Shiva Purana — Kotirudra Samhita, Shloka 17

रामेश्वरलिङ्गप्रादुर्भावः

The Manifestation/Origin of the Rāmeśvara Liṅga

Devanagari script

वानरा ऊचुः । जलं च गृह्यतां स्वामिन्नानीतं तत्त्वदाज्ञया । महोत्तमं च सुस्वादु शीतलं प्राणतर्पणम्

Transliteration

vānarā ūcuḥ | jalaṃ ca gṛhyatāṃ svāminnānītaṃ tattvadājñayā | mahottamaṃ ca susvādu śītalaṃ prāṇatarpaṇam

Translation

Các vānaras thưa: “Bạch chủ thượng, xin nhận lấy nước này, chúng tôi đem về đúng theo mệnh lệnh chân chính. Nước thật thượng hảo, vị ngon, mát lạnh, làm sảng khoái cả sinh khí.”

Word by Word

• वानराः: the monkeys
• वानराः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• ऊचुः: said
• ऊचुः: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद

• जलम्: water
• जलम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Sambandha/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• गृह्यताम्: please take (let it be taken)
• गृह्यताम्: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense): 'let it be taken'

• स्वामिन्: O master
• स्वामिन्: सम्बोधन (Sambodhana/Vocative address)
• Type: Noun
• Root: स्वामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

• आनीतम्: brought
• आनीतम्: विशेषण (Viśeṣaṇa/qualifier of jalam)
• Type: Verb
• Root: आ-नी (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; 'brought' (agreeing with जलम्)

• तत्त्वदा: by the true (proper)
• तत्त्वदा: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Adjective
• Root: तत्त्वदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-समासभाव (karmadhāraya sense: 'truth-giving/true'), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular) — in compound with आज्ञया

• आज्ञया: by (your) command
• आज्ञया: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: आज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)

• महोत्तमम्: most excellent
• महोत्तमम्: विशेषण (Viśeṣaṇa/qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महत् + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; कर्मधारय-समास: 'very excellent' (qualifying जलम्)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Sambandha/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• सुस्वादु: very sweet/tasty
• सुस्वादु: विशेषण (Viśeṣaṇa/qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सु + स्वादु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; कर्मधारय: 'very tasty' (qualifying जलम्)

• शीतलम्: cool
• शीतलम्: विशेषण (Viśeṣaṇa/qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शीतल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; (qualifying जलम्)

• प्राणतर्पणम्: life-refreshing
• प्राणतर्पणम्: विशेषण (Viśeṣaṇa/qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्राण + तर्पण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'satisfying the vital breaths/life' (qualifying जलम्)

Speaker

Vānaras (the monkeys)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Role: nurturing

Ritual Elements

Offering: naivedya

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights humble seva offered in dharma: even a simple offering like water becomes spiritually potent when given with purity, obedience to righteous instruction, and devotion—qualities central to Shaiva bhakti.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Water is a primary upacāra in Shiva worship (jala/abhisheka). The verse reflects Saguna devotion—serving the Lord through tangible offerings—while implying that the inner truth (tattva) and intent make the act sacred.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Jala-abhisheka with cool, clean water offered with mantra-japa (such as the Panchakshara, “Om Namaḥ Śivāya”) and a serviceful attitude; the emphasis is on sincerity and dharmic intention rather than complexity.