Rig Veda 9.71.5 — Mandala 9, Sukta 71, Mantra 5
Sukta 9.71
Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).
Devata: Soma Pavamāna.
Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).
Samhita Patha (Devanagari)
समी रथं न भुरिजोरहेषत दश स्वसारो अदितेरुपस्थ आ । जिगादुप ज्रयति गोरपीच्यं पदं यदस्य मतुथा अजीजनन् ॥
Transliteration
samī́ rathaṁ ná bhuríjor aheṣata dáśa svásāro áditer upástha ā́ | jigā́dupá jrayati górapī́cyaṁ padáṁ yád asya matúthā́ ajī́janan ||
Translation
Họ cùng nhau thúc giục Ngài như thúc một cỗ xe đầy sức mạnh—mười chị em trong lòng Aditi. Ngài đến và tiến ép về phía chỗ ngồi ẩn kín của Con Bò của tia sáng; bởi những bậc tạo tác khôn ngoan đã sinh ra cho Ngài bước chân bí mật ấy.
Word by Word
समीtogether, in unison
समी:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग) + इ (अव्यय-रूप) / सम्यक्-अर्थे
रथम्chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
भुरिजोःof the bhurij (a swift/skillful one; epithet)
भुरिजोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootभुरिज् (प्रातिपदिक; ‘भुरिज्’ = कुशल/वेगवान्/प्रेरक-प्रकारः; RV-विशेष)
अहेषतneighed/sounded
अहेषत:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Rootहिष्/हेष् (धातु; ‘हेष्’ = हेषते ‘to neigh/sound’; Vedic aorist)
दशten
दश:
विशेषण (संख्या)
TypeIndeclinable
Rootदशन् (संख्या)
स्वसारःsisters
स्वसारः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक)
अदितेःof Aditi
अदितेः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
उपस्थेin the lap/seat
उपस्थे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
आunto, towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
जिगात्has gone/has come
जिगात्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु; reduplicated perfect/aorist-like Vedic form)
उपnear, up to
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग)
ज्रयतिhastens/presses on
ज्रयति:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्रि/ज्रय् (धातु; Vedic ‘to hasten/press on/urge’)
गोर्of the cow (or: of the ray/cow-symbol)
गोर्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अपिच्यम्hidden, secret
अपिच्यम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootअपिच्य (प्रातिपदिक; ‘अपिच्य’ = अन्तः/गूढ/पश्चात्-स्थित; RV-विशेष)
पदम्step, track, place
पदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
यत्which
यत्:
कर्म (सम्बन्ध-निर्देशक)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof him/its
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मतुथाःduly, in due measure/skillfully
मतुथाः:
—
TypeIndeclinable
Rootमतुथा (अव्यय/प्रातिपदिक; RV-विशेष, ‘according to measure/skillfully/with thought’)
अजीजनन्they generated/produced
अजीजनन्:
कर्तृ (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन्/जनि (धातु; causative/iterative sense ‘to beget/produce’; Vedic imperfect)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.