Sarga 100

Verse 1

महोदरमहापार्श्वौहतौदृष्टवातुराक्ष ।तस्मिंश्चनिहतेवीरेविरूपाक्षेमहाबले ।।6.100.1।।आविवेशमहान् क्रोधोरावणंतुमहामृधे ।सूतं सञ्चोदयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ।।6.100.2।।

Thấy các Rākṣasa Mahodara và Mahāpārśva bị giết, lại thấy dũng tướng Virūpākṣa đại lực cũng đã ngã xuống, giữa trận chiến dữ dội ấy, cơn thịnh nộ lớn tràn vào lòng Rāvaṇa. Hắn liền thúc giục người đánh xe và nói những lời này.

Verse 2

महोदरमहापार्श्वौहतौदृष्टवातुराक्ष ।तस्मिंश्चनिहतेवीरेविरूपाक्षेमहाबले ।।6.100.1।।आविवेशमहान् क्रोधोरावणंतुमहामृधे ।सूतं सञ्चोदयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ।।6.100.2।।

Thấy các Rākṣasa Mahodara và Mahāpārśva bị giết, lại thấy dũng tướng Virūpākṣa đại lực cũng đã ngã xuống, giữa trận chiến dữ dội ấy, cơn thịnh nộ lớn tràn vào lòng Rāvaṇa. Hắn liền thúc giục người đánh xe và nói những lời này.

Verse 3

निहतानाममात्यानांरुद्धस्यनगरस्य च ।दुःखमेवापनेष्यामि हत्या तौ रामलक्ष्मणौ ।।6.100.3।।

“Giết Rāma và Lakṣmaṇa, ta sẽ xua tan nỗi sầu của các đại thần đã ngã xuống và giải trừ khổ đau cho thành Laṅkā đang bị vây hãm.”

Verse 4

रामवृक्षंरणेहमनिसीतापुष्पफलप्रदम् ।प्रशाखायस्यसुग्रीवोजाम्बवान्कुमुदोनलः ।।6.100.4।।दिविदश्चैवमैन्दश्चअङ्गदोगन्दमादनः ।हनुमांश्चसुषेणव्चसर्वे च हरियूथपाः ।।6.100.5।।

Trong chiến trận, “cây Rāma” ấy sẽ bị đốn ngã—cây vốn định kết hoa và quả là Sītā. Những cành lớn của cây ấy là Sugrīva, Jāmbavān, Kumuda, Nala; lại có Dvivida, Mainda, Aṅgada, Gandhamādana, Hanumān, Suṣeṇa, cùng hết thảy các thủ lĩnh của đạo quân khỉ.

Verse 5

रामवृक्षंरणेहमनिसीतापुष्पफलप्रदम् ।प्रशाखायस्यसुग्रीवोजाम्बवान्कुमुदोनलः ।।6.100.4।।दिविदश्चैवमैन्दश्चअङ्गदोगन्दमादनः ।हनुमांश्चसुषेणव्चसर्वे च हरियूथपाः ।।6.100.5।।

Trong chiến trận, “cây Rāma” ấy sẽ bị đốn ngã—cây vốn định kết hoa và quả là Sītā. Những cành lớn của cây ấy là Sugrīva, Jāmbavān, Kumuda, Nala; lại có Dvivida, Mainda, Aṅgada, Gandhamādana, Hanumān, Suṣeṇa, cùng hết thảy các thủ lĩnh của đạo quân khỉ.

Verse 6

स दिशोदशघोषेणरथस्यातिरथोमहान् ।नादयन् प्रययौतूर्णंराघवंचाभ्यधावत ।।6.100.6।।

Vị đại chiến xa sư ấy, làm cho chiến xa gầm vang khiến mười phương chấn động, liền lao đi như gió và xông thẳng đến Rāghava (Rama).

Verse 7

पूरितातेनशब्देनसनदीगिरिकानना ।सञ्चचाल मही सर्वा त्रस्तसिंहमृगद्विजा ।।6.100.7।।

Bị âm thanh ấy tràn ngập, khắp mặt đất—cùng sông ngòi, núi non và rừng thẳm—đều rung chuyển; sư tử, muông thú và chim chóc đều kinh hãi.

Verse 8

तामसंसुमहाघोरंचकारास्त्रंसुदारुणम् ।निर्ददाहकपीन् सर्वांस्तेप्रपेतुःसमन्ततः ।।6.100.8।।

Hắn phóng ra vũ khí Tāmāsa, vô cùng u ám, ghê gớm và tàn khốc; nó thiêu đốt hết thảy bầy khỉ, khiến chúng ngã rạp khắp bốn phía.

Verse 9

उत्पपातरजोभूमौतैर्भग्नैःसम्प्रधावितैः ।न हितत्सहितुंशेकुर्भ्रह्मणानिर्मितंस्वयम् ।।6.100.9।।

Bụi đất bốc lên từ mặt đất khi những đội quân tan vỡ chạy tán loạn khắp nơi; vì họ không thể chịu nổi vũ khí ấy, do chính Phạm Thiên (Brahmā) tạo tác.

Verse 10

तान्यनीकान्यनेकानि रावणस्य शरोत्तमैः ।दृष्टवाभग्नानि शतशो राघवः पर्यवस्थितः ।।6.100.10।।

Thấy muôn đội hình của Rāvaṇa bị những mũi tên thượng hạng của ngài bắn tan vỡ hàng trăm lượt, Rāghava vẫn đứng vững tại chỗ, kiên định không hề lay chuyển.

Verse 11

ततोराक्षसशार्दूलोविद्राव्यहरिवाहिनीम् ।स ददर्शततोरामंतिष्ठन्तमपराजितम् ।।6.100.11।।लक्ष्मणेनसहभ्रात्राविष्णुनावासवंयथा ।अलिखन्तमिवाकाशमवष्टभ्यमहद्धनुः ।।6.100.12।।पद्मपत्रविशालाक्षंदीर्घबाहुमरिन्दमम् ।

Bấy giờ, mãnh hổ trong loài Rākṣasa, sau khi xua tan đạo quân Vānara, liền trông thấy Rāma đứng đó bất khả chiến bại—cùng người em Lakṣmaṇa, như Viṣṇu đứng bên Vāsava (Indra)—tay chống giữ cây đại cung, như thể cào rạch cả bầu trời; mắt rộng như cánh sen, tay dài, bậc hàng phục kẻ thù.

Verse 12

ततोराक्षसशार्दूलोविद्राव्यहरिवाहिनीम् ।स ददर्शततोरामंतिष्ठन्तमपराजितम् ।।6.100.11।।लक्ष्मणेनसहभ्रात्राविष्णुनावासवंयथा ।अलिखन्तमिवाकाशमवष्टभ्यमहद्धनुः ।।6.100.12।।पद्मपत्रविशालाक्षंदीर्घबाहुमरिन्दमम् ।

Bấy giờ, mãnh hổ trong loài Rākṣasa, sau khi xua tan đạo quân Vānara, liền trông thấy Rāma đứng đó bất khả chiến bại—cùng người em Lakṣmaṇa, như Viṣṇu đứng bên Vāsava (Indra)—tay chống giữ cây đại cung, như thể cào rạch cả bầu trời; mắt rộng như cánh sen, tay dài, bậc hàng phục kẻ thù.

Verse 13

ततोरामोमहातेजाःसौमित्रिसहितोबली ।।6.100.13।।वानरांश्चरणेभग्नानापतन्तं च रावणम् ।समीक्ष्यराघवोहृष्टोमध्येजग्राहकार्मुकम् ।।6.100.14।।

Bấy giờ, Rāma dũng mãnh, rực rỡ đại quang minh, cùng Saumitri (Lakṣmaṇa) ở bên, thấy các chiến sĩ vānara bị đánh tan trong trận và Rāvaṇa đang xông tới, Rāghava lòng bừng dậy niềm hân hoan quyết chiến, liền giữa chiến địa nắm chặt cây cung.

Verse 14

ततोरामोमहातेजाःसौमित्रिसहितोबली ।।6.100.13।।वानरांश्चरणेभग्नानापतन्तं च रावणम् ।समीक्ष्यराघवोहृष्टोमध्येजग्राहकार्मुकम् ।।6.100.14।।

Bấy giờ, Rāma dũng mãnh, rực rỡ đại quang minh, cùng Saumitri (Lakṣmaṇa) ở bên, thấy các chiến sĩ vānara bị đánh tan trong trận và Rāvaṇa đang xông tới, Rāghava lòng bừng dậy niềm hân hoan quyết chiến, liền giữa chiến địa nắm chặt cây cung.

Verse 15

विस्फारयितुमारेभेततः स धनुरुत्तमम् ।महावेगंमहानादंनिर्भन्दन्निवमेदिनीम् ।।6.100.15।।

Bấy giờ Ngài bắt đầu giương kéo cây cung thượng hảo; sức bật mãnh liệt, tiếng vang như sấm, tựa như xé toạc cả mặt đất.

Verse 16

रावणस्य च बाणौघैरामविस्फारितेन च ।शब्देनराक्षसास्तेन पेतुश्च शतशस्तदा ।।6.100.16।।

Giữa mưa tên dồn dập của Rāvaṇa và tiếng dây cung Rāma vang rền khi kéo căng, bấy giờ các rākṣasa ngã xuống hàng trăm.

Verse 17

तयोःशरपथंप्राप्यरावणोराजपुत्रयोः ।स बभौ च यथाराहुःसमीपशशिसूर्ययोः ।।6.100.17।।

Khi Rāvaṇa tiến vào tầm đường tên của hai vị vương tử, hắn hiện ra như Rāhu áp sát mặt trăng và mặt trời.

Verse 18

तमिच्छन् प्रधमम् योद्धुंलक्ष्मणोनिशितैःशरैः ।मुमोचधनुरायम्यशरानग्निशिखोपमान् ।।6.100.18।।

Muốn giao chiến trước tiên với hắn, Lakṣmaṇa kéo căng cung và phóng những mũi tên sắc bén, tựa lưỡi lửa, về phía hắn.

Verse 19

तान्मुक्तमात्रानाकाशे लक्ष्मणेन धनुष्मता ।बाणान् बाणैर्महातेजा रावणः प्रत्यवारयत् ।।6.100.19।।

Vừa khi những mũi tên ấy được Lakṣmaṇa, bậc thiện xạ, phóng lên không trung, Rāvaṇa rực oai quang liền dùng tên của mình chặn lại ngay tại đó.

Verse 20

एकमेकेनबाणेनत्रिभिस्त्रीन् दशभिर्दश ।लक्ष्मणस्य प्रचिच्छेद दर्शयन् पाणिलाघवम् ।।6.100.20।।

Phô bày sự mau lẹ của bàn tay, hắn chém đứt những mũi tên của Lakṣmaṇa: một đối một, ba đối ba, mười đối mười.

Verse 21

अभ्यतिक्रम्यसौमित्रिंरावणःसमितिञ्जयः ।आससादरणेरामंस्थितंशैलमिवापरम् ।।6.100.21।।

Rāvaṇa, bậc thắng trận nơi chiến địa, vượt qua Saumitrī (Lakṣmaṇa) mà tiến thẳng đến Rāma, Đấng đứng vững giữa chiến trường như một ngọn núi khác.

Verse 22

स राघवंसमासाद्यक्रोधसंरक्तलोचनः ।व्यसृजच्छरवर्षाणिरावणो राक्षसेश्वरः ।।6.100.22।।

Đến gần Rāghava, Rāvaṇa—chúa tể loài rākṣasa—đôi mắt đỏ rực vì phẫn nộ, liền trút xuống một cơn mưa tên.

Verse 23

शराधारास्ततोरामोरावणस्यधनुश्च्युताः ।दृष्टवैवापतिताःशीघ्रंभल्लान् जग्राहसत्वरम् ।।6.100.23।।

Bấy giờ, Rāma vừa thấy những trận mưa tên tuôn ra từ cây cung của Rāvaṇa rơi ập xuống mình, liền mau chóng nắm lấy những mũi tên bhalla, tức khắc đáp trả.

Verse 24

तान् शरौघांस्ततोभल्लैस्तीक्ष्णैश्चिच्छेदराघवः ।दीप्यमानान् महाघोरान्क्रुद्धानाशीविषानिव ।।6.100.24।।

Khi ấy, Rāghava dùng những mũi bhalla sắc bén chém đứt các dòng tên cuồn cuộn kia—những mũi tên rực cháy, ghê gớm, tựa rắn độc nổi giận.

Verse 25

राघवोरावणंतूर्णंरावणोराघवंतथा ।अन्योन्यंविविधैस्तीक्ष्णैःशरवर्षैर्ववर्षतुः ।।6.100.25।।

Rāghava liền mau chóng trút xuống Rāvaṇa những loạt tên sắc nhọn; Rāvaṇa cũng vậy đối với Rāghava—hai bên dội vào nhau những cơn mưa tên đa dạng, xuyên thấu.

Verse 26

चेरतुश्चचिरंचित्रंमण्डलंसव्यदक्षिणम् ।बाणवेगात्समुत्क्षिप्तावन्योन्यमपराजितौ ।।6.100.26।।

Trong một thời gian dài, hai vị dũng sĩ bất bại ấy xoay chuyển thành những vòng tròn kỳ diệu, lượn trái rồi lượn phải; nhờ sức mạnh và tốc độ của tên bắn, họ vừa thúc ép vừa đẩy lùi nhau.

Verse 27

तयोर्भूतानिवित्रेसुर्युगपत्सम्प्रयुध्यतोः ।रौद्रयोःसायकमुचोर्यमान्तकनिकाशयोः ।।6.100.27।।

Khi hai cung thủ dữ dội ấy đồng thời giao chiến, phóng tên vào nhau như Yama và Antaka, muôn loài đều run sợ—tựa như lúc thế gian lâm vào cơn đại kiếp tận cùng.

Verse 28

सततंविविधैर्बाणैर्बभूवगगनंतदा ।घनैरिवातपापायेविद्युन्मालाससमाकुलैः ।।6.100.28।।

Bấy giờ, bầu trời luôn luôn dày đặc muôn loại mũi tên; tựa như khối mây lớn lúc ánh dương tàn, rối bời những chuỗi chớp loé.

Verse 29

गवाक्षितमिवाकाशंबभूवशरवृष्टिभिः ।महावेगैस्सुतीक्ष्णैग्रैर्गृध्रपत्रैःसुवाजितैः ।।6.100.29।।

Do mưa tên trút xuống—nhanh như gió, nhọn bén như dao, lông vũ kền kền làm cánh—bầu trời trông như có những ô cửa song dày đặc.

Verse 30

शरान्धकारमाकाशंचक्रतुःप्रथमंतदा ।गतेऽस्तं तपने चापि महामेघाविवोथतितौ ।।6.100.30।।

Ngay từ đầu, hai bên đã khiến hư không thành tối mịt bởi mũi tên; dẫu mặt trời đã lặn, vẫn như có hai đám mây giông khổng lồ dâng lên.

Verse 31

तयोरभून्महद्युद्धमन्योन्यवथकाङ्क्षिणोः ।अनासाद्यमच्नित्यं च वृत्रवासवयोरिव ।।6.100.31।।

Giữa hai vị—mỗi bên đều khát khao diệt đối phương—bùng lên một trận đại chiến, không thể đến gần, khó thể nghĩ bàn, như cuộc giao tranh giữa Vṛtra và Vāsava (Đế Thích).

Verse 32

उभौहिपरमेष्वासावुभौयुद्धविशारदौ ।उभावस्त्रविदां मुख्यावुभौ युद्धेविचेरतुः ।।6.100.32।।

Vì cả hai đều là bậc tối thượng thiện xạ; cả hai tinh thông binh pháp; cả hai đứng đầu những người am tường thần khí—và trong chiến địa, họ xoay chuyển không hề nao núng.

Verse 33

उभौहियेनव्रजतस्तेनतेनशरोर्मयः ।ऊर्मयोवायुनाविद्धा जग्मुः सागरयोरिव ।।6.100.33।।

Hai vị tiến đến theo hướng nào, thì đúng theo hướng ấy, những dòng tên cuộn dâng ào ạt lao đi—tựa như sóng trong hai biển lớn bị gió thổi dồn.

Verse 34

ततःसंसक्तहस्तस्तुरावणोलोकरावणः ।नराचमालांरामस्यललाटेप्रत्यमुञ्चत ।।6.100.34।।

Bấy giờ Rāvaṇa, kẻ “gào vang khắp thế gian”, tay đang quấn chặt trong giao chiến, liền phóng một tràng tên sắt như vòng hoa, nhắm thẳng vào trán của Rāma.

Verse 35

रौद्रचापप्रयुक्तांतांनीलोत्पलदलप्रभाम् ।शिरसाधारयद्रामो न व्यथमभ्यपद्यत ।।6.100.35।।

Rāma lấy đầu mà chịu những mũi tên ấy, do cây cung dữ dội bắn ra, sáng như cánh sen xanh; Ngài không hề khuất phục trước đau đớn.

Verse 36

अथमन्त्रानभिजपन्रौद्रमस्तमुदीरयन् ।शरान् भूयःसमादाय रामः क्रोधसमन्वितः ।।6.100.36।।मुमोच च महातेजाश्चापमायम्यवीर्यवान् ।

Rồi đại hùng, rực oai quang là Rāma, lòng bừng phẫn nộ, khẽ tụng các chân ngôn và khởi phát thần khí Rudra; Ngài lại nắm thêm nhiều mũi tên, kéo căng cung và phóng ra.

Verse 37

तेमहामेघसङ्काशेकवचेपतिताःशराः ।।6.100.37।।अवध्येराक्षसेन्द्रस्य न व्यथांजनयंस्तदा ।

Nhưng những mũi tên ấy rơi trên áo giáp của chúa rākṣasa, dày như mây lớn, vốn không thể xuyên phá; khi ấy chúng chẳng gây được chút đau đớn nào.

Verse 38

पुनरेवाधतंरामोरथस्थंराक्षसाधिपम् ।।6.100.38।।ललाटेपरमास्त्रणसर्वास्त्रकुशलोऽभिनत् ।

Một lần nữa, Rāma—bậc tinh thông mọi binh khí—từ trên chiến địa đã dùng thượng diệu thần tiễn đánh trúng và xuyên thấu chúa tể rākṣasa đang ngồi trên chiến xa, nhằm thẳng vào giữa trán.

Verse 39

तेभित्त्वाबाणरूपाणिपञ्चशीर्षाइवोरगाः ।।6.100.39।।श्वसन्तोविविशुर्भूमिंरावणप्रतिकूलिताः ।

Những mũi tên ấy, như rắn năm đầu, sau khi xuyên phá liền bị Rāvaṇa làm bật ngược; chúng rít lên rồi cắm phập xuống lòng đất.

Verse 40

निहत्यराघवस्यास्त्रंरावणःक्रोधमूर्छितः ।।6.100.40।।असुरंसुमहाघोरमन्यदस्त्रं चकारसः ।

Dập tắt được thần tiễn của Rāghava, Rāvaṇa—ngất lịm trong cơn thịnh nộ—liền tạo tác và phóng ra một thứ vũ khí khác, cực kỳ ghê rợn, mang sức lực của loài asura.

Verse 41

सिंहव्याघ्रमुखांश्चापिकङ्ककाकमुखानपि ।।6.100.41।।गृध्रश्येनमुखांश्चापिशृगाववदनांस्तथा ।ईहामृगमुखांश्चापिव्यादितास्यान् भयावहान् ।।6.100.42।।पञ्चास्यान् लेलिहानांश्चससर्जनिशितान् शरान् ।

Hắn phóng ra những mũi tên sắc bén, đầu như sư tử và hổ, như diều hâu và quạ; như kền kền và chim ưng; lại như chó rừng—đáng sợ, miệng há rộng. Rồi hắn còn bắn ra những mũi tên như rắn, năm miệng, lưỡi thè liếm, ghê rợn khi nhìn thấy.

Verse 42

सिंहव्याघ्रमुखांश्चापिकङ्ककाकमुखानपि ।।6.100.41।।गृध्रश्येनमुखांश्चापिशृगाववदनांस्तथा ।ईहामृगमुखांश्चापिव्यादितास्यान् भयावहान् ।।6.100.42।।पञ्चास्यान् लेलिहानांश्चससर्जनिशितान् शरान् ।

Hắn phóng ra những mũi tên sắc bén, đầu như sư tử và hổ, như diều hâu và quạ; như kền kền và chim ưng; lại như chó rừng—đáng sợ, miệng há rộng. Rồi hắn còn bắn ra những mũi tên như rắn, năm miệng, lưỡi thè liếm, ghê rợn khi nhìn thấy.

Verse 43

शरान् खरमुखांश्चान्यान्वराहमुखसंश्रितान् ।।6.100.43।।श्वानकुक्कुटवक्त्रांश्चमकराशीविषाननान् ।एतांश्चान्यांश्चमायावीससर्जनिशितान् शरान् ।।6.100.44।।रामंप्रतिमहातेजाःक्रुद्धस्सर्पइवश्वसन् ।

Bấy giờ kẻ đại lực, đầy huyễn thuật, giận dữ, thở phì như rắn độc, liền phóng về phía Rāma vô số mũi tên sắc nhọn: có mũi mang mặt lừa, có mũi nương hình mặt heo rừng; có mũi mang mặt chó và gà trống; lại có mũi như makara và như rắn độc phun nọc, cùng bao thứ khác nữa.

Verse 44

शरान् खरमुखांश्चान्यान्वराहमुखसंश्रितान् ।।6.100.43।।श्वानकुक्कुटवक्त्रांश्चमकराशीविषाननान् ।एतांश्चान्यांश्चमायावीससर्जनिशितान् शरान् ।।6.100.44।।रामंप्रतिमहातेजाःक्रुद्धस्सर्पइवश्वसन् ।

Bấy giờ kẻ đại lực, đầy huyễn thuật, giận dữ, thở phì như rắn độc, liền phóng về phía Rāma vô số mũi tên sắc nhọn: có mũi mang mặt lừa, có mũi nương hình mặt heo rừng; có mũi mang mặt chó và gà trống; lại có mũi như makara và như rắn độc phun nọc, cùng bao thứ khác nữa.

Verse 45

असुरेणसमाविष्टंसोऽस्त्रणरघुपुङ्गवः ।।6.100.45।।ससर्जास्त्रं महोत्साहः पावकः पावकोपमः ।

Khi thứ vũ khí ấy, bị sức quỷ thần thấm nhập, ập đến, bậc tối thượng trong dòng Raghus—đại hùng tâm, rực cháy như lửa—liền phóng ra Agneyāstra, Thần khí Hỏa, để đối trị.

Verse 46

अग्निदीप्तमुखान्बाणांस्तत्रसूर्यमुखानपि ।।6.100.46।।चन्द्रार्धचन्द्रवक्रांश्चधूमकेतुमुखानपि ।ग्रहनक्षत्रवर्णांश्चमहोल्कामुखसंस्थितान् ।।6.100.47।।विद्युजजिह्वोपमांश्चापिससर्ज विविधान् शरान् ।

Bấy giờ Ngài phóng ra đủ loại mũi tên: có mũi đầu bừng cháy như lửa; có mũi như mặt trời; có mũi cong như trăng tròn và trăng lưỡi liềm; có mũi như sao chổi; có mũi mang sắc của các hành tinh và tinh tú; có mũi rực sáng như đại thiên thạch; và có mũi như lưỡi sét.

Verse 47

अग्निदीप्तमुखान्बाणांस्तत्रसूर्यमुखानपि ।।6.100.46।।चन्द्रार्धचन्द्रवक्रांश्चधूमकेतुमुखानपि ।ग्रहनक्षत्रवर्णांश्चमहोल्कामुखसंस्थितान् ।।6.100.47।।विद्युजजिह्वोपमांश्चापिससर्ज विविधान् शरान् ।

Bấy giờ Ngài phóng ra đủ loại mũi tên: có mũi đầu bừng cháy như lửa; có mũi như mặt trời; có mũi cong như trăng tròn và trăng lưỡi liềm; có mũi như sao chổi; có mũi mang sắc của các hành tinh và tinh tú; có mũi rực sáng như đại thiên thạch; và có mũi như lưỡi sét.

Verse 48

तेरावणशराघोराराघवास्त्रसमाहताः ।।6.100.48।।विलयं जग्मुराकाशे जग्मुश्चैव सहस्रशः ।

Những mũi tên ghê rợn của Rāvaṇa, bị thần khí của Rāghava đánh trúng, liền tan biến giữa hư không và vỡ vụn thành hàng ngàn mảnh.

Verse 49

तदस्त्रंनिहतंदृष्टवारामेणाक्लिष्टकर्मणा ।।6.100.49।।हृष्टानेदुस्ततःसर्वेकपयःकामरूपिणः ।सुग्रीवप्रमुखावीराःसम्परिक्षिप्यराघवम् ।।6.100.50।।

Thấy vũ khí ấy đã bị Rāma—bậc hành động không mỏi mệt—hóa giải, hết thảy bầy khỉ biến hóa tự tại đều reo hò hoan hỷ; các dũng sĩ do Sugrīva dẫn đầu vây quanh Rāghava.

Verse 50

तदस्त्रंनिहतंदृष्टवारामेणाक्लिष्टकर्मणा ।।6.100.49।।हृष्टानेदुस्ततःसर्वेकपयःकामरूपिणः ।सुग्रीवप्रमुखावीराःसम्परिक्षिप्यराघवम् ।।6.100.50।।

Vị đại chiến xa sư ấy, làm cho chiến xa gầm vang khiến mười phương chấn động, liền lao đi như gió và xông thẳng đến Rāghava (Rama).

Verse 51

Bấy giờ Rāghava, sau khi đối trị những mũi tên thần do cánh tay Rāvaṇa phóng ra, bậc đại hồn Dāśarathi tràn đầy hoan hỷ mà đứng vững như người chiến thắng; các chúa tể loài khỉ cũng hân hoan cất tiếng reo vang.