Rig Veda 5.8.1 — Mandala 5, Sukta 8, Mantra 1

Sukta 5.8

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.8)

Devata: Agni

Chandas: Jagati (likely for RV 5.8.1–2; verify by syllable count in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वामग्न ऋतायवः समीधिरे प्रत्नं प्रत्नास ऊतये सहस्कृत । पुरुश्चन्द्रं यजतं विश्वधायसं दमूनसं गृहपतिं वरेण्यम् ॥

Transliteration

tvā́m agne ṛtāyávaḥ sam-ī́dhire pratnáṃ pratnā́sa ūtáye sahas-kṛta | puru-candrám yajatáṃ viśvá-dhāyasaṃ damū́nasaṃ gṛhá-patiṃ váreṇyam ||

Translation

Hỡi Agni, những người tìm kiếm ṛta (ṛtāyavaḥ) đã cùng nhau nhóm lên Ngài—Đấng xưa cổ và mãi xưa cổ—để cầu sự hộ trì, hỡi Đấng tạo nên uy lực. Ngài rực sáng muôn tia, đáng được tế tự (yajata), Đấng thiết lập vạn hữu (viśvadhāyasa), Đấng cư ngụ trong nhà (damūnas), chủ của gia thất (gṛhapati), Đấng đáng được tuyển chọn (vareṇya).

Word by Word

• त्वाम्: you (as the object)
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• ऋतायवः: the ṛta-seekers / followers of cosmic order
• ऋतायवः: कर्तृ
• Type: Noun (agentive) / Adjective used substantively
• Root: ऋतायु- (ऋत + आयु; प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Preverb / Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• ईधिरे: have kindled
• ईधिरे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: इन्ध् (धातु) / √इध् (वैदिक प्रयोग)

• प्रत्नम्: ancient, primeval
• प्रत्नम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: प्रत्न- (प्रातिपदिक)

• प्रत्नासः: the ancients (forefathers)
• प्रत्नासः: कर्तृ
• Type: Adjective used substantively
• Root: प्रत्न- (प्रातिपदिक)

• ऊतये: for help, for aid
• ऊतये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: ऊति- (प्रातिपदिक)

• सहस्कृत: O might-made / strengthened by power
• सहस्कृत: सम्बोधन
• Type: Adjective (past participle) / Epithet
• Root: सहस्- (प्रातिपदिक) + √कृ (धातु)

• पुरुचन्द्रम्: much-shining, very bright
• पुरुचन्द्रम्: कर्म
• Type: Adjective (compound)
• Root: पुरु- (अव्यय/उपसर्गवत्) + चन्द्र- (प्रातिपदिक)

• यजतम्: worthy of worship
• यजतम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: यजत- (प्रातिपदिक; √यज् से)

• विश्वधायसम्: bestowing sustenance in every way / all-nourishing
• विश्वधायसम्: कर्म
• Type: Adjective (compound)
• Root: विश्व- (प्रातिपदिक) + धायस- (प्रातिपदिक; ‘धायस्’ = पोषण/धन/समृद्धि)

• दमूनसम्: house-abiding, of the home
• दमूनसम्: कर्म
• Type: Adjective / Epithet
• Root: दमूनस्- (प्रातिपदिक; ‘घर/गृह’ सम्बन्धी)

• गृहपतिम्: lord of the house
• गृहपतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गृहपति- (गृह + पति; प्रातिपदिक)

• वरेण्यम्: most choice-worthy, excellent
• वरेण्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: वरेण्य- (प्रातिपदिक; √वृ ‘चुनना/वरना’)