Kāmarūpeśvara’s Trial and Śiva’s Hidden Protection (कামरूपेश्वर-रक्षा-प्रसङ्गः)

Verse 1

सूत उवाच । शिवोऽपि च गणैस्सार्द्धं जगाम हितकाम्यया । स्वभक्तनिकटं गुप्तस्तस्थौ रक्षार्थमादरात्

Sūta thưa rằng: Đức Śiva cũng cùng các gaṇa của Ngài ra đi, vì lòng muốn đem lại điều lợi ích. Ẩn mình, Ngài ở gần bên người mộ đạo của Ngài với sự chăm nom cung kính, để hộ trì người ấy.

Verse 2

एतस्मिन्नन्तरे तत्र कामरूपेश्वरेण च । अत्यंतं ध्यानमारब्धं पार्थिवस्य पुरस्तदा

Trong lúc ấy, tại Kāmarūpeśvara, Đức Chúa đã khởi sự nhập định sâu xa, kiên cố không lay chuyển, ngay trước mặt vị vua trần thế bấy giờ.

Verse 3

केनचित्तत्र गत्वा च राक्षसाय निवेदितम् । राजा किंचित्करोत्येवं त्वदर्थं ह्याभिचारिकम्

Có người đến đó và tâu báo với rākṣasa: “Nhà vua đang làm một việc—quả thật vì ngài—một pháp thuật ác ý, bùa chú hại người.”

Verse 4

सूत उवाच । राक्षसस्स च तच्छुत्वा क्रुद्धस्तद्धननेच्छया । गृहीत्वा करवालं च जगाम नृपतिं प्रति

Sūta nói: Nghe vậy, rākṣasa nổi giận, khởi ý muốn giết. Nó cầm lấy gươm và tiến về phía nhà vua.

Verse 5

तद्दृष्ट्वा राक्षसस्तत्र पार्थिवादि स्थितं च यत् । तदर्थं तत्स्वरूपं च दृष्ट्वा किंचित्करोत्यसौ

Thấy tại đó một thánh tượng đã được an lập—khởi từ liṅga bằng đất và các thứ khác—rākṣasa, sau khi xét rõ mục đích và chân tướng của nó, liền làm một việc gì đó để đáp lại.

Verse 6

अत एनं बलादद्य हन्मि सोपस्करं नृपम् । विचार्येति महाक्रुद्धो राक्षसः प्राह तं नृपम्

“Vì thế, hôm nay ta sẽ giết tên vua này bằng sức mạnh—cùng với mọi khí cụ và của cải của hắn.” Nghĩ quyết như vậy, con rākṣasa bừng bừng đại nộ liền nói với nhà vua những lời ấy.

Verse 7

भीम उवाच । रेरे पार्थिव दुष्टात्मन्क्रियते किं त्वयाधुना । सत्यं वद न हन्यां त्वामन्यथा हन्मि निश्चितम्

Bhīma nói: “Này vua lòng dạ ác độc! Giờ ngươi đang làm gì? Hãy nói thật—nói thật thì ta không giết; bằng không, ta nhất định sẽ chém ngươi.”

Verse 8

सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य कामरूपेश्वरश्च सः । मनसीति चिचिन्ताशु शिवविश्वासपूरितः

Sūta nói: Nghe những lời ấy, Kāmarūpeśvara—tâm liền tràn đầy niềm tin bất động nơi Śiva—tức khắc tự nhủ trong lòng: “Đúng là như vậy.”

Verse 9

भविष्यं यद्भवत्येव नास्ति तस्य निवर्तकः । प्रारब्धाधीनमेवात्र प्रारब्धस्स शिवः स्मृतः

Điều gì đã định phải xảy ra thì quả thật sẽ xảy ra—không ai có thể ngăn trở. Ở đây, mọi sự đều tùy thuộc prārabdha (nghiệp đã khởi vận); và chính prārabdha ấy được ghi nhớ là Śiva.

Verse 10

कृपालुश्शंकरश्चात्र पार्थिवे वर्तते ध्रुवम् । मदर्थं न करोतीह कुतः कोयं च राक्षसः

“Śaṅkara đầy từ bi chắc chắn đang hiện diện nơi đây trong Pārthiva Liṅga (linh tượng bằng đất). Thế nhưng Ngài không hành động vì ta ở đây—vậy làm sao kẻ này có thể là rākṣasa được?”

Verse 11

स्वानुरूपां प्रतिज्ञां स सत्यं चैव करिष्यति । सत्यप्रतिज्ञो भगवाञ्छिवश्चेति श्रुतौ श्रुतः

Ngài chắc chắn sẽ hoàn thành lời nguyện phù hợp với chính mình, và điều ấy ắt thành sự thật. Vì ngay trong Veda cũng truyền rằng Bhagavān Śiva là bậc “giữ trọn lời thệ”.

Verse 12

मम भक्तं यदा कश्चित्पीडयत्यतिदारुणः । तदाहं तस्य रक्षार्थं दुष्टं हन्मि न संशयः

“Hễ ai tàn nhẫn làm khổ người sùng kính của Ta, thì để hộ vệ người ấy, Ta sẽ trừng diệt kẻ ác—không chút nghi ngờ.”

Verse 13

एवं धैर्य्यं समालंब्य ध्यात्वा देवं च शंकरम् । प्रार्थयामास सद्भक्त्या मनसैव रसेश्वरः

Vì thế, Raseśvara gom lòng kiên định, quán niệm Thần Śaṅkara; với lòng bhakti chân thành, ông dâng lời cầu nguyện—lặng thầm, chỉ trong tâm mà thôi.

Verse 14

त्वदीयोऽस्मि महाराज यथेच्छसि तथा कुरु । सत्यं च वचनं ह्यत्र ब्रवीमि कुरु मे हितम्

Ôi đại vương, thần thuộc về bệ hạ—bệ hạ muốn sao xin cứ làm vậy. Tại đây thần nói lời chân thật: xin hãy hành động vì lợi ích của thần.

Verse 15

एवं मनसि स ध्यात्वा सत्यपाशेन मंत्रितः । प्राह सत्यं वचो राजा राक्षसं चावमानयन्

Như vậy, nhà vua suy niệm trong lòng và được củng cố nội tâm bởi “dây thòng lọng của chân lý” (satyapāśa). Rồi vua nói lời chân thật, đồng thời quở trách và làm nhục tên rākṣasa.

Verse 16

नृप उवाच । भजामि शंकरं देवं स्वभक्तपरिपालकम् । चराचराणां सर्वेषामीश्वरं निर्विकारकम्

Nhà Vua nói: “Ta thờ lạy Thần Śaṅkara, Đấng gìn giữ những kẻ sùng kính của chính Ngài—Đấng Chúa Tể của muôn loài, hữu động và vô động, và hằng bất biến.”

Verse 17

सूत उवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा कामरूपेश्वरस्य सः । क्रोधेन प्रचलद्गात्रो भीमो वचनमब्रवीत्

Sūta nói: Nghe lời của Kāmarūpeśvara, Bhīma—tay chân run lên vì giận dữ—liền cất lời đáp lại.

Verse 18

भीम उवाच । शंकरस्ते मया ज्ञातः किं करिष्यति वै मम । यो मे पितृव्यकेनैव स्थापितः किंकरो यथा

Bhīma nói: “Ta biết rõ Śaṅkara của ngươi là ai. Ngài thật sự có thể làm gì được ta? Chính người chú bên nội của ta đã đặt ta dưới quyền Ngài—như một kẻ tôi tớ.”

Verse 19

तद्बलं हि समाश्रित्य विजेतुं त्वं समीहसे । तर्हि त्वया जितं सर्वं नात्र कार्या विचारणा

Dựa vào chính sức mạnh ấy mà ngươi muốn chinh phục. Nếu vậy, thì bởi ngươi mọi sự đã bị chinh phục rồi—ở đây chẳng cần bàn luận thêm nữa.

Verse 20

यावन्मया न दृष्टो हि शंकरस्त्वत्प्रपालकः । तावत्त्वं स्वामिनं मत्वा सेवसे नान्यथा क्वचित्

Chừng nào ta chưa thấy Śaṅkara—đấng hộ trì chân thật của ngươi—thì chừng ấy ngươi vẫn hầu hạ kẻ này, coi hắn là chủ; chưa từng lúc nào ngươi làm khác đi.

Verse 21

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां भीमेश्वरज्योतिर्लिङ्गोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनं नामैकविंशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, thuộc Quyển thứ tư—Koṭirudra Saṃhitā—kết thúc chương hai mươi mốt, mang nhan đề: “Tường thuật về sự vĩ đại và sự xuất hiện của Bhīmeśvara Jyotirliṅga.”

Verse 22

अन्यथा हि भयं तेऽद्य भविष्यति न संशयः । स्वामिनस्ते करं तीक्ष्णं दास्येऽहं भीमविक्रमः

Bằng không, hôm nay nỗi sợ hãi chắc chắn sẽ thuộc về ngươi—không còn nghi ngờ gì. Ta, kẻ có uy lực đáng khiếp, sẽ giáng xuống ngươi bàn tay nghiêm khắc của chủ ngươi (hình phạt của người ấy).

Verse 23

सूत उवाच । इति तद्वचनं श्रुत्वा कामरूपेश्वरो नृपः । दृढं शंकरविश्वासो द्रुतं वाक्यमुवाच तम्

Sūta nói: Nghe những lời ấy xong, vua Kāmarūpeśvara, lòng tin nơi Śaṅkara đã vững bền, liền mau chóng thưa lời với người ấy.

Verse 24

राजोवाच । अहं च पामरो दुष्टो न मोक्ष्ये शंकरं पुनः । सर्वोत्कृष्टश्च मे स्वामी न मां मुंचति कर्हिचित्

Nhà vua thưa: “Quả thật trẫm là kẻ hèn mọn và ác độc; trẫm sẽ không bao giờ lìa bỏ Śaṅkara nữa. Chúa tể của trẫm là bậc tối thượng tuyệt diệu—Ngài chẳng khi nào bỏ rơi trẫm, dù bất cứ lúc nào.”

Verse 25

सूत उवाच । एवं वचस्तदा श्रुत्वा तस्य राज्ञश्शिवात्मनः । तं प्रहस्य द्रुतं भीमो भूपतिं राक्षसोऽब्रवीत्

Sūta nói: Nghe những lời ấy của vị vua—người có tự thân một lòng hướng về Śiva—con rākṣasa đáng sợ Bhīma liền cười nhạo và mau chóng nói với bậc quân vương.

Verse 26

भीम उवाच । मत्तो भिक्षयते नित्यं स किं जानाति स्वाकृतिम् । योगिनां का च निष्ठा वै भक्तानां प्रतिपालने

Bhīma nói: “Hằng ngày hắn còn phải xin ăn nơi ta—làm sao hắn biết được bản tánh chân thật của mình? Và các yogin còn có thể nói đến sự kiên định nào, nếu chính nơi việc che chở và chăm nom các tín đồ mà ý chí của Chúa Tể được hiển lộ?”

Verse 27

इति कृत्वा मतिं त्वं च दूरतो भव सर्वथा । अहं च तव स स्वामी युद्धं वै करवावहे

Đã quyết như vậy trong tâm, ngươi hãy hoàn toàn lui lại và đứng thật xa. Ta—kẻ thật sự là chủ tể chính đáng của ngươi—nay sẽ bước vào cuộc chiến.

Verse 28

सूत उवाच । इत्युक्तस्य नृपश्रेष्ठश्शंभुभक्तो दृढव्रतः । प्रत्युवाचाभयो भीमं दुःखदं जगतां सदा

Sūta nói: Được nói như thế, vị vua bậc nhất—kiên định trong lời nguyện và là người sùng kính Śambhu—đã không hề sợ hãi mà đáp lại Bhīma, kẻ luôn gieo khổ đau cho các cõi.

Verse 29

राजोवाच । शृणु राक्षस दुष्टात्मन्मया कर्तुं न शक्यते । त्वया विक्रियते तर्हि कुतस्त्वं शक्तिमानसि

Nhà vua nói: “Hãy nghe đây, hỡi rākṣasa tâm địa ác độc! Ta không thể làm điều ấy. Nếu chính ngươi đang bị biến đổi và bị lôi kéo, vậy sức mạnh ngươi tự xưng đến từ đâu?”

Verse 30

सूत उवाच । इत्युक्तस्सैन्यमादाय राजानं परिभर्त्स्य तम् । करालं करवालं च पार्थिवे प्राक्षिपत्तदा

Sūta nói: Được nói như thế, hắn liền tập hợp binh lực; rồi quở trách vị vua ấy, tức khắc ném vào nhà vua một thanh kiếm ghê rợn cùng một lưỡi đao cong.

Verse 31

पश्य त्वं स्वामिनोऽद्यैव बलं भक्तसुखावहम् । इत्युवाच विहस्यैव राक्षसैस्स महाबलः

“Hãy nhìn—ngay hôm nay hãy thấy quyền lực của chủ tể chúng ta, Đức Chúa, sức mạnh đem niềm vui cho các tín đồ.” Nói vậy, kẻ đại lực ấy cười rồi bảo với bọn rākṣasa.

Verse 32

करवालः पार्थिवं च यावत्स्पृशति नो द्विजाः । यावच्च पार्थिवात्तस्मादाविरासीत्स्वयं हरः

Hỡi các bậc nhị sinh, cho đến khi thanh kiếm chạm vào liṅga bằng đất ấy, và cho đến khi từ chính hình thể bằng đất đó, Hara tự mình hiển lộ theo ý Ngài.

Verse 33

पश्य भीमेश्वरोहं च रक्षार्थं प्रकटोऽभवम् । मम पूर्वव्रतं ह्येतद्रक्ष्यो भक्तो मया सदा

Hãy nhìn—Ta là Bhīmeśvara. Vì sự hộ trì, Ta đã hiển lộ nơi đây. Đây chính là lời thệ nguyện xưa của Ta: người sùng kính Ta luôn được Ta che chở.

Verse 34

एतस्मात्पश्य मे शीघ्रं बलं भक्तसुखावहम् । इत्युक्त्वा स पिनाकेन करवालो द्विधा कृतः

“Vậy hãy lập tức chứng kiến uy lực của Ta, uy lực đem an lạc cho người sùng kính.” Nói xong, Ngài dùng cung Pināka chẻ thanh kiếm làm đôi.

Verse 35

पुनश्चैव त्रिशूलं स्वं चिक्षिपे तेन रक्षसा । तच्छूलं शतधा नीतमपि दुष्टस्य शंभुना

Sau đó, tên rākṣasa đó lại ném cây đinh ba của chính mình. Tuy nhiên, Śambhu, khi khuất phục kẻ độc ác, đã đập tan cây đinh ba đó thành trăm mảnh.

Verse 36

पुनश्शक्तिश्च निःक्षिप्ता तेन शंभूपरि द्विजाः । शंभुना सापि बाणैस्स्वैर्लक्षधा च कृता द्रुतम्

Một lần nữa hắn lại ném vũ khí giáo mác vào Śambhu. Nhưng hỡi các hiền triết tái sinh, Śambhu đã nhanh chóng đập tan vũ khí đó thành hàng trăm ngàn mảnh bằng những mũi tên của chính Ngài.

Verse 37

पट्टिशश्च ततस्तेन निःक्षिप्तो हि शिवोपरि । शिवेन स त्रिशूलेन तिलशश्च कृतं क्षणात्

Rồi hắn ném chiếc rìu chiến lên Thánh Thần Śiva. Trong khoảnh khắc, Śiva dùng cây tam xoa của Ngài nghiền vỡ nó thành muôn mảnh nhỏ như hạt mè.

Verse 38

ततश्शिवगणानां च राक्षसानां परस्परम् । युद्धमासीत्तदा घोरं पश्यतां दुःखकावहम्

Rồi giữa các gaṇa của Śiva và bọn rākṣasa, một trận chiến dữ dội bùng lên, đối đầu nhau khốc liệt—đáng sợ khi chứng kiến và gieo sầu não cho mọi người nhìn thấy.

Verse 39

ततश्च पृथिवी सर्वा व्याकुला चाभवत्क्षणात् । समुद्राश्च तदा सर्वे चुक्षुभुस्समहीधराः

Rồi trong khoảnh khắc, toàn cõi địa cầu trở nên chấn động. Bấy giờ mọi đại dương đều cuộn trào dữ dội, và ngay cả núi non cũng rung chuyển—bộc lộ uy lực bao trùm do ý chí vũ trụ của Śiva khởi động.

Verse 40

देवाश्च ऋषयस्सर्वे बभूवुर्विकला अति । ऊचुः परस्परं चेति व्यर्थं वै प्रार्थितश्शिवः

Bấy giờ, tất cả chư thiên và các bậc hiền triết đều trở nên tuyệt vọng, bất lực. Họ bảo nhau: “Quả thật, lời khẩn cầu dâng lên Śiva của chúng ta đã hóa vô ích.”

Verse 41

नारदश्च समागत्य शंकरं दुःखदाहकम् । प्रार्थयामास तत्रैव सांजलिर्नतमस्तकः

Rồi Nārada đến, ngay tại đó chắp tay, cúi đầu cung kính mà khẩn nguyện Śaṅkara—Đấng thiêu đốt mọi sầu khổ.

Verse 42

नारद उवाच । क्षम्यतां क्षम्यतां नाथ त्वया विभ्रमकारक । तृणेकश्च कुठारो वै हन्यतां शीघ्रमेव हि

Nārada thưa: “Xin tha thứ, xin tha thứ, ôi Chúa tể! Ngài là Đấng khiến mê vọng khởi lên (và cũng là Đấng phá tan mê vọng). Một ngọn cỏ đâu thể sánh với lưỡi rìu—vậy xin hãy giáng xuống con ngay, thật mau.”

Verse 43

इति संप्रार्थितश्शंभुः सर्वान्रक्षोगणान्प्रभुः । हुंकारेणैव चास्त्रेण भस्मसात्कृतवांस्तदा

Được khẩn cầu như thế, Śambhu—Đấng Chúa tể tối thượng—liền dùng chính vũ khí là tiếng rống “Huṃ” mà thiêu rụi toàn bộ bầy rākṣasa thành tro bụi.

Verse 44

सर्वे ते राक्षसा दग्धाः शंकरेण क्षणं मुने । बभूवुस्तत्र सर्वेषां देवानां पश्यताद्भुतम्

Hỡi bậc hiền triết, chỉ trong một sát-na, tất cả rākṣasa ấy đều bị Śaṅkara thiêu rụi. Ngay tại đó, trước mắt toàn thể chư thiên, một điều kỳ diệu đã xảy ra.

Verse 45

दावानलगतो वह्निर्यथा च वनमादहेत् । तथा शिवेन क्रुद्धेन राक्षसानां बलं क्षणात्

Như ngọn lửa do đại hỏa hoạn rừng thúc đẩy thiêu rụi cả khu rừng, cũng vậy, khi Śiva nổi cơn thịnh nộ, sức mạnh của loài Rākṣasa bị thiêu tiêu trong khoảnh khắc.

Verse 46

भीमस्यैव च किं भस्म न ज्ञातं केनचित्तदा । परिवारयुतो दग्धो नाम न श्रूयते क्वचित्

Bấy giờ, không ai biết Bhīma đã ra sao—thậm chí tro tàn còn lại hay không cũng chẳng rõ. Chưa từng nghe ở đâu rằng hắn bị thiêu chết cùng với đoàn tùy tùng của mình.

Verse 47

ततश्शिवस्य कृपया शांतिं प्राप्ता मुनीश्वराः । देवास्सर्वे च शक्राद्यास्स्वास्थ्यं प्रापाखिलं जगत्

Bấy giờ, nhờ lòng từ bi của Đức Śiva, các bậc đại hiền giả đạt được an tịnh. Chư thiên—khởi đầu từ Śakra (Indra)—đều được phục hồi an lạc, và toàn thể thế gian cũng trở lại viên mãn, vững bền.

Verse 48

क्रोधज्वाला महेशस्य निस्ससार वनाद्वनम् । राक्षसानां च तद्भस्म सर्वं व्याप्तं वनेऽखिलम्

Từ cơn thịnh nộ của Mahesha bùng vỡ một ngọn lửa rực cháy, lan từ rừng này sang rừng khác. Tro tàn của bọn rākṣasa ấy cũng phủ khắp toàn bộ khu rừng, tràn ngập mọi phương.

Verse 49

ततश्चौषधयो जाता नानाकार्यकरास्तथा । रूपान्तरं ततो नॄणां भवेद्वेषांतरं तथा

Bấy giờ các loài thảo dược sinh khởi, mỗi loài có thể tạo nên nhiều công năng khác nhau. Từ đó, nơi loài người xuất hiện sự sai khác về hình thể, và cũng sai khác về dáng vẻ bên ngoài cùng y phục.

Verse 50

भूतप्रेतपिशाचादि दूरतश्च ततो व्रजेत् । तन्न कार्यं च यच्चैव ततो न भवति द्विजाः

Từ nơi ấy, người ta nên đi thật xa, tránh bọn bhūta, preta, piśāca và các loài tương tự. Hỡi các bậc nhị sinh, chớ khởi làm bất cứ việc gì tại đó, vì từ chốn ấy không thể sinh ra thành tựu cát tường.

Verse 51

ततः प्रार्थितश्शम्भुर्मुनिभिश्च विशेषतः । स्थातव्यं स्वामिना ह्यत्र लोकानां सुखहेतवे

Rồi các hiền triết, đặc biệt là hết lòng khẩn cầu, thưa với Śambhu (Śiva): “Bạch Chúa Tể, xin Ngài ở lại nơi đây; vì Ngài là Đấng Chủ Tể—hãy trụ lại vì an lạc và hạnh phúc của các thế giới.”

Verse 52

अयं वै कुत्सितो देश अयोध्यालोकदुःखदः । भवंतं च तदा दृष्ट्वा कल्याणं संभविष्यति

“Nơi này quả thật là chốn ô uế, đem sầu khổ cho dân Ayodhyā. Nhưng khi được thấy Ngài vào lúc ấy, điềm lành chắc chắn sẽ phát sinh.”

Verse 53

भीमशंकरनामा त्वं भविता सर्वसाधकः । एतल्लिंगं सदा पूज्यं सर्वापद्विनिवारकम्

Ngươi sẽ được tôn xưng với danh hiệu Bhīmaśaṅkara, bậc thành tựu mọi sở nguyện. Liṅga này phải được thờ phụng luôn luôn, vì có thể xua trừ mọi tai ương.

Verse 54

सूत उवाच । इत्येवं प्रार्थितश्शम्भुर्लोकानां हितकारकः । तत्रैवास्थितवान्प्रीत्या स्वतन्त्रो भक्तवत्सलः

Sūta nói: Được khẩn cầu như vậy, Śambhu—đấng luôn vì lợi ích của các thế giới—đã ở lại ngay nơi ấy trong niềm hoan hỷ yêu thương; tuy hoàn toàn tự tại, Ngài vẫn dịu dàng gắn bó với các tín đồ.