Rig Veda 5.19.3 — Mandala 5, Sukta 19, Mantra 3

Sukta 5.19

Rishi: Atri (Ātreya) (with mention of Śvaitreya as patron/figure in the hymn’s milieu)

Devata: Agni (probable hymn-deity; verse includes descriptive epithets that can attach to Agni or the inspired figure empowered by Agni)

Chandas: Tristubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

आ श्वैत्रेयस्य जन्तवो द्युमद्वर्धन्त कृष्टयः । निष्कग्रीवो बृहदुक्थ एना मध्वा न वाजयुः ॥

Transliteration

ā́ śvaitreyásya jantávo dyumád vardhanta kṛ́ṣṭayaḥ | niṣkágrīvo bṛháduktha enā́ madhvā́ na vājayúḥ ||

Translation

Hướng về Śvaitreya (Śvaitreya), các dân và các giống tộc canh tác tăng trưởng trong uy lực rực sáng; kẻ mang vòng cổ vàng, có lời tụng ca rộng lớn—nhờ điều ấy, người tiến đi như mật, là kẻ tìm cầu sự sung mãn (vāja).

Word by Word

• आ: towards; forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग) / ā (preverb)

• श्वैत्रेयस्य: of Śvaitreya
• श्वैत्रेयस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: श्वैत्रेय (प्रातिपदिक; patronymic from श्वैत्रेय/श्वैत्रेय-)

• जन्तवः: creatures; people
• जन्तवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जन्तु (प्रातिपदिक)

• द्यु॒मद्वर्धन्त: grew splendidly; increased in brilliance
• द्यु॒मद्वर्धन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु) + द्युमत् (उपपद/विशेषण)

• कृष्टयः: the peoples; communities
• कृष्टयः: कर्तृ (apposition to जन्तवः)
• Type: Noun
• Root: कृष्टि (प्रातिपदिक)

• निष्कग्रीवः: (he) with a gold neck-ornament
• निष्कग्रीवः: कर्तृ/विशेष्य-विशेषण (subject epithet)
• Type: Adjective
• Root: निष्कग्रीव (प्रातिपदिक; niṣka- ‘gold ornament’ + grīva- ‘neck’ → ‘having a niṣka on the neck’)

• बृहदुक्थः: (he) of great hymn; great-chanting
• बृहदुक्थः: कर्तृ/विशेषण
• Type: Adjective
• Root: बृहद् + उक्त्थ (प्रातिपदिक; ‘great’ + ‘hymn/chant’)

• एना: with this; thereby
• एना: करण
• Type: Pronoun
• Root: एना (सर्वनाम/अव्यय-प्रयोग; instr. of एतद् in Vedic: ‘by this/therewith’)

• मध्वा: with sweetness; with honey/mead
• मध्वा: करण
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• न: like; as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• वाजयुः: the prize-seeker; racer (striving for the prize)
• वाजयुः: कर्तृ (of implied verb ‘(he) goes/strives’)
• Type: Noun
• Root: वाजयु (प्रातिपदिक; ‘seeking/impelling prize, eager for victory’)