến kính Shiva—ở bên, Ngài lưu lại tại đó.

Verse 11

हा जानकि कुतो याता कदा चेयं मिलिष्यति । अगाधस्सागरश्चैवातार्या सेना च वानरी

“Than ôi, hỡi Jānakī—nàng đã đi về đâu? Bao giờ ta mới lại gặp nàng? Biển sâu không dò, và đạo quân vānara này cũng không thể vượt qua.”

Verse 12

राक्षसो गिरिधर्त्ता च महाबलपराक्रमः । लंकाख्यो दुर्गमो दुर्ग इंद्रजित्तनयोस्य वै

Hắn là một Rākṣasa, nổi danh là “Giridhartā” (kẻ mang núi), có sức mạnh và dũng lực phi thường. Hắn được gọi là Laṅkā—một thành lũy khó tiếp cận, kiên cố đáng sợ—và quả thật là con trai của Indrajit.

Verse 13

इत्येवं स विचार्यैव तटे स्थित्वा सलक्ष्मणः । आश्वासितो वनौकोभिरंगदादिपुरस्सरैः

Suy ngẫm như thế, Ngài đứng trên bờ sông cùng với Lakṣmaṇa; và được những cư dân rừng núi, do Aṅgada cùng các vị khác dẫn đầu, an ủi vỗ về.

Verse 14

एतस्मिन्नंतरे तत्र राघवश्शैवसत्तमः । उवाच भ्रातरं प्रीत्या जलार्थी लक्ष्मणाभिधम्

Ngay lúc ấy, tại đó, Rāghava—bậc tối thượng trong hàng người sùng kính Śiva—đã ân cần nói với em trai mình là Lakṣmaṇa, người đang đi tìm nước.

Verse 15

राम उवाच । भ्रातर्लक्ष्मण वीरेशाहं जलार्थी पिपासितः । तदानय द्रुतं पाथो वानरैः कैश्चिदेव हि

Rāma nói: “Hỡi em Lakṣmaṇa, bậc chúa tể của các dũng sĩ, ta đang cần nước và khát cháy. Vậy hãy mau đem nước đến; quả thật, hãy bảo vài vānaras đi lấy.”

Verse 16

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वानरास्तत्र ह्यधावंत दिशो दश । नीत्वा जलं च ते प्रोचुः प्रणिपत्य पुरः स्थिताः

Sūta nói: Nghe vậy, các vānaras ở đó liền chạy đi khắp mười phương. Mang nước về, họ cúi lạy rồi đứng trước mặt mà tâu trình.

Verse 17

वानरा ऊचुः । जलं च गृह्यतां स्वामिन्नानीतं तत्त्वदाज्ञया । महोत्तमं च सुस्वादु शीतलं प्राणतर्पणम्

Các vānaras thưa: “Bạch chủ thượng, xin nhận lấy nước này, chúng tôi đem về đúng theo mệnh lệnh chân chính. Nước thật thượng hảo, vị ngon, mát lạnh, làm sảng khoái cả sinh khí.”

Verse 18

सूत उवाच । सुप्रसन्नतरो भूत्वा कृपादृष्ट्या विलोक्य तान् । तच्छ्रुत्वा रामचन्द्रोऽसौ स्वयं जग्राह तज्जलम्

Sūta nói: Vô cùng hoan hỷ, Ngài nhìn họ bằng ánh mắt từ bi; Rāmacandra, sau khi nghe những lời ấy, đích thân nhận lấy nước ấy.

Verse 19

स शैवस्तज्जलं नीत्वा पातुमारब्धवान्यदा । तदा च स्मरणं जातमित्थमस्य शिवेच्छया

Khi người sùng kính Śiva ấy lấy nước và vừa bắt đầu uống, ngay khoảnh khắc đó, sự nhớ lại bừng tỉnh trong lòng—mọi việc xảy ra đúng như ý muốn của Đức Śiva.

Verse 20

न कृतं दर्शनं शंभोर्गृह्यते च जलं कथम् । स्वस्वामिनः परेशस्य सर्वानंदप्रदस्य वै

Nếu chưa được diện kiến (darśana) Thánh Śambhu, thì làm sao nước cúng có thể được thọ nhận? Vì Ngài chính là Chúa tể chân thật của mỗi người—Parameśvara, Đấng Tối Thượng—quả thật ban phát mọi an lạc.

Verse 21

इत्युक्त्वा च जलं पीतं तदा रघुवरेण च । पश्चाच्च पार्थिवीं पूजां चकार रघुनंदनः

Nói xong như vậy, bậc ưu tú của dòng Raghu liền uống nước ấy. Sau đó, niềm vui của Raghu (Rāma) thực hành lễ bái bằng đất (pārthiva), nắn tạo và tôn thờ Śiva-liṅga, để biểu lộ sự phụng sự chí thành đối với Chúa Śiva trong hình tướng hữu tướng (saguṇa).

Verse 22

आवाहनादिकांश्चैव ह्युपचारान्प्रकल्प्य वै । विधिवत्षोडश प्रीत्या देवमानर्च शङ्करम्

Sau khi sắp đặt đầy đủ các nghi thức phụng sự (upacāra) bắt đầu từ thỉnh mời (āvāhana) và các lễ vật khác, ông đã theo đúng pháp thức mà chí thành thờ phụng Đức Śaṅkara bằng mười sáu upacāra.

Verse 23

प्रणिपातैस्स्तवैर्दिव्यैश्शिवं संतोष्य यत्नतः । प्रार्थयामास सद्भक्त्या स रामश्शंकरं मुदा

Bằng những lễ phủ phục và các thánh ca nhiệm mầu, ông đã tận lực làm hài lòng Đức Śiva. Rồi Rāma, với lòng sùng kính thanh tịnh, hân hoan cầu nguyện lên Śaṅkara.

Verse 24

राम उवाच । स्वामिञ्छंभो महादेव सर्वदा भक्तवत्सल । पाहि मां शरणापन्नं त्वद्भक्तं दीनमानसम्

Rāma thưa: “Bạch Chúa Śambhu, bạch Mahādeva, Đấng luôn thương yêu người sùng kính, xin che chở cho con. Con đã nương tựa nơi Ngài; con là kẻ sùng kính của Ngài, lòng khiêm hạ và đau khổ.”

Verse 25

एतज्जलमगाधं च वारिधेर्भवतारण । रावणाख्यो महावीरो राक्षसो बलवत्तरः

“Vùng nước này sâu thẳm không dò; làm sao ngươi vượt qua đại dương? Có một La-sát hùng dũng tên Rāvaṇa, sức mạnh vô song.”

Verse 26

वानराणां बलं ह्येतच्चंचलं युद्धसाधनम् । ममकार्यं कथं सिद्धं भविष्यति प्रियाप्तये

“Sức lực của bầy khỉ quả thật thất thường—là phương tiện chiến trận không vững. Vậy công việc của ta sẽ thành tựu thế nào, để ta được gặp người yêu dấu?”

Verse 27

तस्मिन्देव त्वया कार्यं साहाय्यं मम सुव्रत । साहाय्यं ते विना नाथ मम कार्य्यं हि दुर्लभम्

“Vì thế, lạy Thần linh—bậc chí hạnh và kiên định—xin Ngài trợ giúp cho con. Không có sự giúp đỡ của Ngài, lạy Chúa tể, việc của con thật khó thành.”

Verse 28

त्वदीयो रावणोऽपीह दुर्ज्जयस्सर्वथाखिलैः । त्वद्दत्तवरदृप्तश्च महावीरस्त्रिलोकजित्

“Ngay cả Rāvaṇa của chính Ngài ở đây cũng hoàn toàn không ai có thể khuất phục. Tự đắc vì ân huệ do Ngài ban, hắn là đại dũng sĩ, kẻ chinh phục ba cõi.”

Verse 29

अप्यहं तव दासोऽस्मि त्वदधीनश्च सर्वथा । विचार्येति त्वया कार्यः पक्षपातस्सदाशिव

Quả thật con là tôi tớ của Ngài, và mọi bề đều nương tựa nơi Ngài. Vì vậy, ô Sadāśiva, sau khi xét soi, xin chính Ngài ban ân huệ đoái thương.

Verse 30

सूत उवाच । इत्येवं स च संप्रार्थ्य नमस्कृत्य पुनःपुनः । तदा जयजयेत्युच्चैरुद्धोषैश्शंकरेति च

Sūta thưa: Như vậy, sau khi khẩn cầu chí thành và đảnh lễ hết lần này đến lần khác, bấy giờ ông cất tiếng hô vang: “Chiến thắng! Chiến thắng!”, và lại kêu lên: “Ôi Śaṅkara!”

Verse 31

इति स्तुत्वा शिवं तत्र मंत्रध्यानपरायणः । पुनः पूजां ततः कृत्वा स्वाम्यग्रे स ननर्त ह

Như vậy, sau khi tán dương Đức Śiva tại đó, chuyên nhất nương nơi thần chú và thiền định, người ấy lại cử hành lễ thờ phụng; rồi trước Thượng Chủ của mình, người ấy đã múa.

Verse 32

प्रेमी विक्लिन्नहृदयो गल्लनादं यदाकरोत् । तदा च शंकरो देवस्सुप्रसन्नो बभूव ह

Khi người sùng mộ—lòng tan chảy trong tình yêu—thốt lên tiếng kêu nghẹn ngào run rẩy, bấy giờ Đức Śaṅkara, bậc Thiên Chủ, hoan hỷ vô cùng.

Verse 33

सांगस्सपरिवारश्च ज्योतीरूपो महेश्वरः । यथोक्तरूपममलं कृत्वाविरभवद्द्रुतम्

Bấy giờ Mahādeva, Đại Chúa Tể—hiển lộ như Ánh Sáng thanh tịnh, cùng với các quyền năng (chi phần) và quyến thuộc của Ngài—đúng như đã được mô tả, liền nhận lấy hình tướng vô cấu và mau chóng hiện thân.

Verse 34

ततस्संतुष्टहृदयो रामभक्त्या महेश्वरः । शिवमस्तु वरं ब्रूहि रामेति स तदाब्रवीत्

Bấy giờ Mahādeva, lòng hoàn toàn hoan hỷ vì lòng sùng kính của Rāma, liền nói ngay: “Nguyện điều lành hiện hữu. Hãy thưa xin một ân huệ—và hãy một lòng nương nơi danh ‘Rāma’.”

Verse 35

तद्रूपं च तदा दृष्ट्वा सर्वे पूतास्ततस्स्वयम् । कृतवान्राघवः पूजां शिवधर्मपरायणः

Thấy hình tướng thiêng liêng ấy ngay lúc bấy giờ, tất cả đều tự nhiên được thanh tịnh. Rồi Rāghava—người một lòng nương theo Śiva-dharma—đã cử hành lễ pūjā để thờ phụng Đức Śiva.

Verse 36

स्तुतिं च विविधां कृत्वा प्रणिपत्य शिवं मुदा । जयं च प्रार्थयामास रावणाजौ तदात्मनः

Sau khi dâng nhiều bài tán tụng khác nhau, và vui mừng phủ phục đảnh lễ Đức Śiva, ngài liền cầu xin chiến thắng cho chính mình trong trận chiến với Rāvaṇa.

Verse 37

ततः प्रसन्नहृदयो रामभक्त्या महेश्वरः । जयोस्तु ते महाराज प्रीत्या स पुनरब्रवीत्

Bấy giờ, Maheśvara hoan hỷ trong lòng vì lòng sùng kính của Rāma, tràn đầy ân tình. Với niềm vui, Ngài lại cất lời: “Khải hoàn thay cho ngươi, hỡi Đại vương!”

Verse 38

शिवदत्तं जयं प्राप्य ह्यनुज्ञां समवाप्य च । पुनश्च प्रार्थयामास सांजलिर्नतमस्तकः

Được chiến thắng do Śiva ban tặng, lại nhận được sự chuẩn thuận đầy ân sủng của Ngài, ông lại một lần nữa khẩn cầu—chắp tay cung kính, cúi đầu đảnh lễ.

Verse 39

राम उवाच । त्वया स्थेयमिह स्वामिंल्लोकानां पावनाय च । परेषामुपकारार्थं यदि तुष्टोऽसि शंकर

Rāma thưa: Muôn tâu Chúa Tể, nếu Ngài hoan hỷ, xin hãy lưu lại nơi đây—để thanh tịnh các cõi và làm lợi ích cho muôn người, ôi Śaṅkara.

Verse 40

सूत उवाच । इत्युक्तस्तु शिवस्तत्र लिंगरूपोऽभवत्तदा । रामेश्वरश्च नाम्ना वै प्रसिद्धो जगतीतले

Sūta thưa: Được thỉnh cầu như vậy, Śiva liền hiển lộ ngay tại nơi ấy trong hình tướng Liṅga. Và với danh xưng “Rāmeśvara”, Ngài quả thật trở nên lừng danh trên mặt đất.

Verse 41

रामस्तु तत्प्रभावाद्वै सिन्धुमुत्तीर्य चांजसा । रावणादीन्निहत्याशु राक्षसान्प्राप तां प्रियाम्

Nhờ oai lực của ảnh hưởng thiêng liêng theo truyền thống Śaiva ấy, Rāma đã mau chóng vượt biển một cách dễ dàng; rồi Ngài nhanh chóng diệt Rāvaṇa cùng các rākṣasa khác và đoàn tụ lại với người yêu dấu (Sītā).

Verse 42

रामेश्वरस्य महिमाद्भुतोऽभूद्भुवि चातुलः । भुक्तिमुक्तिप्रदश्चैव सर्वदा भक्तकामदः

Trên cõi đất, uy linh kỳ diệu và vô song của Rāmeśvara đã hiển lộ. Ngài ban cả phúc lạc thế gian lẫn giải thoát, và luôn viên mãn những ước nguyện thân thiết của người sùng kính.

Verse 43

दिव्यगंगाजलेनैव स्नापयिष्यति यश्शिवम् । रामेश्वरं च सद्भक्त्या स जीवन्मुक्त एव हि

Ai với lòng sùng kính chân thật mà tắm gội cúng dường Śiva—Rāmeśvara—bằng nước thiêng sông Gaṅgā, người ấy quả thật là bậc giải thoát ngay khi còn sống (jīvanmukta).

Verse 44

इह भुक्त्वाखिलान्भोगान्देवानां दुर्लभानपि । अंते प्राप्य परं ज्ञानं कैवल्यं प्राप्नुयाद्ध्रुवम्

Ở đời này, sau khi thọ hưởng mọi lạc thú—kể cả những lạc thú hiếm có ngay cả nơi chư thiên—rốt cuộc người ấy đạt trí tuệ tối thượng, rồi chắc chắn chứng đắc kaivalya, tức giải thoát rốt ráo, nhờ sự chứng ngộ Śiva là Đấng Tối Thượng (Pati).

Verse 45

इति वश्च समाख्यातं ज्योतिर्लिगं शिवस्य तु । रामेश्वराभिधं दिव्यं शृण्वतां पापहारकम्

Như vậy, Jyotirliṅga của Śiva đã được tuyên thuyết cho các ngươi—đấng thiêng liêng mang danh Rāmeśvara; chỉ cần nghe về Ngài cũng tiêu trừ tội lỗi của người nghe.