Rig Veda 10.46.2: Mandala 10, Sukta 46, Mantra 2

Sukta 10.46

Devata: Agni (with Bhṛgu lineage as mythic agents)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

इमं विधन्तो अपां सधस्थे पशुं न नष्टं पदैरनु ग्मन् । गुहा चतन्तमुशिजो नमोभिरिच्छन्तो धीरा भृगवोऽविन्दन् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.46.2

Transliteration

imáṃ vidhánto apā́ṃ sadhásthe paśúṃ na naṣṭáṃ padáir ánu gman | guhā́ cátantam uśíjo námo-bhir icchánto dhīrā́ bhṛ́gavo ’vindan ||

Translation

Họ tạo dựng ngọn Lửa này nơi chỗ ngồi chung của các dòng nước, rồi lần theo dấu chân Ngài như tìm một con vật bị lạc. Ẩn trong hang, chuyển động kín đáo; những kẻ tìm lửa, với sự quy phục cung kính, đã kiếm tìm, và các Bhṛgu kiên định đã tìm thấy.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इमम्: this (one)
• इमम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विधन्तः: disposing/arranging; performing (rites)
• विधन्तः: कर्तृ
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: √धा (धा धारणे) + वि-; वर्तमान कृदन्त (शतृ) ‘विधत्’

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अप् (स्त्री) ‘जल’

• सधस्थे: in the common seat/abode
• सधस्थे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सधस्थ (प्रातिपदिक) ‘सह-स्थान/आसन’

• पशुम्: the beast/cattle
• पशुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पशु (प्रातिपदिक)

• न: like/as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• नष्टम्: lost
• नष्टम्: कर्म (पशुम् विशेषण)
• Type: Participle/Adjective
• Root: √नश् (नश् अदर्शने/नाशे) → नष्ट (भूतकृदन्त) अथवा ‘नष्ट’ विशेषण

• पदैः: by tracks/footprints
• पदैः: करण
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक) ‘footstep/track’

• अनु: along; following
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु

• ग्मन्: they went
• ग्मन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √गम् (गमॢँ गतौ) ; लुङ् (आगम-लोपयुक्त) 3पु. बहु.

• गुहा: in a cave
• गुहा: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: गुहा (प्रातिपदिक) ‘गुहा/गह्वर’

• चतन्तम्: hiding/hidden
• चतन्तम्: कर्म (इमम्/पशुम् विशेषण)
• Type: Participle/Adjective
• Root: √चत्/चद् (वेद. ‘to hide/cover’—गूढार्थे) → चतन्त् (वर्तमान कृदन्त शतृ) अथवा ‘चत्’ धातोः विशेषण

• उशिजः: the Ushij-priests (eager worshippers)
• उशिजः: कर्तृ (विधन्तः के विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: उशिज् (प्रातिपदिक; ‘उशिज्’ नाम—ऋत्विजः/अग्निसेवकाः)

• नमोभिः: with obeisances
• नमोभिः: करण
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक) ‘obeisance’

• इच्छन्तः: seeking
• इच्छन्तः: कर्तृ (विधन्तः के विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √इष्/इच्छ् (इष् इच्छायाम्) → इच्छन्त् (वर्तमान कृदन्त शतृ)

• धीराः: wise
• धीराः: कर्तृ (भृगवः के विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: धीरा (प्रातिपदिक) ‘wise/steadfast’

• भृगवः: the Bhṛgus
• भृगवः: कर्तृ
• Type: Noun (tribal/ṛṣi name)
• Root: भृगु (प्रातिपदिक) ‘Bhr̥gu’

• अविन्दन्: they found
• अविन्दन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √विद् (विदॢँ लभे/ज्ञाने; here ‘to find’) + अव-; लुङ् 3पु. बहु.