Shloka 21

रावण–रामयुद्धप्रारम्भः

The Intensification of the Rama–Ravana Duel

Devanagari script

अभ्यतिक्रम्यसौमित्रिंरावणःसमितिञ्जयः ।आससादरणेरामंस्थितंशैलमिवापरम् ।।6.100.21।।

Transliteration

abhyatikramya saumitriṃ rāvaṇaḥ samitiñjayaḥ |

āsasāda raṇe rāmaṃ sthitaṃ śailam ivāparam ||6.100.21||

Translation

Rāvaṇa, bậc thắng trận nơi chiến địa, vượt qua Saumitrī (Lakṣmaṇa) mà tiến thẳng đến Rāma, Đấng đứng vững giữa chiến trường như một ngọn núi khác.

Word by Word

• अभ्यतिक्रम्य: having passed beyond
• अभ्यतिक्रम्य: पूर्वक्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-अति-क्रम् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having passed/overstepped)

• सौमित्रिम्: Saumitr(i) (Lakshmana)
• सौमित्रिम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सौमित्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• रावणः: Ravana
• रावणः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• समितिञ्जयः: victor in battle
• समितिञ्जयः: कर्ता-विशेषण (Agent-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समितिञ्जय (प्रातिपदिक: समिति + जय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of रावणः

• आससाद: approached
• आससाद: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-सद् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• रणे: in battle
• रणे: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• रामम्: Rama
• रामम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• स्थितम्: standing
• स्थितम्: कर्मविशेषण (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of रामम्

• शैलम्: a mountain/rock
• शैलम्: उपमान (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमान

• इव: like
• इव: उपमानसूचक (Simile-marker/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक-अव्यय

• अपरम्: another
• अपरम्: उपमान-विशेषण (Simile-qualifier/उपमानविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of शैलम् (another mountain)

Context

Ravana the king of Rakshasas coming near Raghava with angry looks in his eyes, showered rain of arrows at Rama.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Rāma
• Saumitrī (Lakṣmaṇa)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is expressed through steadfastness: Rama’s unmoving composure under threat reflects inner discipline and commitment to righteous duty, even when confronted directly by a powerful aggressor.

What is the narrative situation?

Rāvaṇa shifts his focus from Lakṣmaṇa to the principal opponent, Rāma, closing in for a direct confrontation.

Which character virtue is emphasized?

Rama’s dhairya (steadfast courage) is emphasized—he is depicted as immovable like a mountain amid the chaos of battle.