Ramayana — Bala Kanda, Sarga 36, Shloka 15

बालकाण्ड सर्ग ३६

गङ्गा-प्रभवप्रश्नः, शिवतेजोधारणं, कार्त्तिकेय-जन्म, उमाशापः

Devanagari script

एवमुक्तास्सुरास्सर्वे प्रत्यूचुर्वृषभध्वजम्।यत्तेज: क्षुभितं ह्येतत्तद्धरा धारयिष्यति।।।।

Transliteration

evam uktāḥ surāḥ sarve pratyūcur vṛṣabhadhvajam |

yat tejaḥ kṣubhitaṁ hy etat tad dharā dhārayiṣyati ||

Translation

Được hỏi như vậy, hết thảy chư Thiên liền thưa với Đấng mang cờ hiệu bò: “Uy lực đang xao động ấy—Đất Mẹ sẽ gánh chịu.”

Word by Word

• evam: thus
• evam: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: evam (अव्यय)
• Form: प्रकारार्थक अव्यय

• uktāḥ: addressed/spoken to
• uktāḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: vac (धातु)
• Form: क्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (to surāḥ)

• surāḥ: gods
• surāḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sura (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• sarve: all
• sarve: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (to surāḥ)

• pratyūcuḥ: replied
• pratyūcuḥ: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: prati-vac (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• vṛṣabhadhvajam: to the bull-bannered one (Shiva)
• vṛṣabhadhvajam: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: vṛṣabha + dhvaja (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहिः (yasya dhvajaḥ vṛṣabhaḥ saḥ)

• yat: which
• yat: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• tejaḥ: energy
• tejaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tejas (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• kṣubhitam: agitated
• kṣubhitam: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/qualifier)
• Type: Adjective
• Root: kṣubh (धातु)
• Form: क्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• hi: indeed
• hi: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: hi (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis)

• etat: this
• etat: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• tat: that
• tat: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तद्-निर्देश (correlative)

• dharā: the earth
• dharā: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: dharā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• dhārayiṣyati: will contain
• dhārayiṣyati: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: dhṛ (धातु)
• Form: लृट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Context

Thus questioned, all the devatas replied to the bearer of the flag with bull as its symbol (Siva), saying, "The earth will contain the disturbed vital fluid".

Characters & Entities

• Devas
• Śiva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is the wise allocation of burden: the Devas propose Earth as the proper support for a force too great for individual beings.

What is the narrative situation?

The Devas answer Śiva’s question about where his tejas can be safely contained.

Which character virtue is emphasized?

Prudence and collective counsel: the Devas respond with a solution aimed at preserving cosmic stability.