Shloka 9

इन्द्रजित्-वधः

The Slaying of Indrajit

Devanagari script

स रथंभूषयित्वाथरुचिरंहेमभूषितम् ।प्रासासिशरसंयुक्तंयुक्तंपरमवाजिभिः ।।।।अधिष्ठितंहयज्ञेनसूतेनाप्तोपदेशिना ।आरुरोहमहातेजारावणिःसमतिञ्जियः ।।।।

Transliteration

sa rathaṃ bhūṣayitvātha ruciraṃ hema-bhūṣitam |

prāsa-asi-śara-saṃyuktaṃ yuktaṃ parama-vājibhiḥ ||

adhiṣṭhitaṃ haya-jñena sūtenāptopadeśinā |

āruroha mahā-tejā rāvaṇiḥ samitiñjayaḥ ||

Translation

Bấy giờ Rāvaṇi—oai quang rực rỡ, chiến thắng nơi trận địa—cho trang sức cỗ chiến xa lộng lẫy, dát vàng huy hoàng, trang bị giáo, kiếm và tên; lại thắng yên bằng những tuấn mã thượng hạng. Được điều khiển bởi người đánh xe tinh thông ngựa và lời khuyên chân chính, chàng bước lên chiến xa.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• रथम्: chariot
• रथम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• भूषयित्वा: having adorned
• भूषयित्वा: Purvakala (पूर्वकाल/Prior action)
• Type: Verb
• Root: √भूष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund): 'having adorned'

• अथ: then
• अथ: Desha-kala (देश-काल/Sequencing)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (sequence particle)

• रुचिरम्: beautiful
• रुचिरम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रुचिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रथम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• हेमभूषितम्: adorned with gold
• हेमभूषितम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: हेम (प्रातिपदिक) + भूषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (instrumental sense): हेमेन भूषितम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रथम् इति विशेषणम्

• प्रासासिशरसंयुक्तम्: furnished with spears, swords, and arrows
• प्रासासिशरसंयुक्तम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रास (प्रातिपदिक) + असि (प्रातिपदिक) + शर (प्रातिपदिक) + संयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: समाहार-द्वन्द्वपूर्वक तत्पुरुष: (प्रास+असि+शर) इति साधनैः संयुक्तम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रथम् इति विशेषणम्

• युक्तम्: yoked
• युक्तम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: √युज् (धातु) → युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रथम् इति विशेषणम्

• परमवाजिभिः: with excellent horses
• परमवाजिभिः: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: परम (प्रातिपदिक) + वाजिन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय: परमाः वाजिनः; पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• अधिष्ठितम्: driven/controlled
• अधिष्ठितम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अधि-√स्था (धातु) → अधिष्ठित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; रथम् इति विशेषणम्

• हयज्ञेन: by the horse-knower
• हयज्ञेन: Kartr-sahakari (कर्ता-सहकारी/Agent-instrument)
• Type: Noun
• Root: हयज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• सूतेन: by the charioteer
• सूतेन: Karana (करण/Instrument/Agent)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• आप्तोपदेशिना: giving trustworthy advice
• आप्तोपदेशिना: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: आप्त (प्रातिपदिक) + उपदेशिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: आप्तः उपदेशः यस्य/आप्तोपदेशः (reliable counsel) → आप्तोपदेशिन्; पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सूतेन इति विशेषणम्

• आरुरोह: mounted
• आरुरोह: Kriya (क्रिया/Finite verb)
• Type: Verb
• Root: आ-√रुह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• महातेजाः: of great splendor
• महातेजाः: Karta (कर्ता/Subject epithet)
• Type: Noun
• Root: महत् (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि: महत् तेजः यस्य सः; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• रावणिः: Ravani (son of Ravana)
• रावणिः: Karta (कर्ता/Subject apposition)
• Type: Noun
• Root: रावणि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पितृव्युत्पन्न (patronymic)

• समितिञ्जयः: victor in battle
• समितिञ्जयः: Karta (कर्ता/Subject epithet)
• Type: Noun
• Root: समिति (प्रातिपदिक) + जि (धातु) → जय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष: समितौ जयः यस्य सः; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Context

Ravana's son ascended a decorated chariot yoked to horses, directed by a charioteer who could tender good advice and a knower of the nature of horses. It was a beautiful chariot decked with darts and swords adorned with gold which Ravana's son of extraordinarily bright, who has won enemies, ascended.

Characters & Entities

• Rāvaṇi (Indrajit)
• Rāvaṇa
• Ratha (chariot)
• Sūta (charioteer)
• Horses

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Power and preparation are ethically neutral; dharma depends on how strength is employed—here, martial excellence is shown without implying righteousness.

What is the narrative situation?

Indrajit prepares for combat by mounting a richly equipped chariot guided by a skilled charioteer.

Which character virtue is emphasized?

Discipline and strategic readiness are emphasized, though the epic later contrasts such prowess with the moral quality of the cause.