Dāruvana-parīkṣā: Śaṅkara’s Test and the Linga’s Ritual-Theological Grounding

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत जानासि सकलं वस्तु व्यासप्रसादतः । तवाज्ञातं न विद्येत तस्मात्पृच्छामहे वयम्

Các hiền thánh thưa: “Bạch Sūta, nhờ ân phúc của Vyāsa mà ngài biết trọn vẹn mọi điều về đề tài này. Không gì là ngài không biết; vì thế chúng tôi xin thỉnh hỏi ngài (giải bày).”

Verse 2

लिंगं च पूज्यते लोके तत्त्वया कथितं च यत् । तत्तथैव न चान्यद्वा कारणं विद्यते त्विह

Trong thế gian này, Liṅga được tôn thờ, và chân lý về nguyên lý của nó đã được tuyên thuyết. Quả đúng như vậy—ở đây không có nguyên nhân hay lời giải thích nào khác ngoài chân lý ấy.

Verse 3

बाणरूपा श्रुता लोके पार्वती शिववल्लभा । एतत्किं कारणं सूत कथय त्वं यथाश्रुतम्

Trong thế gian truyền rằng Nữ thần Pārvatī, ái thê của Thượng đế Śiva, đã mang hình tướng mũi tên. Ôi Sūta, duyên cớ vì sao như vậy? Xin hãy kể đúng như điều ông đã nghe.

Verse 4

सूत उवाच । कल्पभेदकथा चैव श्रुता व्यासान्मया द्विजाः । तामेव कथयाम्यद्य श्रूयतामृषिसत्तमाः

Sūta nói: “Hỡi các bậc hiền triết hai lần sinh, ta quả đã nghe từ Vyāsa câu chuyện về sự phân biệt các kiếp vũ trụ (kalpa). Chính câu chuyện ấy hôm nay ta sẽ thuật lại—xin lắng nghe, hỡi những bậc tiên tri tối thượng.”

Verse 5

पुरा दारुवने जातं यद्वृत्तं तु द्विजन्मनाम् । तदेव श्रूयतां सम्यक् कथयामि कथाश्रुतम्

Thuở xưa, trong rừng Dāru, đã xảy ra một sự việc liên quan đến các bậc hiền triết “nhị sinh”. Hãy lắng nghe thật kỹ chính câu chuyện ấy; ta sẽ thuật lại cho đúng đắn, y như đã được truyền nghe trong thánh truyền.

Verse 6

दारुनामवनं श्रेष्ठं तत्रासन्नृषिसत्तमाः । शिवभक्तास्सदा नित्यं शिवध्यानपरायणाः

Dārunāmavana là khu rừng ưu thắng và bậc nhất. Nơi ấy cư ngụ các bậc hiền thánh tối thượng—những tín đồ của Chúa Śiva—luôn hằng kiên định, thường xuyên chuyên chú thiền quán về Śiva.

Verse 7

त्रिकालं शिवपूजां च कुर्वंति स्म निरन्तरम् । नानाविधैः स्तवैर्दिव्यैस्तुष्टुवुस्ते मुनीश्वराः

Các bậc thánh hiền ấy không ngừng cử hành lễ thờ phụng Śiva vào ba thời thanh tịnh trong ngày. Với muôn loại thánh tụng ca vi diệu, họ tán dương Ngài hết lần này đến lần khác.

Verse 8

ते कदाचिद्वने यातास्समिधाहरणाय च । सर्वे द्विजर्षभाश्शैवाश्शिवध्यानपरायणाः

Một lần, họ vào rừng để nhặt các thanh củi tế (samidh) dùng cho nghi lễ. Tất cả những bậc Bà-la-môn ưu tú, dũng mãnh như bò mộng ấy đều là người theo Śaiva, trọn lòng chuyên chú thiền niệm về Śiva.

Verse 9

एतस्मिन्नंतरे साक्षाच्छंकरो नील लोहितः । विरूपं च समास्थाय परीक्षार्थं समागतः

Ngay lúc ấy, chính Śaṅkara—màu sẫm pha đỏ—đích thân hiện đến. Ngài khoác một hình tướng kỳ dị, thô xấu, để đến thử thách (họ).

Verse 10

दिगम्बरोऽतितेजस्वी भूतिभूषणभूषितः । स चेष्टामकरोद्दुष्टां हस्ते लिंगं विधारयन्

Ngài là Digambara (mặc trời), rực sáng phi thường, trang sức bằng Bhūti—tro thiêng—làm bảo sức; tay cầm Liṅga mà thực hiện một hành vi dữ dội, gây nhiễu loạn.

Verse 11

मनसा च प्रियं तेषां कर्तुं वै वनवासिनाम् । जगाम तद्वनं प्रीत्या भक्तप्रीतो हरः स्वयम्

Trong lòng mong làm điều khiến những người ở rừng ấy hoan hỷ, chính Hara (Đức Śiva)—vì thương mến các tín đồ—đã vui vẻ đi đến khu rừng đó.

Verse 12

तं दृष्ट्वा ऋषिपत्न्यस्ताः परं त्रासमुपागताः । विह्वला विस्मिताश्चान्यास्समाजग्मुस्तथा पुनः

Vừa thấy Ngài, các phu nhân của các ṛṣi liền bị nỗi kinh hãi dữ dội bao trùm; có người run rẩy bối rối, có người kinh ngạc rồi lại tụ họp với nhau.

Verse 13

अलिलिंगुस्तथा चान्याः करं धृत्या तथापराः । परस्परं तु संघर्षात्संमग्नास्ताः स्त्रियस्तदा

Có người ôm chặt lấy nhau, có người nắm tay nhau. Ngay lúc ấy, vì chen lấn xô đẩy lẫn nhau, những người phụ nữ ấy hoàn toàn chìm trong cơn náo động.

Verse 14

एतस्मिन्नेव समये ऋषिवर्याः समागमन् । विरुद्धं तं च ते दृष्ट्वा दुःखिताः क्रोधमूर्च्छिताः

Ngay đúng lúc ấy, các bậc hiền thánh tối thượng đã đến. Thấy sự xung đột nổi lên, họ buồn đau và bị một làn sóng phẫn nộ cuốn trùm.

Verse 15

तदा दुःखमनुप्राप्ताः कोयं कोयं तथाऽबुवन् । समस्ता ऋषयस्ते वै शिवमायाविमोहिताः

Bấy giờ các vị hiền thánh ấy bị nỗi buồn tràn ngập và cứ kêu lên mãi: “Ai vậy? Ai vậy?”—vì tất thảy đều bị māyā của Đức Śiva làm mê hoặc.

Verse 16

यदा च नोक्तवान्किंचित्सोवधूतो दिगम्बरः । ऊचुस्तं पुरुषं भीमं तदा ते परमर्षयः

Khi vị avadhūta khoác trời (digambara) ấy chẳng nói một lời nào, bấy giờ các bậc đại hiền thánh đã cất lời với người đàn ông đáng sợ ấy.

Verse 17

त्वया विरुद्धं क्रियते वेदमार्ग विलोपि यत् । ततस्त्वदीयं तल्लिंगं पततां पृथिवीतले

Vì đã có hành vi chống nghịch Ngài, hủy hoại con đường của Veda; bởi vậy, xin cho Liṅga thuộc về Ngài rơi xuống trên mặt đất này.

Verse 18

सूत उवाच । इत्युक्ते तु तदा तैश्च लिंगं च पतितं क्षणात् । अवधूतस्य तस्याशु शिवस्याद्भुतरूपिणः

Sūta thưa: Khi họ vừa nói những lời ấy, ngay trong khoảnh khắc đó, Liṅga liền rơi xuống tức thì—Liṅga của Chúa Śiva, bậc Avadhūta, Đấng mang hình tướng kỳ diệu.

Verse 19

तल्लिंगं चाग्निवत्सर्वं यद्ददाह पुरा स्थितम् । यत्रयत्र च तद्याति तत्रतत्र दहेत्पुनः

Linga ấy rực cháy như lửa, thuở xưa đã thiêu đốt mọi vật đứng trước nó; và hễ nó đi đến đâu, nơi ấy lại bị nó thiêu sém, hết lần này đến lần khác.

Verse 20

पाताले च गतं तश्च स्वर्गे चापि तथैव च । भूमौ सर्वत्र तद्यातं न कुत्रापि स्थिरं हि तत्

Nó đi xuống các cõi Pātāla, rồi cũng lên cõi trời; trên mặt đất, nó chuyển động khắp nơi. Quả thật, nó chẳng hề đứng yên ở bất cứ chỗ nào.

Verse 21

लोकाश्च व्याकुला जाता ऋषयस्तेतिदुःखिताः । न शर्म लेभिरे केचिद्देवाश्च ऋषयस्तथा

Các thế giới trở nên rối loạn, bấn loạn; các bậc hiền triết chìm trong sầu khổ. Không ai tìm được an ổn—cả chư thiên lẫn các hiền triết đều như vậy.

Verse 22

न ज्ञातस्तु शिवो यैस्तु ते सर्वे च सुरर्षयः । दुःखिता मिलिताश्शीघ्रं ब्रह्माणं शरणं ययुः

Những vị hiền thánh cõi trời chưa nhận ra Đức Śiva đều trở nên khổ não. Họ lập tức tụ hội và mau chóng đến nương tựa nơi Brahmā.

Verse 23

तत्र गत्वा च ते सर्वे नत्वा स्तुत्वा विधिं द्विजाः । तत्सर्वमवदन्वृत्तं ब्रह्मणे सृष्टिकारिणे

Đến nơi ấy, tất cả các bậc song sinh đều cúi lạy và tán dương Vidhi (Brahmā). Rồi họ thuật lại cho Brahmā, đấng tạo hóa, mọi điều đã xảy ra.

Verse 24

ब्रह्मा तद्वचनं श्रुत्वा शिवमायाविमोहितान् । ज्ञात्वा ताञ्च्छंकरं नत्वा प्रोवाच ऋषिसत्तमान्

Nghe những lời ấy, Brahmā hiểu rằng các bậc hiền triết đã bị māyā của Śiva làm mê hoặc. Rồi Ngài cúi lạy Śaṅkara và cất lời với các vị ṛṣi tối thượng.

Verse 25

ब्रह्मोवाच । ज्ञातारश्च भवन्तो वै कुर्वते गर्हितं द्विजाः । अज्ञातारो यदा कुर्युः किं पुनः कथ्यते पुनः

Brahmā nói: “Hỡi các bậc lưỡng sinh, dù các ngài là người hiểu biết (dharma), đôi khi vẫn làm những việc đáng chê trách. Nếu kẻ vô tri còn làm như thế, thì còn cần nói gì nữa?”

Verse 26

विरुद्ध्यैवं शिवं देवं कुशलं कस्समीहते । मध्याह्नसमये यो वै नातिथिं च परामृशेत्

Ai đã hành xử trái nghịch với Thượng Đế Śiva thì còn có thể thật sự mong cầu an lành sao? Quả vậy, kẻ nào vào giờ ngọ mà không kính cẩn tiếp đãi và tôn trọng vị khách, ắt mang điều đáng trách.

Verse 27

तस्यैव सुकृतं नीत्वा स्वीयं च दुष्कृतं पुनः । संस्थाप्य चातिथिर्याति किं पुनः शिवमेव वा

Vị khách ấy mang đi công đức của người kia và đặt lại chỗ đó tội lỗi của chính mình, rồi ra đi—huống chi nếu vị khách ấy chính là Đức Śiva!

Verse 28

यावल्लिंगं स्थिरं नैव जगतां त्रितये शुभम् । जायते न तदा क्वापि सत्यमेतद्वदाम्यहम्

Chừng nào Liṅga chưa được an lập vững bền, thì điềm lành cho ba cõi không thể phát sinh ở bất cứ nơi đâu. Đó là chân thật—ta tuyên bố như vậy.

Verse 29

भवद्भिश्च तथा कार्यं यथा स्वास्थ्यं भवेदिह । शिवलिंगस्य ऋषयो मनसा संविचार्य्यताम्

Các ngươi cũng hãy hành xử sao cho sức khỏe và an lạc ở đây được gìn giữ. Hỡi các bậc hiền triết, hãy suy niệm cẩn trọng trong tâm về Thánh Liṅga của Śiva.

Verse 30

सूत उवाच । इत्युक्तास्ते प्रणम्योचुर्ब्रह्माणमृषयश्च वै । किमस्माभिर्विधे कार्यं तत्कार्यं त्वं समादिश

Sūta nói: Được dạy như vậy, các hiền triết ấy cúi lạy rồi thưa với Brahmā: “Ôi Vidhe, chúng con phải làm gì? Xin ngài truyền dạy chính bổn phận cần được hoàn thành.”

Verse 31

इत्युक्तश्च मुनीशैस्तैस्सर्वलोकपितामहः । मुनीशांस्तांस्तदा ब्रह्मा स्वयं प्रोवाच वै तदा

Được các đại hiền triết ấy thưa như vậy, Brahmā—đấng Tổ phụ của muôn cõi—liền đích thân nói với chính các hiền triết ấy.

Verse 32

ब्रह्मोवाच । आराध्य गिरिजां देवीं प्रार्थयन्तु सुराश्शिवम् । योनिरूपा भवेच्चेद्वै तदा तत्स्थिरतां व्रजेत्

Brahmā nói: “Hãy để chư thiên phụng thờ Girijā Devī và cầu khẩn Đức Śiva. Nếu Mẹ hiển lộ thật sự trong hình tướng yoni (nguồn cội linh thiêng), thì sự hiển lộ ấy sẽ được an trụ vững bền.”

Verse 33

तद्विधिम्प्रवदाम्यद्य सर्वे शृणुत सत्तमाः । तामेव कुरुत प्रेम्णा प्रसन्ना सा भविष्यति

Hôm nay ta sẽ tuyên nói nghi thức ấy—hãy lắng nghe, hỡi những bậc thiện tối thượng. Hãy thực hành đúng pháp ấy với lòng yêu kính và bhakti; Nàng chắc chắn sẽ hoan hỷ, ban ân và trở nên từ hòa.

Verse 34

कुम्भमेकं च संस्थाप्य कृत्वाष्टदलमुत्तमम् । दूर्वायवांकुरैस्तीर्थोदकमापूरयेत्ततः

Hãy an vị một kumbha (bình nghi lễ) và bày vẽ đồ hình tám cánh tối thắng. Rồi hãy đổ đầy bằng nước thiêng từ tīrtha, cùng cỏ dūrvā và mầm lúa mạch tươi non.

Verse 35

वेदमंत्रैस्ततस्तं वै कुंभं चैवाभिमंत्रयेत् । श्रुत्युक्तविधिना तस्य पूजां कृत्वा शिवं स्मरन्

Kế đó, hãy trì tụng các thần chú Veda để gia trì, thánh hóa chiếc kumbha ấy. Rồi theo nghi pháp được Śruti truyền dạy, hãy cúng bái đúng phép, trong lòng luôn tưởng niệm Đức Śiva.

Verse 36

तल्लिंगं तज्जलेनाभिषेचयेत्परमर्षयः । शतरुद्रियमंत्रैस्तु प्रोक्षितं शांतिमाप्नुयात्

Hỡi các đại hiền, hãy tắm (abhiṣeka) Liṅga của Śiva bằng chính nước ấy. Khi đã được rảy tịnh và gia trì bằng các thần chú Śatarudrīya, người ấy đạt được an tịnh—sự lắng dịu nội tâm và bình an cát tường—nhờ ân điển của Đức Śiva.

Verse 37

गिरिजां योनिरूपां च बाणं स्थाप्य शुभं पुनः । तत्र लिंगं च तत्स्थाप्यं पुनश्चैवाभिमंत्रयेत्

Lại nữa, hãy an vị đế yoni cát tường mang hình Girijā (Pārvatī) và đặt bāṇa (đá Liṅga) lên trên. Rồi thiết lập Liṅga tại đó và một lần nữa gia trì bằng những thần chú thích hợp.

Verse 38

सुगन्धैश्चन्दनैश्चैव पुष्पधूपादिभिस्तथा । नैवेद्यादिकपूजाभिस्तोषयेत्परमेश्वरम्

Với các vật thơm, bột đàn hương, cùng hoa, hương trầm và các lễ phẩm khác; lại với sự thờ cúng gồm cả naivedya (đồ ăn cúng) v.v.—người ta nên làm hoan hỷ Đấng Parameśvara (Chúa Śiva).

Verse 39

प्रणिपातैः स्तवैः पुण्यैर्वाद्यैर्गानैस्तथा पुनः । ततः स्वस्त्ययनं कृत्वा जयेति व्याहरेत्तथा

Với những lễ phủ phục, với các thánh tụng ca, lại thêm tiếng nhạc khí và lời ca phụng hiến, rồi hãy cử hành nghi thức chúc phúc cát tường; sau đó hãy xướng lên: “Chiến thắng!”

Verse 40

प्रसन्नो भव देवेश जगदाह्लादकारक । कर्ता पालयिता त्वञ्च संहर्ता त्वं निरक्षरः

Xin Ngài hoan hỷ, hỡi Đấng Chúa của chư thiên, Đấng đem niềm hân hoan cho toàn thể thế gian. Chỉ riêng Ngài là Đấng Sáng tạo, Đấng Bảo hộ và Đấng Tiêu dung; Ngài là Đấng bất hoại, vượt ngoài mọi suy tàn và giới hạn.

Verse 41

जगदादिर्जगद्योनिर्जगदन्तर्गतोपि च । शान्तो भव महेशान सर्वांल्लोकांश्च पालय

Hỡi Maheśāna, Ngài là khởi nguyên của vũ trụ, là lòng thai từ đó vũ trụ sinh khởi, và cũng chính Ngài an trụ trong vũ trụ ấy. Xin Ngài an hòa; trong sự tịch tĩnh ấy, xin che chở muôn cõi.

Verse 42

एवं कृते विधौ स्वास्थ्यं भविष्यति न संशय । विकारो न त्रिलोकेस्मिन्भविष्यति सुखं सदा

Khi nghi lễ được cử hành đúng như pháp định như vậy, sức khỏe ắt sẽ sinh khởi—không còn nghi ngờ. Trong ba cõi sẽ không có khổ não; an lạc sẽ thường hằng.

Verse 43

सूत उवाच । इत्युक्तास्ते द्विजा देवाः प्रणिपत्य पितामहम् । शिवं तं शरणं प्राप्तस्सर्वलोकसुखेप्सया

Sūta thưa: Được chỉ dạy như vậy, những vị brāhmaṇa thần thánh ấy phủ phục đảnh lễ Pitāmaha (Phạm Thiên), rồi nương tựa nơi Đức Śiva ấy, vì mong cầu an lạc và hạnh phúc cho tất cả các thế giới.

Verse 44

पूजितः परया भक्त्या प्रार्थितः शंकरस्तदा । सुप्रसन्नस्ततो भूत्वा तानुवाच महेश्वरः

Được tôn thờ bằng lòng sùng kính tối thượng và được khẩn cầu tha thiết như vậy, Śaṅkara trở nên vô cùng hoan hỷ; rồi Mahēśvara cất lời với họ.

Verse 45

महेश्वर उवाच । हे देवा ऋषयः सर्वे मद्वचः शृणुतादरात् । योनिरूपेण मल्लिंगं धृतं चेत्स्यात्तदा सुखम्

Mahēśvara phán: “Hỡi chư thiên và hết thảy các bậc hiền thánh, hãy kính cẩn lắng nghe lời Ta. Nếu Liṅga của Ta được an vị và nâng giữ trong hình thức Yoni, thì an lạc và cát tường sẽ phát sinh.”

Verse 46

पार्वतीं च विना नान्या लिंगं धारयितुं क्षमा । तया धृतं च मल्लिंगं द्रुतं शान्तिं गमिष्यति

Ngoài Pārvatī ra, không ai khác đủ khả năng nâng giữ Liṅga. Và khi Liṅga của Ta được nàng nâng đỡ, nó sẽ mau chóng đạt đến sự an tịnh và hòa bình.

Verse 47

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा ऋषिभिर्देवैस्सुप्रसन्नैर्मुनीश्वराः । गृहीत्वा चैव ब्रह्माणं गिरिजा प्रार्थिता तदा

Sūta nói: Nghe vậy, các bậc đại hiền cùng chư thiên đều vô cùng hoan hỷ. Bấy giờ Girijā (Pārvatī), đưa Brahmā theo, liền dâng lời khẩn nguyện.

Verse 48

प्रसन्नां गिरिजां कृत्वा वृषभध्वजमेव च । पूर्वोक्तं च विधिं कृत्वा स्थापितं लिंगमुत्तमम्

Sau khi làm cho Girijā (Pārvatī) và cả Vṛṣabhadhvaja (Śiva, Đấng có cờ mang hình bò) hoan hỷ, và thực hiện nghi thức đã được chỉ dạy trước, ngài đã an lập Liṅga tối thượng, cát tường.

Verse 49

मंत्रोक्तेन विधानेन देवाश्च ऋषयस्तथा । चक्रुः प्रसन्नां गिरिजां शिवं च धर्महेतवे

Theo nghi thức được các thần chú chỉ dạy, chư thiên và các bậc ṛṣi cũng cử hành lễ thờ phụng, khiến Girijā (Pārvatī) và Śiva hoan hỷ, để dharma được thiết lập và gìn giữ.

Verse 50

समानर्चुर्विशेषेण सर्वे देवर्षयः शिवम् । ब्रह्मा विष्णुः परे चैव त्रैलोक्यं सचराचरम्

Rồi tất cả các bậc thần-ṛṣi đều đặc biệt tôn kính thờ phụng Đức Śiva; và cả Brahmā, Viṣṇu cùng các vị thần khác nữa—thật vậy, toàn thể ba cõi, hữu tình và vô tình—đều đồng lòng tôn thờ Ngài.

Verse 51

सुप्रसन्नः शिवो जातः शिवा च जगदम्बिका । धृतं तया च तल्लिंगं तेन रूपेण वै तदा

Bấy giờ, Đức Śiva trở nên vô cùng hoan hỷ và ban ân; còn Śivā—Mẹ của vũ trụ—cũng tràn đầy niềm vui lành. Khi ấy, Ngài giữ chính Liṅga ấy, vẫn an trụ trong đúng hình tướng ấy.

Verse 52

लोकानां स्थापिते लिंगे कल्याणं चाभवत्तदा । प्रसिद्धं चैव तल्लिंगं त्रिलोक्यामभवद्द्विजाः

Khi Liṅga ấy được an lập vì phúc lợi của các cõi, ngay lúc đó điềm lành liền phát khởi. Và chính Liṅga ấy trở nên lừng danh khắp ba thế giới, hỡi các bậc lưỡng sinh.

Verse 53

हाटकेशमिति ख्यातं तच्छिवाशिवमित्यपि । पूजनात्तस्य लोकानां सुखं भवति सर्वथा

Liṅga ấy được xưng tụng là Hāṭakeśa, và cũng được gọi là Śivāśiva. Do thờ phụng Ngài (Liṅga ấy), hạnh phúc đến với muôn người trong mọi phương diện, không hề thiếu sót.

Verse 54

इह सर्वसमृद्धिः स्यान्नानासुखवहाधिका । परत्र परमा मुक्तिर्नात्र कार्या विचारणा

Ngay trong đời này, người ấy được viên mãn phú quý, đem lại muôn niềm an lạc thù thắng; và về sau, đạt được giải thoát tối thượng. Về điều này, không cần bàn luận thêm nữa.