Sarga 102

Verse 1

शक्त्याविनिहतंदृष्टवारावणेनबलीयसा ।लक्ष्मणंसमरेशूरंरूधिरौघपरिप्लुतम् ।।।।स दत्त्वातुमुलंयुद्धंरावणस्यदुरात्मनः ।विसृजन्नेवबाणौघान् सुषेणमिदमब्रवीत् ।।।।

Thấy Lakṣmaṇa anh dũng bị cây lao của Rāvaṇa cực kỳ hùng mạnh đánh gục giữa chiến trường, thân ngập trong dòng máu, Rāma vẫn dốc sức giao chiến dữ dội với kẻ ác tâm ấy—tay không ngừng phóng mưa tên—rồi cất lời nói với Suṣeṇa.

Verse 2

शक्त्याविनिहतंदृष्टवारावणेनबलीयसा ।लक्ष्मणंसमरेशूरंरूधिरौघपरिप्लुतम् ।।6.102.1।।स दत्त्वातुमुलंयुद्धंरावणस्यदुरात्मनः ।विसृजन्नेवबाणौघान् सुषेणमिदमब्रवीत् ।।6.102.2।।

Thấy Lakṣmaṇa anh dũng trong chiến trận bị ngọn giáo của Rāvaṇa hùng mạnh đánh gục, thân ngập trong dòng máu tuôn trào, Rāma—vừa giao chiến dữ dội với kẻ ác ấy, vừa không ngừng phóng ra mưa tên—đã nói những lời này với Suṣeṇa.

Verse 3

एषरावणवीर्येणलक्ष्मणःपतितोभुविः ।सर्पवच्चेष्टतेवीरोभूमौशोकमुदिरीयन् ।।।।

Bị sức mạnh của Rāvaṇa đánh gục, Lakṣmaṇa ngã xuống đất; vị anh hùng ấy quằn quại trên nền đất như rắn, khơi dậy nỗi sầu bi.

Verse 4

शोणितार्द्रमिमंवीरंप्राणैःप्रियतरंमम ।पश्यतोममकाशक्तिर्योद्धुंपर्याकुलात्मनः ।।।।

Khi ta nhìn thấy người anh hùng này—người thân yêu hơn cả mạng sống của ta—đẫm máu, tâm trí ta trở nên rối bời. Làm sao ta có đủ sức mạnh để chiến đấu?

Verse 5

अ यं स समरश्लाघीभ्रातामेशुभलक्षणः ।यदिपञ्चत्वमापन्नःप्राणैर्मेकिंसुखेनवा ।।।।

Người em trai này của ta—nổi tiếng trong chiến trận và mang những dấu hiệu tốt lành—nếu nó đã gặp cái chết, thì cuộc sống hay hạnh phúc có ích gì cho ta?

Verse 6

लज्जतीवहिवीर्यंभ्रश्यतीवकराद्धनुः ।सायकाव्यवसीदन्तिदृष्टिर्भाष्पवशंगता ।।।।

Lòng dũng cảm của ta dường như co lại trong sự xấu hổ; cây cung dường như trượt khỏi tay ta; những mũi tên của ta rơi xuống, và tầm nhìn của ta đã bị che khuất bởi những giọt nước mắt.

Verse 7

अवसीदन्तिगात्राणिस्वप्नयानेनृणामिव ।चिन्तामेवर्ततेतीव्रामुमूर्षापि च जायते ।।।।

Tay chân ta rã rời, như thể ta đang di chuyển trong một giấc mơ; nỗi lo lắng dữ dội dâng trào trong ta, và thậm chí ý muốn chết cũng nảy sinh.

Verse 8

भ्रातरंनिहतंदृष्टवारावणेनदुरात्मना ।विष्टनन्तंतुदुःखार्तंमर्मण्यभिहतंभृशम् ।।।।

Thấy người em bị Rāvaṇa ác tâm đánh gục—bị thương nặng nơi chỗ yếu hại, quằn quại trong đau đớn—(Rāma bàng hoàng).

Verse 9

राघवोभ्रातरंदृष्टवाप्रियंप्राणंबहिश्चरम् ।दुःखेनमहताविष्टोध्यानशोकपरायणः ।।।।

Rāghava thấy người em—quý hơn cả mạng sống, như chính sinh mệnh mình ở ngoài thân—liền bị nỗi khổ lớn bao trùm, chỉ còn chìm trong trầm tư sầu thảm.

Verse 10

परंविषादमापन्नोविललापाकुलेन्द्रियः ।भ्रातरंनिहतंदृष्टवालक्ष्मणंरणपांसुषु ।।।।

Thấy em trai Lakṣmaṇa bị đánh gục giữa bụi mù chiến địa, Rāma chìm vào nỗi sầu thảm tột cùng; các căn rối loạn, Ngài cất tiếng than khóc.

Verse 11

विजयोऽपिहिमेशूर न प्रियायोपकल्पते ।अचक्षुर्विषयश्चन्द्रःकांप्रीतिंजनयिष्यति ।।।।

Hỡi dũng sĩ, ngay cả chiến thắng cũng chẳng đem lại niềm vui cho ta. Trăng kia, đối với kẻ không còn thấy được, thì có thể khơi dậy hoan hỷ nào?

Verse 12

किंमेयुद्धेनकिंप्राणैर्युद्धकार्यं न विद्यते ।यत्रायंनिहतश्शेतेरणमूर्धनिलक्ष्मणः ।।।।

Chiến trận này có ích gì cho ta, mạng sống này có ích gì? Khi Lakṣmaṇa nằm gục, bị đánh ngã ngay nơi đầu mũi trận tiền, thì việc chiến đấu còn có mục đích nào nữa?

Verse 13

यथैवमांवनंयान्तमनुयातिमहाद्युतिः ।अहमप्युपयास्यामितथैवैनंयमक्षयम् ।।।।

Như Lakṣmaṇa rực rỡ hào quang đã theo ta khi ta vào rừng, thì nay ta cũng sẽ theo chàng như thế—đến cõi Yama bất diệt, Chúa tể Tử thần.

Verse 14

इष्टबन्धुजनोनित्यंमां स नित्यमनुव्रतः ।इमामवस्थांगमितोराक्षसैःकूटयोधिभिः ।।।।

Người ấy hằng yêu thương thân quyến, và luôn trung tín theo sau ta; vậy mà đã bị bọn Rākṣasa—những kẻ dùng mưu trá để giao chiến—đẩy vào cảnh ngộ thảm khốc này.

Verse 15

देशेदेशेकलत्राणिदेशेदेशे च बान्दवाः ।तंतुदेशं न पश्यामियत्रभ्रातासहोदरः ।।।।

Ở nơi này nơi khác có thể tìm được thê thất, ở nơi này nơi khác cũng có thể gặp bà con; nhưng ta chẳng thấy miền đất nào có thể tìm lại được một người anh em ruột thịt, cùng một mẹ sinh ra.

Verse 16

इत्येवंविलपन्तंतंशोकविह्वलितेद्रनियम् ।विवेष्टमानंकरुणमच्छवसन्तंपुनःपुनः ।।।।राममाश्वासयनवीरसुषेनोवाक्यमब्रवीत

Rāma than khóc như vậy, các căn bị sầu khổ làm cho rối loạn, quằn quại trong bi ai, thở dốc từng hồi không dứt. Khi ấy dũng sĩ Suṣeṇa an ủi Ngài và cất lời.

Verse 17

किनुराज्येनदुर्धर्षलक्ष्मणेनविनामम ।कथंवक्ष्याम्यहंत्वम्बांसुमित्रांपुत्रवत्सलाम् ।।।।

“Không có Lakṣmaṇa—bậc khó ai khuất phục—thì vương quốc đối với ta có nghĩa gì? Và ta làm sao có thể thưa với mẫu thân Sumitrā, người mẹ hiền luôn thương con?”

Verse 18

न मृथोयंमहाबाहो लक्ष्मणोलक्षमिवर्धन: ।न चास्यविक्रतंवक्त्रानापिशस्वासं न निष्प्रभं ।।।।

Hỡi Rāma tay mạnh, bậc làm tăng trưởng phúc lộc—Lakṣmaṇa chưa chết. Sắc diện chàng không biến dạng; hơi thở chưa dứt; quang huy cũng chưa tàn.

Verse 19

सुप्रभंसुप्रसन्नं च मुखमस्यनिरीक्ष्यताम् ।।।।पद्मपत्रतलौहस्तौसुप्रसन्ने च लोचने ।

Hãy nhìn xem: gương mặt chàng rạng ngời và an tịnh; đôi bàn tay như mặt lá sen; đôi mắt cũng trong sáng, hiền hòa.

Verse 20

ऐ वं न विद्यतेरूपंगतासूनांविशम्पते ।।।।माविषादंमृकृथावीरसप्राणोऽयमरिन्दम ।

Bạch bậc chúa giữa loài người, dung mạo như thế chẳng hề có nơi kẻ đã lìa sinh khí. Hỡi dũng sĩ, chớ buông lòng sầu não—bậc hàng phục quân thù này vẫn còn hơi thở.

Verse 21

आ ख्यासतितुप्रसुप्तस्यस्रस्तगात्रस्यभूतले ।।।।सोच्छवासंहृदयंवीरकम्पमानंमुहुर्मुहुः ।

Dẫu nằm trên đất như người đang ngủ, tay chân rã rời, nhưng hơi thở còn ra vào, và trái tim của vị anh hùng vẫn rung động liên hồi—điều ấy báo rõ rằng sinh mệnh vẫn còn.

Verse 22

एवमुक्त्वामहाप्राज्ञःसुषेणोराघवंवचः ।।।।समीपस्थमुवाचेदंहनूमन्तंमहाकपिम् ।

Nói xong lời ấy với Rāghava, bậc đại trí Suṣeṇa liền hướng về Hánumān—đại hầu đứng gần bên—mà cất lời.

Verse 23

सौम्य शीघ्रमितोगत्वाशैलमौषधिपर्वतम् ।।।।पूर्वंतुकथितोयोऽसौवीर जाम्बवताशुभ: ।दक्षिणेशिखरेजातामोषधिमानय ।।।।सवर्णकरणींनाम्नासावर्ण्यकरणींतथा ।सञ्जीवकरणींवीरसन्धानीं च महौषधीम् ।।।।सञ्जीवनार्धंवीरस्यलक्ष्मणस्यमहात्मनः ।

Này hiền giả, hãy mau rời đây đến núi Dược Thảo—ngọn núi cát tường mà Jāmbavān trước đã nói cho ngươi, hỡi dũng sĩ. Hãy đem về những linh dược mọc trên đỉnh phía nam: Savarṇakaraṇī, Sāvarṇyakaraṇī, Sañjīvakaraṇī, cùng đại dược Sandhāni—để cứu sống Lakṣmaṇa, bậc đại hùng, đại tâm.

Verse 24

सौम्य शीघ्रमितोगत्वाशैलमौषधिपर्वतम् ।।6.102.23।।पूर्वंतुकथितोयोऽसौवीर जाम्बवताशुभ: ।दक्षिणेशिखरेजातामोषधिमानय ।।6.102.24।।सवर्णकरणींनाम्नासावर्ण्यकरणींतथा ।सञ्जीवकरणींवीरसन्धानीं च महौषधीम् ।।6.102.25।।सञ्जीवनार्धंवीरस्यलक्ष्मणस्यमहात्मनः ।

Được dặn như vậy, Hánumān rực rỡ liền đến núi Dược Thảo; nhưng vì không nhận ra những đại linh dược ấy, ngài rơi vào nỗi băn khoăn lo nghĩ.

Verse 25

सौम्य शीघ्रमितोगत्वाशैलमौषधिपर्वतम् ।।6.102.23।।पूर्वंतुकथितोयोऽसौवीर जाम्बवताशुभ: ।दक्षिणेशिखरेजातामोषधिमानय ।।6.102.24।।सवर्णकरणींनाम्नासावर्ण्यकरणींतथा ।सञ्जीवकरणींवीरसन्धानीं च महौषधीम् ।।6.102.25।।सञ्जीवनार्धंवीरस्यलक्ष्मणस्यमहात्मनः ।

Hỡi dũng sĩ, hãy đem đến những đại linh dược mang danh Savarṇakaraṇī, Sāvarṇyakaraṇī, lại cả Sañjīvakaraṇī và Sandhānī—để cứu sinh, khiến Lakṣmaṇa anh hùng, bậc đại tâm, được hồi phục mạng sống.

Verse 26

इत्येवमुक्तोहनुमान्गत्वाचौषथिपर्वतम् ।।।।चिन्तामभ्यगमछ्रचीमानजानं स्ता महौषधीः ।

Được dặn như vậy, Hánumān rực rỡ liền đến núi Dược Thảo; nhưng vì không nhận ra những đại linh dược ấy, ngài rơi vào nỗi băn khoăn lo nghĩ.

Verse 27

तस्यबुद्धि: समुत्पन्नामारुतेरमितौजसः ।।।।इदमेवगमिष्यामिगृहीत्वाशिखरंगिरेः ।

Bấy giờ nơi Hánumān—con của Thần Gió, sức lực vô lượng—bừng dậy quyết tâm sắc bén: “Ta sẽ lập tức lên đường, mang luôn cả đỉnh núi này.”

Verse 28

अस्मिंस्तुशिखरेजातामोषधिंतांसुखावहाम् ।।।।प्रतर्केणावगच्छामिसुषेणोह्यवमब्रवीत् ।

Ta suy luận rằng chính trên đỉnh này mọc linh dược an lạc, đem lại sự chữa lành; bởi Suṣeṇa đã nói như vậy.

Verse 29

अगृह्ययदिगच्छामिविशल्यकरणीमहम् ।।।।कालात्ययेनदोषःस्याद्वैक्लब्यं च महद्भवेत् ।

Nếu ta đi mà không mang theo dược thảo Viśalyakaraṇī, thì vì chậm trễ sẽ sinh lỗi lầm, và sự rối loạn lớn lao ắt phát khởi.

Verse 30

इतिसञ्चिन्त्यहनूमान्गत्वाक्षिप्रंमहाबलः ।।।।आसाद्यपर्वतश्रेष्ठंप्रक्रम्यगिरेश्शिरः ।फुल्लनानातरुगणंसमुत्पाट्यमहाबलः ।।।।गृहीत्वाहरिशार्दूलोहस्ताभ्यांसमतोलयत् ।

Nghĩ vậy, Hánumān đại lực liền đi mau, đến ngọn núi bậc nhất; lên tới đỉnh núi, Ngài nhổ bật cả mỏm núi với muôn cây nở rộ. Bậc hùng sư giữa loài vānara ấy dùng đôi tay nâng lên và giữ cho vững.

Verse 31

इतिसञ्चिन्त्यहनूमान्गत्वाक्षिप्रंमहाबलः ।।6.102.30।।आसाद्यपर्वतश्रेष्ठंप्रक्रम्यगिरेश्शिरः ।फुल्लनानातरुगणंसमुत्पाट्यमहाबलः ।।6.102.31।।गृहीत्वाहरिशार्दूलोहस्ताभ्यांसमतोलयत् ।

Nắm giữ mỏm núi ấy, Hánumān vút lên giữa hư không—tựa đám mây đen như ngọc, đầy nước mưa, từ trời cao dâng vọt.

Verse 32

सनीलमिवजीमूतंतोयपूर्णंनभस्तलात् ।।।।उत्पपातगृहीत्वातुहनूमान् शिखरंगिरेः ।

Nắm giữ mỏm núi ấy, Hánumān vút lên giữa hư không—tựa đám mây đen như ngọc, đầy nước mưa, từ trời cao dâng vọt.

Verse 33

समागम्यमहावेगःसंन्यस्यशिखरंगिरेः ।।।।विश्रम्यकिञ्चिद्धनुमान्सुषेणमिदमब्रवीत् ।

Đến nơi với tốc lực lớn, Hánumān đặt mỏm núi xuống; nghỉ giây lát, Ngài nói với Suṣeṇa những lời này.

Verse 34

ओषधीर्नावगच्छामिताअहंहरिपुङ्गव ।।।।तदिदंशिखरंकृत्स्नंगिरेस्तस्याहृतंमया ।

“Hỡi bậc tối thượng trong loài vānara, ta không thể nhận ra các dược thảo ấy; vì vậy ta đã mang về đây trọn vẹn đỉnh núi của ngọn núi kia.”

Verse 35

एवंकथयमानंतुप्रशस्यपवनात्मजम् ।।।।सुषेणोवानरश्रेष्ठोजग्राहोत्पाट्यचौषधीः ।

Nghe con của Thần Gió nói như vậy, Suṣeṇa—bậc tối thắng trong loài Vānara—tán thán chàng, nhổ bật các dược thảo cần dùng và mang lấy.

Verse 36

विस्मितास्तुबभूवुस्तेसर्वेवानरपुङ्गवाः ।।।।दृष्टवाहनूमतःकर्मसुरैरपिसुदुष्करम् ।

Thấy công hạnh của Hanumān—việc làm ngay cả chư thiên cũng khó bề thực hiện—tất cả các thủ lĩnh Vānara đều kinh ngạc.

Verse 37

ततःसङ्क्षोदयित्वातामोषधिंवानरोत्तमः ।।।।लक्ष्मणस्यददौनस्तस्सुषेणस्सुमहाद्युतिः ।

Rồi Suṣeṇa—bậc tối thượng rực rỡ trong loài Vānara—giã nát dược thảo ấy và nhỏ vào hai lỗ mũi của Lakṣmaṇa.

Verse 38

विशल्यस्ससमाघ्रायलक्ष्मणःपरवीरहा ।।।।विशल्योविरुजश्शीघ्रमुदतिष्ठन्महीतलात् ।

Lakṣmaṇa, bậc diệt trừ các dũng tướng địch, vừa ngửi dược ấy liền được nhổ sạch mũi tên, hết đau đớn, và mau chóng đứng dậy khỏi mặt đất.

Verse 39

तमुत्थितंतुहरयोभूतलात्प्रेक्ष्यलक्ष्मणम् ।।।।साधुसावधितिसुप्रीतालक्ष्मणंप्रत्यपूजयन् ।

Thấy Lakṣmaṇa đứng dậy khỏi mặt đất, các Vānara mừng rỡ khôn xiết, đồng thanh reo: “Lành thay! Lành thay!”, rồi kính cẩn dâng lời tôn vinh đáp lễ Lakṣmaṇa.

Verse 40

एह्येहीत्यब्रवीद्रामोलक्ष्मणंपरवीरहा ।।।।सस्वजेस्नेहगाढं च बाष्पपर्याकुलेक्षणः ।

Rāma, bậc diệt trừ các dũng tướng địch, gọi Lakṣmaṇa: “Đến đây, đến đây!”; đôi mắt mờ lệ, Người ôm chặt em trong tình thương sâu nặng.

Verse 41

ब्रवीच्छपरिष्वज्यसौमित्रिंराघवस्तदा ।।।।दिष्ट्यात्वांवीरपश्यामिमरणात्पुनरागतम् ।

Bấy giờ Rāghava ôm chặt Saumitri mà nói: “Nhờ phúc lành, hỡi dũng sĩ, ta lại được thấy ngươi từ cõi chết trở về.”

Verse 42

न हिमेजीवितेनार्थस्सीतयाविजयनेवा ।।।।कोहिमेवदतेनार्धस्त्वयिपञ्चत्वमागते ।

“Với ta, mạng sống cũng chẳng còn ý nghĩa—dẫu là Sītā hay chiến thắng cũng vậy—nếu ngươi đã rơi vào tử vong; khi ấy, lời nói của ta còn giá trị gì nữa?”

Verse 43

इत्येवंवदतस्तस्यराघवस्यमहात्मनः ।।।।भिन्नश्शिथिलयावाचालक्ष्मणोवाक्यमब्रवीत् ।

Khi bậc đại hồn Rāghava nói như thế, Lakṣmaṇa, bị lay động bởi những lời nghẹn yếu ấy, liền cất tiếng đáp lại.

Verse 44

तांप्रतिज्ञांप्रतिज्ञायपुरासत्यपराक्रम ।।।।लघुःकश्चिदिवासत्त्वोनैवंवक्तुमिहार्हसि ।

Hỡi người có lòng dũng cảm dựa trên sự thật, đã lập lời thề đó trước đây, ngài không nên nói như thế này bây giờ, như thể ngài là một kẻ tầm thường, yếu đuối.

Verse 45

न हिप्रतिज्ञांकुर्वन्तिवितथांसत्यवादिनः ।।।।लक्षणंहिमहत्त्वस्यप्रतिज्ञापरिपालनम् ।

Bậc nói lời chân thật không bao giờ lập thệ nguyện hư dối; giữ trọn lời thề chính là dấu hiệu của bậc vĩ đại.

Verse 46

नैराश्यमुपगन्तुं च नालंतेमत्कृतेऽनघ ।।।।वधेनरावणस्याद्यप्रतिज्ञामनुपालय ।

Hỡi bậc vô tội, vì ta mà ngươi không nên rơi vào tuyệt vọng. Hôm nay, hãy giết Rāvaṇa để giữ trọn lời thề của mình.

Verse 47

नजीवन्यास्यतेशत्रुस्तवबाणपथंगतः ।।।।नर्दतस्तीक्षणदंष्ट्रस्यसिंहस्येवमहागजः ।

Kẻ thù nào đã bước vào đường tên của ngươi thì không thể thoát sống—như voi lớn không thể sống khi lọt vào nanh vuốt sư tử gầm rống, răng nanh sắc bén.

Verse 48

अहंतुवधमिच्छामिशीघ्रमस्यदुरात्मनः ।।।।यावदस्तं न यात्येषकृतकर्मादिवाकरः ।

Ta đây muốn thấy kẻ ác tâm ấy bị diệt ngay tức khắc, trước khi mặt trời—đã hoàn tất hành trình—lặn xuống.

Verse 49

यदिवधमिच्छसिरावणस्यसङ्ख्येयदि च कृतांहितवेच्छसिप्रतिज्ञाम् ।यदितवराजसुताभिलाषआर्यकुरु च वचोममशीघ्रमद्यवीर ।।।।

Hỡi bậc anh hùng, bậc cao quý—nếu ngài muốn Rāvaṇa bị diệt trong chiến trận, nếu ngài mong lời thệ nguyện vì lợi ích đã lập được viên thành, và nếu ngài khát khao ái nữ của đức vua—thì hôm nay hãy mau làm theo lời ta.