Sarga 42

Verse 1

ततस्तेराक्षसास्तत्रगत्वारावणमन्दिरम् ।न्यवेदयन्पुरींरुद्धांरामेणसहवानरैः ।।।।

Bấy giờ những La-sát ấy đi đến cung điện của Rāvaṇa và tâu báo rằng thành đã bị Rāma cùng các vānaras chiếm giữ, vây hãm bốn bề.

Verse 2

रुद्धांतुनगरींश्रुत्वाजातक्रोधोनिशाचरः ।विधानंद्विगुणंश्रुत्वाप्रासादंसोऽध्यरोहत ।।।।

Nghe tin kinh thành đã bị phong tỏa và chiếm giữ, chúa tể dạ-xoa dạ hành (Rāvaṇa) bừng bừng phẫn nộ; lại nghe rõ tình thế phòng thủ, hắn truyền tăng gấp đôi mọi bố trí rồi bước lên sân thượng cung điện.

Verse 3

सददर्शावृतांलङ्कांसशैलवनकाननाम् ।असङ्ख्येयैर्हरिगणैःसर्वतोयुद्धकाङ्क्षिभिः ।।।।

Ngài nhìn thấy Laṅkā, cùng núi non và rừng thẳm, bị vô số đoàn Vānara phủ kín bốn bề—ai nấy đều khát vọng giao chiến.

Verse 4

सदृष्ट्वावानरैःसर्वांवसुधांकवलीकृताम् ।कथंक्षपयितव्याःस्युरितिचिन्तापरोऽभवत् ।।।।

Thấy bầy Vānara phủ kín khắp mặt đất như thể đã nuốt trọn cõi địa cầu, hắn chìm trong nỗi lo nghĩ: “Làm sao có thể diệt trừ chúng đây?”

Verse 5

सचिन्तयित्वासुचिरंधैर्यमालम्ब्यरावणः ।राघवंहरियूथांश्चददर्शायतलोचनः ।।।।

Rāvaṇa, suy tính thật lâu rồi nương tựa vào lòng dũng cảm, với đôi mắt nhìn xa vững định, đã nhìn Rāghava cùng các đạo quân Vānara.

Verse 6

राघवःसहसैन्येनमुदितोनामपुप्लुवे ।लङ्कांददर्शगुप्तांवैसर्वतोराक्षसैर्वृताम् ।।।।

Rāghava, cùng với đại quân, lòng tràn hoan hỷ và tự tin, tiến lên và trông thấy Laṅkā—quả thật được canh giữ nghiêm mật, bốn phía đều bị Rākṣasa vây quanh.

Verse 7

दृष्ट्वादाशरथिर्लङ्कांचित्रध्वजपताकिनीम् ।जगामसहसासीतांदूयमानेनचेतसा ।।।।

Khi Đấng con của Daśaratha trông thấy Laṅkā rực rỡ với muôn vàn cờ xí, tâm Ngài lập tức hướng về Sītā; lòng Ngài bừng cháy trong nỗi ưu sầu khắc khoải.

Verse 8

अत्रसामृगशावाक्षीमत्कृतेजनकात्मजा ।पीड्यतेशोकसन्तप्ताकृशास्थण्डिलशायिनी ।।।।

Tại đây, nàng Sītā mắt như nai con, ái nữ của vua Janaka, vì ta mà chịu khổ: bị sầu bi thiêu đốt, thân hình gầy mòn, nằm trên nền đất trơ trọi.

Verse 9

पीड्यमानांसधर्मात्मावैदेहीमनुचिन्तयन् ।क्षिप्रमाज्ञापयामासवानरान्द्विषतांवधे ।।।।

Bậc dharma ấy, luôn tưởng niệm Vaidehī đang chịu khổ, liền mau chóng truyền lệnh cho các Vānara tiêu diệt kẻ thù đối nghịch.

Verse 10

एवमुक्तेतुवचनेरामेणाक्लिष्टकर्मणा ।संघर्षमाणाःप्लवगाःसिम्हनादैरनादयन् ।।।।

Khi Rāma—bậc hành động không làm khổ người hiền—nói lời ấy xong, các bầy khỉ, hăm hở xung trận, liền gầm vang như sư tử.

Verse 11

शिखरैर्विकिरामैनांलङ्कांमुष्टिभिरेववा ।इतिस्मदधिरेसर्वेमनांसिहरियूथपाः ।।।।

Tất cả các thủ lĩnh bầy vānaras đều quyết trong lòng: “Chúng ta sẽ đập tan Laṅkā này—nếu không bằng những đỉnh núi xé rời, thì cũng bằng chính nắm tay trần.”

Verse 12

उद्यम्यगिरिशृङ्गाणिशिखराणिमहान्तिच ।तरूंश्चोत्पाट्यविविधांस्तिष्ठन्तिहरियूथपाः ।।।।

Giơ cao những mỏm núi, những đỉnh lớn sừng sững, lại nhổ bật các loài cây muôn dạng; các thủ lĩnh vānara đứng vững, sẵn sàng giao chiến.

Verse 13

प्रेक्षतोराक्षसेन्द्रस्यतान्यनीकानिभागशः ।राघवप्रियकामार्थंलङ्कामारुरुहुस्तदा ।।।।

Ngay trước mắt chúa tể rākṣasa, các đạo quân ấy của vānara liền chia từng bộ phận trèo lên Laṅkā, khát khao hoàn thành điều làm đẹp lòng Rāghava.

Verse 14

तेताम्रवक्त्राहेमाभारामार्थेत्यक्तजीविताः ।लङ्कामेवाभ्यवर्तन्तसालतालशिलायुधाः ।।।।

Những vānara ấy—kẻ mặt đỏ như đồng, người rực sáng như vàng—vì đại nghĩa của Rāma mà coi nhẹ sinh mạng, ào thẳng về Laṅkā, lấy cây sāla, tāla và đá làm vũ khí.

Verse 15

तेद्रुमैःपर्वताग्रैश्चमुष्टिभिश्चप्लवङ्गमाः ।प्राकाराग्राण्यरण्यानिममन्थुस्तोरणानिच ।।।।

Với cây rừng, với mỏm núi, và cả nắm đấm của mình, bầy plavaṅgama ấy nện vỡ các đỉnh tường thành và đập tan những cổng vòm của đô thành.

Verse 16

पारिखाःपूरयन्तिस्मप्रसन्नसलिलायुताः ।पांसुभिःपर्वताग्रैश्चतृणैःकाष्ठैश्चवानराः ।। ।।

Bầy vānara bắt đầu lấp đầy các hào nước—dẫu nước trong veo—bằng đất cát, mỏm núi, cỏ rác và những khúc gỗ.

Verse 17

ततःसहस्रयूथाश्चकोटीयूथाश्चवानराः ।कोटीशतयुताश्चान्येलङ्कामारुरुहुस्तदा ।।।।

Bấy giờ, các vānara—kẻ theo đoàn ngàn, đoàn vạn, đoàn ức, lại có kẻ theo trăm ức—đồng loạt trèo lên thành Laṅkā.

Verse 18

काञ्चनानिप्रमृद्नन्तस्तोरणानिप्लवङ्गमाः ।कैलासशिखराभानिगोपुराणिप्रमथ्यच ।।।।

Bầy khỉ chiến binh nghiền nát những cổng vòm bằng vàng, lại phá tan các gopura cao vút, rực sáng như đỉnh Kailāsa.

Verse 19

आप्लवन्तःप्लवन्तश्चगर्जन्तश्चप्लवङ्गमाः ।लङ्कांतामभिधावन्तिमहावारणसंनिभाः ।।।।

Vừa nhảy vọt vừa lao nhanh, gầm vang khi xông tới, các chiến sĩ vānara ập về Laṅkā, đông dày đáng sợ như đàn voi lớn.

Verse 20

जयत्यतिबलोरामोलक्ष्मणश्चमहाबलः ।राजाजयतिसुग्रीवोराघवेणाभिपालितः ।।।।

“Chiến thắng thuộc về Rāma oai lực vô song, và chiến thắng thuộc về Lakṣmaṇa đại lực! Chiến thắng cũng thuộc về Vua Sugrīva—được Rāghava che chở, hộ trì.”

Verse 21

इत्येवंघोषयन्तश्चगर्जन्तश्चप्लवङ्गमाः ।अभ्यधावन्तलङ्कायाःप्राकारंकामरूपिणः ।।।।

Nói như thế và gầm vang dữ dội, các Vānara biến hóa tùy ý liền xông thẳng đến tường thành Laṅkā.

Verse 22

वीरबाहुःसुबाहुश्चनलश्चवनगोचरः ।निपीड्योपनिविष्टास्तेप्राकारंहरियूथपाः ।एतस्मिन्नन्तरेचक्रुःस्कन्धावारनिवेशनम् ।। ।।

Vīrabāhu, Subāhu và Nala—kẻ quen đi trong nẻo rừng—đều dồn sức ép sát, chiếm giữ trên tường thành như các thủ lĩnh Vānara; trong lúc ấy họ lập doanh trại quân, an trí doanh sở.

Verse 23

पूर्वद्वारंतुकुमुदःकोटीभिर्दशभिर्वृतः ।आवृत्यबलवांस्तस्थौहरिभिर्जितकाशिभिः ।।।।

Còn ở cửa Đông, Kumuda được mười koṭi bầy khỉ vây quanh, hùng mạnh đứng chặn giữ; đoàn quân Vānara rực sáng như đã nắm sẵn chiến thắng.

Verse 24

साहाय्यार्थंतुतस्यैवनिविष्टःप्रघसोहरिः ।पनसश्चमहाबाहुर्वानरैर्बहुभिर्वृतः ।।।।

Để trợ lực cho ông, khỉ Praghāsa cũng đến đóng giữ tại đó; và Panasa tay mạnh nữa, được nhiều Vānara vây quanh, đứng sẵn sàng tiếp ứng.

Verse 25

दक्षिणंद्वारमागम्यवीरःशतबलिःकपिः ।आवृत्यबलवांस्तस्थौविंशत्याकोटिभिर्वृतः ।।।।

Đến cửa Nam, dũng sĩ khỉ Śatabali hùng mạnh đứng chặn giữ, được hai mươi koṭi quân vây quanh.

Verse 26

सुषेणःपश्चिमद्वारंगतस्तारापिताहरिः ।आवृत्यबलवांस्तस्थौषष्टिकोटिभिरावृतः ।।।।

Suṣeṇa, phụ vương của Tārā, tiến đến cửa Tây; bậc hùng lực ấy phong tỏa nghiêm mật, đứng vững giữa sáu mươi ức quân Vānara vây quanh.

Verse 27

उत्तरंद्वारमासाद्यरामःसौमित्रिणासह ।आवृत्यबलवांस्तस्थौसुग्रीवश्चहरीश्वरः ।।।।

Đến cửa Bắc, Rāma cùng Saumitri (Lakṣmaṇa) phong tỏa và đứng vững; Sugrīva nữa—chúa tể loài Vānara—cũng giữ vị trí tại đó.

Verse 28

गोलाङ्गूलोमहाकायोगवाक्षोभीमदर्शनः ।वृतःकोट्यामहावीर्यस्तस्थौरामस्यपार्श्वतः ।।।।

Gavākṣa—thuộc giống Golāṅgūla, thân hình vĩ đại, dung mạo đáng sợ—đứng bên cạnh Rāma, quanh mình là một ức Vānara dũng mãnh phi thường.

Verse 29

ऋक्षाणांभीमवेगानांधूम्रःशत्रुनिबर्हणः ।वृतःकोट्यामहावीर्यस्तस्थौरामस्यपार्श्वतः ।।।।

Dhūmra, bậc diệt thù, đứng bên cạnh Rāma; quanh Ngài là một ức gấu có tốc lực kinh người, uy mãnh đáng sợ, lừng danh đại dũng.

Verse 30

सन्नद्धस्तुमहावीर्योगदापाणिर्विभीषणः ।वृतोयस्तैस्तुसचिवैस्तस्थौतत्रमहाबलः ।।।।

Bấy giờ, Vibhīṣaṇa—đại dũng, đại lực—đã chỉnh tề giáp trụ, tay cầm chùy, được các vị đại thần vây quanh, đứng vững nơi ấy.

Verse 31

गजोगवाक्षोगवयःशरभोगन्धमादनः ।समन्तात्परिधावन्तोररक्षुर्हरिवाहिनीम् ।।।।

Gaja, Gavākṣa, Gavaya, Śarabha và Gandhamādana chạy vòng khắp bốn phía, canh giữ nghiêm mật, hộ vệ đại quân Vānara.

Verse 32

ततःकोपपरीतात्मारावणोराक्षसेश्वरः ।निर्याणंसर्वसैन्यानांद्रुतमाज्ञापयत्तदा ।।।।

Khi ấy, Rāvaṇa—chúa tể loài Rākṣasa—tâm trí bị cơn phẫn nộ bao trùm, liền truyền lệnh cho toàn quân mau chóng xuất chinh.

Verse 33

एतच्छ्रुत्वाततोवाक्यंरावणस्यमुखोद्गतम् ।सहसाभीमनिर्घोषमुद्घुष्टंरजनीचरैः ।।।।

Nghe lời ấy vừa thốt ra từ miệng Rāvaṇa, bọn dạ hành giả lập tức đồng loạt gầm thét, phát ra tiếng rống ghê rợn.

Verse 34

ततःप्रचोदिताभेर्यश्चन्द्रपाण्डरपुष्कराः ।हेमकोणाहताभीमाराक्षसानांसमन्ततः ।।।।

Rồi những trống bheri mặt trắng như trăng được bọn Rākṣasa khắp bốn bề dùng dùi vàng đánh dồn, vang lên tiếng động kinh hồn.

Verse 35

विनेदुश्चमहाघोषाःशङ्खाःशतसहस्रशः ।राक्षसानांसुघोराणांमुखमारुतपूरिताः ।।।।

Hàng trăm ngàn tù và ốc pháp vang rền đại tiếng; bọn La-sát dữ tợn thổi bằng luồng gió nơi miệng, khiến âm thanh gầm dậy khắp nơi.

Verse 36

तेबभुःशुभनीलाङ्गाःसशङ्खारजनीचराः ।विद्युन्मण्डलसन्नद्धाःसबलाकाइवाम्बुदाः ।।।।

Những kẻ hành dạ ấy, thân sắc xanh thẫm mà rực sáng, tay mang ốc pháp, hiện ra như mây đen: quanh mình như thắt vòng điện quang, tựa mây mưa có hạc trắng bay theo.

Verse 37

निष्पतन्तिततःसैन्याहृष्टारावणचोदिताः ।समयेपूर्यमाणस्यवेगाइवमहोदधेः ।।।।

Được Rāvaṇa thúc giục, các đạo quân liền hớn hở xông ra; thế tiến dâng trào mau lẹ như thủy triều cuộn của đại dương vào giờ tận kiếp.

Verse 38

ततोवानरसैन्येनमुक्तोनादःसमन्ततः ।मलयःपूरितोयेनससानुप्रस्थकन्दरः ।।।।

Bấy giờ, đạo quân Vānara từ bốn phía phóng ra tiếng rống lớn; nhờ đó núi Malaya tràn đầy vang động—từ sườn dốc, sống núi đến hang động đều dội âm.

Verse 39

शङ्खदुन्दुभिसंघुष्टःसिम्हनादस्तरस्विनाम् ।पृथिवींचान्तरिक्षंचसागरंचैवनादयन् ।।।।

Hòa cùng tiếng ốc pháp và trống dồn, tiếng rống sư tử của các bậc dũng mãnh vang lên, làm rung động đất và trời—đến cả biển cả cũng ngân vang theo.

Verse 40

गजानांबृंहितैःसार्धंहयानांहेषितैरपि ।रथानांनेमिघोषैश्चरक्षसाम्वदनस्वनः ।। ।।

Cùng tiếng voi rống vang, tiếng ngựa hí dồn dập, tiếng bánh xe chiến xa ầm ầm, và tiếng hò hét từ miệng bọn Rākṣasa—âm thanh náo động ấy dâng lên lan khắp.

Verse 41

एतस्मिन्नन्तरेघोरःसङ्ग्रामःसमवर्तत ।रक्षसांवानराणांचयथादेवासुरेपुरा ।।।।

Ngay lúc ấy, một trận chiến kinh hoàng bùng nổ giữa Rākṣasa và Vānara, như thuở xưa chư Deva giao tranh cùng Asura.

Verse 42

तेगदाभिःप्रदीप्ताभिःशक्तिशूलपरश्वधैः ।निजघ्नुर्वानरान्घोराःकथयन्तःस्वविक्रमान् ।।।।

Tự khoe sức mạnh của mình, những Rākṣasa hung tợn ấy dùng chùy rực lửa, lao, đinh ba và rìu mà đánh ngã các Vānara.

Verse 43

राजाजयतिसुग्रीवइतिशब्दोमहानभूत् ।राजन्जयजयेत्युक्त्वास्वस्वनामकथान्ततः ।।।।

Một tiếng hô lớn vang lên: “Vua Sugrīva chiến thắng!” Rồi họ reo: “Muôn thắng, bệ hạ, muôn thắng!” và giữa cơn hỗn chiến, ai nấy cũng hô to tên mình.

Verse 44

तथावृक्षैर्महाकायाःपर्वताग्रैश्चवानराः ।निजघ्नुस्तानिरक्षांसिनखैर्दन्तैश्चवेगिताः ।।।।

Cũng vậy, các Vānara thân hình vĩ đại đã dùng cây rừng và những đỉnh núi mà đánh giết bọn Rākṣasa; rồi lao xông tới, chúng xé nát chúng bằng móng vuốt và răng nanh, đầy uy lực.

Verse 45

राक्षसास्त्वपरेभीमाःप्राकारस्थामहीगतान् ।भिन्दिपालैश्चखड्गैश्चशूलैश्चैवव्यदारयन् ।।।।

Nhưng những Rākṣasa khác, hung tợn đáng sợ, đứng trên tường thành, đã dùng bhindipāla, gươm và đinh ba mà đâm chém, xé rách các Vānara ở dưới mặt đất.

Verse 46

वानराश्चापिसङ्क्रुद्धाःप्राकारस्थान्महीगताः ।राक्षसान्पातयामासुःसमाप्लुत्यप्लवङ्गमाः ।।।।

Các Vānara cũng nổi giận, từ mặt đất lao vọt lên; bầy plavaṅgama nhảy bổ, kéo lôi và quật ngã xuống đất bọn Rākṣasa đang đứng trên tường lũy.

Verse 47

ससम्प्रहारस्तुमुलोमांसशोणितकर्दमः ।रक्षसांवानराणांचसम्बभूवाद्भुतोपमाः।।।।

Cuộc giao chiến dữ dội ấy trở nên ầm ầm cuồng loạn, như vũng lầy thịt và máu giữa Rākṣasa và Vānara—ghê rợn trước mắt, kinh người bởi sức dữ.