Adhyaya 14

Verse 1

नारद उवाच । नर्मदा तु नदीश्रेष्ठा पुण्या पुण्यतमा त्रिषु । मुनिभिस्तु महाभागैर्विभक्ता धर्मकांक्षिभिः

Nārada nói: “Quả thật sông Narmadā là bậc nhất trong các dòng sông—thanh tịnh, thanh tịnh nhất trong ba. Dòng sông ấy đã được các bậc đại thánh hiền hữu phúc, những người cầu Dharma, phân định (làm thánh địa).”

Verse 2

यज्ञोपवीतमात्राणि प्रविभक्तानि पांडव । तेषु स्नात्वा तु राजेंद्र सर्वपापैः प्रमुच्यते

Hỡi Pāṇḍava, hỡi bậc vương thượng, các nơi tắm tirtha ấy được phân định theo số lượng tương ứng với yajñopavīta (dây thiêng). Tắm ở đó thì được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.

Verse 3

जलेश्वरं च यत्तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । तस्योत्पत्तिं कथयतः शृणु पांडवनंदन

Và thánh địa tắm gội mang danh Jaleśvara, lừng danh khắp ba cõi—hỡi người con làm rạng vui dòng Pāṇḍu, hãy lắng nghe khi ta thuật lại nguồn gốc của nơi ấy.

Verse 4

पुरा मुनिगणाः सर्वे सेन्द्राश्चैव मरुद्गणाः । स्तुवंति ते महात्मानं देवदेवं महेश्वरम्

Thuở xưa, toàn thể hội chúng hiền triết—cùng với Indra và các đoàn Marut—đều tán dương bậc Đại Hồn ấy, Maheśvara, Thần của các thần.

Verse 5

स्तुवमानास्तु संप्राप्ता यत्र देवो महेश्वरः । विज्ञापयंति देवेशं सेंद्राश्चैव मरुद्गणाः । भयोद्विग्नान्विरूपाक्ष परित्रायस्व नः प्रभो

Vừa tán tụng, họ đến nơi Thần Maheśvara ngự. Khi ấy Indra cùng các đoàn Marut khẩn cầu Đấng Chúa tể chư thiên: “Ôi Virūpākṣa, chúng con bấn loạn vì sợ hãi—xin Ngài che chở, lạy Chúa.”

Verse 6

ईश्वर उवाच । स्वागतं तु मुनिश्रेष्ठाः किमर्थमिह चागताः । किं दुःखं कोऽनुसंतापः कुतो वा भयमागतम्

Īśvara phán: “Chào mừng, hỡi các bậc hiền triết tối thượng. Các vị đến đây vì mục đích gì? Nỗi buồn nào quấy nhiễu, sự khổ nào bức bách, và nỗi sợ ấy phát sinh từ đâu?”

Verse 7

कथयध्वं महाभागा एतदिच्छामि वेदितुम् । एवमुक्तास्तु रुद्रेणाकथयन्नमितव्रताः

“Hãy nói cho ta, hỡi những bậc phúc đức lớn lao; ta muốn được biết điều ấy.” Được Rudra hỏi như vậy, những vị giữ đại nguyện vô lượng liền cất lời thuật lại.

Verse 8

ऋषय ऊचुः । अपि घोरो महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । बाणो नामेति विख्यातो यस्य वै त्रिपुरं पुरम्

Các hiền triết thưa: “Có thật chăng có một Dānava ghê gớm, dũng lực phi thường, say men kiêu mạn vì sức mạnh, nổi danh tên Bāṇa, mà thành trì của hắn chính là Tripura?”

Verse 9

गगने तु वसद्दिव्यं भ्रमते तस्य तेजसा । तस्माद्भीता विरूपाक्ष त्वामेव शरणं गताः

Ngự nơi hư không, nhờ uy lực của hào quang ấy mà một ánh sáng thiêng liêng chuyển động khắp nơi. Vì vậy, hỡi Virūpākṣa, chúng con kinh hãi nên chỉ đến nương tựa nơi Ngài.

Verse 10

त्रायस्व महतो दुःखाद्देवत्वं हि परा गतिः । एवं प्रसादं देवेश सर्वेषां कर्तुमर्हसि

Xin cứu chúng con khỏi nỗi khổ lớn lao này; vì địa vị thiên giới quả là mục đích tối thượng. Ôi Đấng Chúa tể chư thiên, Ngài nên ban ân điển như thế cho hết thảy.

Verse 11

येन देवाः सुप्रसन्नाः सुखमेधंति शंकर । परां निर्वृतिमायांति तत्प्रभो कर्तुमर्हसि

Ôi Śaṅkara, bằng phương cách nào khiến chư thiên hoan hỷ trọn vẹn, tăng trưởng trong an lạc và đạt đến sự tịch an tối thượng—bạch Chúa tể, xin Ngài hãy làm điều ấy.

Verse 12

देव उवाच । एतत्सर्वं करिष्यामि मा विषादं करिष्यथ । अचिरेणैव कालेन कुर्यां युष्मत्सुखावहम्

Vị Deva phán: “Ta sẽ làm tất cả điều ấy; chớ sầu muộn. Chẳng bao lâu, Ta sẽ thành tựu điều đem lại an lạc cho các ngươi.”

Verse 13

आश्वासयित्वा तान्सर्वान्नर्मदातटमास्थितः । चिंतयामास सर्वेशस्तद्वधं प्रति पांडव

Sau khi an ủi tất cả, Đấng Chúa Tể muôn loài đứng trên bờ sông Narmadā; hỡi Pāṇḍava, Ngài bắt đầu trầm tư về việc diệt trừ kẻ thù ấy.

Verse 14

कथं केन प्रकारेण हंतव्यस्त्रिपुरो मया । एवं संचिंत्य भगवान्नारदं स्मरते तदा । स्मरणादेव संप्राप्तो नारदः समुपस्थितः

“Ta sẽ diệt Tripura bằng cách nào, theo phương thức nào?” Nghĩ vậy, Đức Bhagavān liền tưởng niệm Nārada; chỉ vừa khởi niệm, Nārada tức thì hiện đến và đứng trước mặt.

Verse 15

नारद उवाच । आज्ञापय महादेव किमर्थं संस्मृतो ह्यहम् । किं कार्यं तु मया देव कर्तव्यं कथयस्व मे

Nārada thưa: “Xin truyền lệnh, hỡi Mahādeva; vì cớ gì Ngài nhớ gọi con? Hỡi Đấng Thiên Chủ, con phải làm việc gì—xin dạy cho con.”

Verse 16

ईश्वर उवाच । गच्छ नारद तत्रैव यत्र तत्त्रिपुरं पुरम् । बाणस्य दानवेन्द्रस्य शीघ्रं गच्छाथ तत्कुरु

Īśvara phán: “Hãy đi, hỡi Nārada, đến chính nơi có thành Tripura ấy. Hãy mau đến thành của Bāṇa, chúa tể hàng Dānava, và làm việc đó.”

Verse 17

भर्तारो देवताभाश्च स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः । तासां वै तेजसा विप्र भ्रमते त्रिपुरं दिवि

Chồng của họ rực sáng như chư thiên, còn phụ nữ của họ sánh với các apsarā. Hỡi brāhmaṇa, nhờ uy quang của những cư dân ấy, Tripura quả thật du hành giữa cõi trời.

Verse 18

तत्र गत्वा तु विप्रेंद्र मंत्रमन्यं प्रचोदय । देवस्य वचनं श्रुत्वा मुनिस्त्वरितविक्रमः

Đến nơi ấy rồi, hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, hãy khởi động một chân ngôn khác. Nghe lời của Thần, vị hiền triết liền tiến bước với quyết tâm mau lẹ.

Verse 19

स्त्रीणां हृदयनाशाय प्रविष्टस्तं पुरं प्रति । शोभते तत्पुरं दिव्यं नानारत्नोपशोभितम्

Với ý định làm tan nát trái tim phụ nữ, hắn bước vào thành ấy. Thành trì thần diệu kia rực rỡ huy hoàng, được tô điểm bởi vô số loại châu báu.

Verse 20

शतयोजनविस्तीर्णं ततो द्विगुणमायतम् । ततः पश्यति तत्रैव बाणं तु बलदर्पितम्

Thành ấy rộng một trăm do-tuần, và dài gấp đôi. Rồi ngay tại đó, ông trông thấy Bāṇa, kẻ say men kiêu ngạo vì sức lực của mình.

Verse 21

मालाकुंडलकेयूरैर्मुकुटेन विराजितम् । हाररत्नैश्च संछन्नं चंद्रकांतिविभूषितम्

Người ấy rực rỡ với vòng hoa, hoa tai, vòng tay và vương miện; phủ kín bởi những chuỗi ngọc báu, lại được tô điểm bằng ánh sáng tựa trăng ngần.

Verse 22

ललनास्तस्य रत्नाढ्याः नराः कनकमंडिताः । उत्थितो नारदं दृष्ट्वा दानवेंद्रो महाबलः

Những mỹ nữ của hắn được trang sức đầy châu báu, còn các nam nhân thì điểm tô bằng vàng ròng. Thấy Nārada, vị chúa tể Dānava đầy uy lực liền đứng dậy.

Verse 23

बाण उवाच । स देवर्षिः स्वयं प्राप्तो मद्गृहं प्रति संप्रति । अर्घं पाद्यं यथान्यायं क्रियतां द्विजसत्तम

Bāṇa nói: “Vị thiên hiền ấy nay tự mình đã đến nhà ta. Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, hãy dâng arghya và pādya—nước nghênh tiếp và nước rửa chân—đúng theo nghi lễ.”

Verse 24

चिरात्समागतो विप्र स्थीयतामिदमासनम् । एवं संभावयित्वा तु नारदं समुपस्थितम्

“Hỡi vị Bà-la-môn, đã lâu lắm ngài mới đến; xin an tọa trên tòa này.” Nói vậy, sau khi kính tiếp Nārada đúng phép, ông tiến lại gần và hầu cận ngài.

Verse 25

तस्य भार्या महादेवी अनौपम्या तु नामतः

Vợ ông là bậc Đại Nữ Thần, và theo danh xưng được gọi là Anaupamyā—Đấng Vô Song.

Verse 26

अनौपम्योवाच । भगवन्मानुषे लोके देवास्तुष्यंति केन वै । व्रतेन नियमेनापि दानेन तपसाथवा

Anaupamyā thưa: “Bạch Bhagavān, ở cõi người, chư thiên hoan hỷ vì điều gì—vì vrata (lời nguyện), vì niyama (kỷ luật thanh tịnh), vì dāna (bố thí), hay vì tapas (khổ hạnh)?”

Verse 27

नारद उवाच । तिलधेनुं च यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे । ससागरा नवद्वीपा दत्ता भवति मेदिनी

Nārada dạy: Ai đem “tiladhenu”—con bò bằng mè—mà bố thí cho một Bà-la-môn tinh thông Veda, thì đối với người ấy, quả như đã hiến tặng cả địa cầu này cùng các đại dương và chín châu (navadvīpa).

Verse 28

सूर्यकोटिप्रतीकाशैर्विमानैः सर्वकामिकैः । मोदते चाक्षयं कालं सुचिरं कृतशासनः

Với kỷ cương đã được thiết lập, người ấy trị vì và hoan hỷ suốt thời gian rất lâu dài, bất hoại; ngự trên những thiên xa (vimāna) rực sáng như hàng chục triệu mặt trời, ban đủ mọi điều thỏa nguyện.

Verse 29

आम्रातककपित्थानि कदलीवनमेव च । कदंब चंपकाशोका अनेक विविधद्रुमाः

Nơi ấy có cây āmrātaka và kapittha, lại có cả rừng chuối; rồi kadamba, campaka, aśoka—muôn vàn cây cối đủ mọi loài khác nhau.

Verse 30

अष्टमी च चतुर्थी च द्वादशी च तथा उभे । संक्रांतिर्विषुवं चैव दिनच्छिद्रमुखं तथा

Ngày mồng tám (aṣṭamī), mồng bốn (caturthī), mồng mười hai (dvādaśī) và cả hai—ngày sóc (amāvasyā) cùng ngày vọng (pūrṇimā); rồi saṅkrānti, viṣuva (điểm phân) và cả dina-chidra-mukha—đều là những thời-khắc giao hội được kể ra.

Verse 31

पुण्यान्येतानि सर्वाणि उपवासंति याः स्त्रियः । तासां तु धर्म्मयुक्तानां स्वर्गे वासो न संशयः

Tất cả những pháp hành đầy công đức ấy—khi phụ nữ thực hành như upavāsa (trai giới, nhịn ăn)—thì những người gắn bó với dharma chắc chắn được cư trú nơi thiên giới; không hề nghi ngờ.

Verse 32

कलिकालात्तु निर्मुक्ताः सर्वपापविवर्जिताः । उपवासरता नार्यो नोपसर्पंति तापसाः

Được giải thoát khỏi ảnh hưởng của thời Kali và lìa mọi tội lỗi, những người nữ chuyên tâm upavāsa không bị các tapasvī (bậc khổ hạnh) đến gần—tức không bị quấy nhiễu.

Verse 33

एवं श्रुत्वा तु सुश्रोणि यथेष्टं कर्तुमर्हसि । नारदस्य वचः श्रुत्वा राज्ञी वचनमब्रवीत्

Nghe như vậy, hỡi phu nhân có vòng hông mỹ lệ, nàng hãy làm theo điều mình muốn. Nghe lời của Nārada, hoàng hậu liền cất lời thưa.

Verse 34

प्रसादं कुरु विप्रेंद्र दानं गृह्ण यथेप्सितम् । सुवर्णमणिरत्नानि वस्त्राण्याभरणानि च

Bạch vị tối thượng trong hàng Bà-la-môn, xin ban ân; xin nhận lễ thí theo ý ngài: vàng, ngọc báu, y phục và đồ trang sức nữa.

Verse 35

तत्ते दास्याम्यहं विप्र यच्चान्यदपि दुर्ल्लभम् । प्रतिगृह्ण द्विजश्रेष्ठ प्रीयेतां हरिशंकरौ

Bạch Bà-la-môn, điều ấy thiếp sẽ dâng ngài, và cả những gì khác khó được nữa. Xin nhận lấy, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, để Hari và Śaṅkara hoan hỷ.

Verse 36

नारद उवाच । अन्यस्मै दीयतां भद्रे क्षीणवृतिश्च यो द्विजः । वयं तु शीलसंपन्ना भक्तिस्तु क्रियते मया

Nārada nói: “Hỡi phu nhân cát tường, hãy đem lễ thí ấy ban cho một Bà-la-môn khác, người có kế sinh nhai đã suy kiệt. Còn ta, vốn đầy đủ hạnh lành; chính sự hành trì bhakti của ta là lễ dâng.”

Verse 37

एवं तासां मनो हृत्वा सर्वासामुपदिश्य वा । जगाम भरतश्रेष्ठ स्वकीयं स्थानकं पुनः

Như vậy, sau khi cảm hóa lòng họ hết thảy và chỉ dạy cho tất cả, bậc tối thắng trong dòng Bharata lại lên đường trở về nơi cư ngụ của mình.

Verse 38

अत्राकृष्टमनास्तास्तु अन्यत्रगतमानसाः । पुरि छिद्रं समुत्पन्नं बाणस्य तु महात्मनः

Dẫu tâm họ bị lôi kéo về đây, nhưng ý vẫn hướng nơi khác; và trong thành ấy bỗng phát sinh một vết nứt—thuộc về Bāṇa, bậc đại tâm.