Rig Veda 9.108.8: Mandala 9, Sukta 108, Mantra 8

Sukta 9.108

Devata: Soma Pavamāna (as ṛta-born sovereign force)

Samhita Patha (Devanagari)

सहस्रधारं वृषभं पयोवृधं प्रियं देवाय जन्मने । ऋतेन य ऋतजातो विवावृधे राजा देव ऋतं बृहत् ॥

Transliteration

sahasrá-dhāraṃ vṛṣabháṃ payo-vṛ́dhaṃ priyáṃ devā́ya jánmane | ṛténa yá ṛtá-jāto vivāvṛdhé rājā devá ṛtáṃ bṛhát ||

Translation

Con bò đực có ngàn dòng chảy, kẻ làm tăng trưởng sữa (páyas) nuôi dưỡng, kẻ được cuộc sinh thành thần linh yêu mến—kẻ sinh từ ṛta (Chân lý/Trật tự vũ trụ) và lớn lên nhờ ṛta, trở thành vị thần vương giả: chính là ṛta rộng lớn ấy.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सहस्रधारम्: having a thousand streams
• सहस्रधारम्: कर्म (स्तुत्य-वस्तु/विशेष्य-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सहस्र-धार (प्रातिपदिक; समास)

• वृषभम्: the bull (Soma)
• वृषभम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• पयोवृधम्: increasing/strengthening with milk (nourishing)
• पयोवृधम्: कर्म (वृषभम् इति विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पयस्-वृध (प्रातिपदिक; समास)

• प्रियम्: dear, beloved
• प्रियम्: कर्म (देवाय जन्मने इति सम्बन्धः)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)

• देवाय: for the god
• देवाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• जन्मने: for (his) birth/origin
• जन्मने: सम्प्रदान (देवाय सह)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)

• ऋतेन: by/with ṛta (cosmic order, truth)
• ऋतेन: करण
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऋतजातः: born of ṛta / born in accordance with ṛta
• ऋतजातः: कर्तृ (यः इति विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ऋत-जात (कृदन्त/समास; √जन् ‘to be born’)

• विवावृधे: has grown, has increased
• विवावृधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धते) with वि- (विवर्धते); Vedic perfect

• राजा: king
• राजा: कर्तृ (देवः इति समानाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ (राजा इति समानाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• ऋतम्: ṛta (truth, order)
• ऋतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• बृहत्: great, lofty
• बृहत्: कर्म (ऋतम् इति विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक)