Shiva Purana — Kotirudra Samhita, Shloka 4

रामेश्वरलिङ्गप्रादुर्भावः

The Manifestation/Origin of the Rāmeśvara Liṅga

Devanagari script

अन्वेषणपरस्तस्याः किष्किन्धाख्यां पुरीमगात् । सुग्रीवहितकृद्भूत्वा वालिनं संजघान ह

Transliteration

anveṣaṇaparastasyāḥ kiṣkindhākhyāṃ purīmagāt | sugrīvahitakṛdbhūtvā vālinaṃ saṃjaghāna ha

Translation

Chuyên tâm tìm kiếm nàng, Ngài đi đến thành mang tên Kiṣkindhā; và, trở thành ân nhân của Sugrīva, Ngài quả thật đã hạ sát Vālin. Theo cách hiểu của Shaiva, điều này cho thấy Dharma—được nâng đỡ bởi ý chí của Đấng Tối Thượng Śiva—loại trừ quyền lực ngăn trở, để chí nguyện chính đáng của người cầu đạo được tiến hành.

Word by Word

• अन्वेषण-परः: intent on searching
• अन्वेषण-परः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्वेषण (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (उपपद/षष्ठीभाव): ‘अन्वेषणे परः’ = devoted to searching; पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; षष्ठी एकवचन (Genitive singular)

• किष्किन्धा-आख्याम्: called Kiṣkindhā
• किष्किन्धा-आख्याम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: किष्किन्धा (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: ‘किष्किन्धा-आख्या’ = named Kiṣkindhā; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘पुरीम्’ इति विशेषणम्

• पुरीम्: city
• पुरीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (Accusative singular)

• अगात्: went
• अगात्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist); प्रथमपुरुष एकवचन; परस्मैपद

• सुग्रीव-हित-कृत्: doer of Sugrīva’s welfare
• सुग्रीव-हित-कृत्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक) + हित (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → कृत् (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष: ‘सुग्रीवस्य हितं करोति’ (agent noun); ‘कृत्’ (कर्तरि कृत्) रूप; पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘भूत्वा’ इत्यस्य विशेषणम्

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having become)

• वालिनम्: Vālin
• वालिनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वालिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (Accusative singular)

• संजघान: slew/struck down
• संजघान: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) with सम्- (उपसर्ग)
• Form: लिट् (Perfect); प्रथमपुरुष एकवचन; परस्मैपद; सम्-उपसर्गयुक्त

• ह: indeed
• ह: Nipāta (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: अव्यय; पदपूरण/निपात (emphatic particle)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Mahādeva

Jyotirlinga Context

Significance: Illustrates dharmic removal of obstruction (vighna-kṣaya) so the seeker’s aim can proceed—an allegory for Śiva’s saṃhāra of anarthas in the paśu.

Shakti Dimension

Shakti Form: Satī

Role: liberating

Characters & Entities

• Sugriva
• Valin
• Kishkindha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse highlights purposeful striving (anveṣaṇa) supported by Dharma: when an obstructive force stands in the way of a righteous aim, divine order enables its removal—symbolically teaching that the seeker’s path clears when aligned with truth and devotion.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Though the verse narrates an episode from the Rama tradition, the Shiva Purana frames such events under Shiva’s governance of Dharma: Saguna Shiva as Lord of grace and order supports the devotee’s righteous undertaking, just as Linga-worship seeks Shiva’s anugraha to overcome inner and outer obstacles.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is steady japa of the Panchakshara ("Om Namaḥ Śivāya") with a dharma-sankalpa (righteous resolve), optionally wearing Rudrākṣa and applying Tripuṇḍra as reminders to act without ego and to remove inner ‘Vālin-like’ pride and obstruction.