Adhyaya 55

Verse 1

श्रीभगवानुवाच । अपरं च प्रवक्ष्यामि कामेनाधिष्ठितस्य च । पुरा भागीरथी तीरे द्विजः परमहंसकः

Đức Thế Tôn phán: “Ta sẽ kể thêm một chuyện nữa—về kẻ bị kāma (dục vọng) chế ngự. Thuở xưa, bên bờ Bhāgīrathī (sông Gaṅgā), có một vị Bà-la-môn, bậc paramahaṃsa, ẩn sĩ tối thượng.”

Verse 2

उपदेष्टा सहस्राणां द्विजानां शांतिदः परः । एकदंडधरः साक्षात्कूर्मवद्धरणी स्थितः

Ngài là bậc giáo hóa cho hàng ngàn nhị sinh, là đấng tối thượng ban an lạc cho họ. Cầm một trượng duy nhất (eka-daṇḍa), ngài đứng vững trên mặt đất—tựa như Kūrma, Đấng Rùa, đang nâng đỡ địa cầu.

Verse 3

एकाकिनः सतस्तस्य देवागारे विनिष्कृते । पत्युर्गृहात्परं गेहं गंतुं सायं समुद्यता

Khi chồng nàng đi vắng một mình, và sau khi nàng đã hoàn tất việc lễ bái trong đền thờ, vào lúc hoàng hôn nàng sửa soạn rời nhà chồng để đến một ngôi nhà khác.

Verse 4

अकस्माद्युवती नारी मिलिता रूपधारिणी । दृष्ट्वा तां भगवान्विप्रो मन्मथस्य भयार्दितः

Bỗng chốc, một thiếu nữ khoác lấy dung sắc tuyệt mỹ đến gặp ông. Vừa thấy nàng, vị Bà-la-môn thánh thiện liền run sợ trước Kāma—thần Dục vọng.

Verse 5

अगारजठरे कृत्वा स चैनां प्राक्षिपत्क्षपाम् । अर्गलं सा दृढं कृत्वा देवागारे सुशोभने

Ông biến gian trong của ngôi nhà như ‘bụng’ rồi ném nàng vào bóng đêm của đêm ấy. Còn nàng thì cài then thật chặt, ở yên trong ngôi đền rực rỡ trang nghiêm.

Verse 6

कदाचिदपि तं द्वारादागंतुं न ददाति ह । एवंभूतः समाधिस्थः क्षपां क्षिप्त्वा विलप्य सः

Nàng chẳng hề cho ông bước vào qua cửa, dù bất cứ lúc nào. Thế rồi ông an trụ trong định suốt đêm; qua đêm ấy, ông than khóc, sầu tủi rơi lệ.

Verse 7

चिंतयंस्तां वरारोहां द्वारि किं वा कृतं मम । एवं संचिंत्यतामाह द्वारं देहीह नः प्रिये

Nghĩ đến người thiếu nữ hông đẹp ấy, ông tự hỏi: “Ta đã làm gì nơi cửa này?” Suy ngẫm như vậy rồi ông nói: “Ái nương, xin mở cửa cho chúng ta ở đây.”

Verse 8

पतिश्च वशगः कांते दयितस्ते भविष्यति । ततस्तं प्राह सा विप्रं वृद्धं कामप्रलालसम्

“Hỡi người yêu dấu, phu quân của nàng sẽ trở nên quy phục và một lòng theo nàng.” Rồi nàng nói với vị Bà-la-môn ấy—một ông lão, nhưng buông lời dỗ dành đầy dục niệm.

Verse 9

अनन्विता गिरःस्तात वक्तुं त्वं नार्हसि प्रभो । अथासौ भगवान्प्राह प्रचुरं चास्ति मे वसु

“Này người thân, lời ngươi rối loạn; hỡi bậc chúa tể, ngươi không xứng để nói.” Khi ấy Đức Bhagavān đáp: “Ta cũng có của cải dồi dào.”

Verse 10

तव दास्यामि कल्याणि प्रस्फोटय कपाटिकाम् । विप्रमाह पुनः सा च त्वं वै मे धर्मतः पिता

“Hỡi người nữ cát tường, ta sẽ trao cho nàng—hãy mở cánh cửa nhỏ!” vị Bà-la-môn lại nói. Nhưng nàng đáp: “Quả thật theo dharma, ngài là cha của con.”

Verse 11

मा गच्छ पुत्रिकां मां च परयोषां च धार्मिक । मनसा स समालोच्य सुषिरेण पथा गृहान्

“Hỡi người giữ đạo, chớ đến gần con gái ta, chớ đến gần ta, cũng chớ đến gần vợ người khác.” Nghĩ vậy trong lòng, hắn đi đến các nhà theo một lối kín đáo, bí mật.

Verse 12

बाहुनोद्धाट्यते नैव गंतुं चैव समुद्यतः । गच्छतश्चार्द्धमरर उत्तमांगं सुसंकटे

Dẫu giơ tay lên và toan bước đi, hắn vẫn không thể đi; và khi cố tiến bước, đầu hắn bị thương gần một nửa—mắc kẹt trong cơn nguy khốn nghiệt ngã.

Verse 13

प्रविष्टं न पुनश्चैति पंचत्वमगमत्तदा । उषःकाले समायाता रक्षिणो ये च किंकराः

Một khi đã đi vào, nó không trở ra nữa; ngay lúc ấy hắn trở về trạng thái của năm đại—tức là chết. Khi rạng đông, bọn lính canh và kẻ hầu cận kéo đến.

Verse 14

अद्भुतं तं शवं दृष्ट्वा तामुचुस्ते च विस्मिताः । कथं च निधनं त्वस्य संभूतं ब्रूहि सुंदरि

Thấy thi thể kỳ lạ ấy, họ kinh ngạc nói với nàng: “Cái chết của người ấy xảy ra thế nào? Xin kể rõ, hỡi mỹ nữ.”

Verse 15

कथयित्वा तु तद्वृत्तमभीष्टं देशमागता । एवं कामस्य महिमा दुर्निवारो जनेषु च

Kể xong toàn bộ sự việc, nàng trở về nơi mình mong muốn. Thế mới biết uy lực của Kāma (dục vọng): giữa loài người thật khó ngăn chế.

Verse 16

सर्वेषामपि जंतूनां सुरासुरनृणां भवेत् । दृष्ट्वाऽमोघां वरारोहां सर्वलोकपितामहः

Ngay giữa muôn loài—chư thiên, a-tu-la và loài người—hễ thấy nàng Amoghā, người nữ có thân thể mỹ lệ không hư vọng, thì Đấng Tổ Phụ của mọi thế giới, Brahmā, cũng bị lay động bởi mê tình.

Verse 17

च्युतबीजोभवत्तत्र लौहित्यसंभवस्मृतः । पुनाति सकलान्लोकान्सर्वतीर्थमयो हि सः

Tại đó, từ tinh chủng rơi xuống, phát sinh một dòng linh thiêng được nhớ là “nguồn khởi của Lauhitya”. Quả thật, vì là hiện thân của mọi tīrtha, nó thanh tịnh hóa khắp các thế giới.

Verse 18

यमाश्रित्य नरो याति ब्रह्मलोकमनामयम् । द्विज उवाच । कथं च ब्रह्मणो मोहो ह्यमोघा का वरांगना

Nương tựa nơi Yama, con người đi đến Brahmaloka vô bệnh. Vị dvija nói: “Vì sao Brahmā lại sinh mê vọng? Và người nữ ưu thắng, Amoghā ấy là ai?”

Verse 19

उद्भवं तीर्थराजस्य श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः । श्रीभगवानुवाच । मुनिर्देवैः समाराध्यः पद्मयोनिसमप्रभः

“Con nguyện được nghe đúng như thật về nguồn gốc của Vua các Thánh địa (Tīrtha).” Đức Thế Tôn phán: “Vị hiền triết ấy được chư thiên tôn kính, rực sáng với uy quang ngang bằng Đấng Liên Hoa Sinh (Phạm Thiên).”

Verse 20

शंतनुश्चेति विख्यातः पत्नी तस्य पतिव्रता । अमोघेति समाख्याता रूपयौवनशालिनी

Ngài nổi danh với tên Śaṃtanu. Phu nhân của ngài là bậc pativratā, trọn lòng với phu quân; được gọi là Amoghā, dung nhan và tuổi xuân đều rạng ngời.

Verse 21

अस्याश्च पतिमन्वेष्टुं यातो ब्रह्मा च तद्गृहम् । तस्मिन्काले मुनिश्रेष्ठः पुष्पाद्यर्थं वनं गतः

Và để tìm phu quân của nàng, Phạm Thiên cũng đến ngôi nhà ấy. Đúng lúc đó, bậc thượng thủ các hiền triết đã vào rừng để hái hoa và các vật cần dùng.

Verse 22

सा तं दृष्ट्वा सुरश्रेष्ठमर्घ्यपाद्यादिकं ददौ । दूरेभिवादनं कृत्वा सा गृहं प्रविवेश ह

Thấy vị tối thượng trong hàng chư thiên, nàng dâng arghya, pādya và các nghi thức nghênh tiếp theo lệ. Sau khi đảnh lễ từ khoảng cách cung kính, nàng bước vào trong nhà.

Verse 23

तां च दृष्ट्वा नवद्यांगीं धाता कामवशं गतः । स्रष्टात्मानं समाधायाचिंतयत्तां पुरोगताम्

Thấy nàng với thân thể tươi non của tuổi xuân, Dhātā (Đấng Tạo Hóa) liền bị dục niệm chi phối. Rồi Ngài nhiếp phục năng lực sáng tạo trong định, và quán tưởng nàng đang đứng trước mặt.

Verse 24

बीजं पपात खट्वायां ब्रह्मणः परमात्मनः । ततो ब्रह्मा गतस्त्रस्तस्त्वरया परिपीडितः

Hạt giống của Phạm Thiên—Đấng Tự Ngã Tối Thượng—rơi xuống trên giường. Bấy giờ Phạm Thiên kinh hãi, bị sự gấp gáp thúc bách, liền vội vã rời đi.

Verse 25

अथायातो मुनिर्गेहं शुक्रं पीठे ददर्श ह । तमपृच्छद्वरारोहां कश्चाप्यत्रागतः पुमान्

Rồi vị hiền triết đến nhà và thấy Śukra ngồi trên ngai. Ngài hỏi người phụ nữ cao quý ấy: “Người đàn ông nào đã đến đây?”

Verse 26

तमुवाच ततोऽमोघा ब्रह्मा ह्यत्रागतः पते । त्वामेवान्वेषितुं नाथ मया दत्तोत्र पीठकः

Bấy giờ Amoghā thưa: “Bạch chúa tể, chính Phạm Thiên đã đến đây. Ôi đấng nương tựa, để chỉ tìm riêng ngài, thiếp đã đặt sẵn tòa ngồi này tại đây.”

Verse 27

शुक्रस्य कारणं चात्र तपसा ज्ञातुमर्हसि । ततो ध्यानात्परिज्ञातं तेनैव च द्विजन्मना

Tại đây, ngài nên biết nguyên do liên hệ đến Śukra nhờ khổ hạnh. Rồi bằng thiền định, chính vị dvija ấy đã thấu hiểu trọn vẹn.

Verse 28

ब्रह्मरेतः परं साध्वी पालयस्व ममाज्ञया । उत्पद्यते सुतस्ते तु सर्वलोकैकपावनः

Ôi người phụ nữ hiền đức, hãy gìn giữ hạt giống tối thượng của Phạm Thiên này theo lệnh ta; từ đó nàng sẽ sinh một người con trai—đấng duy nhất có thể thanh tịnh hóa mọi thế giới.

Verse 29

आवयोः सर्वकल्याणं फलिष्यति मनोगतम् । ततः पतिव्रता तस्य आज्ञामागृह्य संभवात्

Vì cả hai chúng ta, mọi ước nguyện cát tường ấp ủ trong lòng sẽ kết trái. Bấy giờ người vợ tiết hạnh, sau khi thọ nhận mệnh lệnh của chồng, liền làm theo đúng như vậy.

Verse 30

पपौ रेतो महाभागा ब्रह्मणः परमात्मनः । आवर्त इव संजज्ञे रौद्रगर्भ इति स्फुरन्

Bậc đại phúc ấy đã uống tinh chủng của Phạm Thiên, Đấng Tối Thượng (Paramātman). Rồi bên trong hiện khởi một xoáy cuộn như vòng nước, lóe sáng, và được biết đến với danh xưng “Raudragarbha.”

Verse 31

प्रसोढुं नैव शक्ता सा शंतनुं चाब्रवीत्ततः । गर्भं धारयितुं नाथ न शक्नोम्यधुना प्रभो

Không thể chịu đựng nổi, nàng bèn thưa với Śaṃtanu: “Ôi Nātha, ôi Prabhu, nay thiếp không thể mang thai này được nữa.”

Verse 32

किं करिष्यामि धर्मज्ञ प्राणो मे संचलत्यपि । आज्ञापय महाभाग गर्भं त्यक्ष्यामि यत्र च

Ôi bậc thông hiểu dharma, thiếp phải làm sao đây? Ngay cả hơi thở mạng sống của thiếp cũng chao đảo. Ôi bậc cao quý, xin hãy truyền lệnh—thiếp phải bỏ thai này ở nơi nào?

Verse 33

पत्युराज्ञां समादाय मुक्तो गर्भो युगंधरे । पयस्तेजोमयं शुद्धं सर्वधर्मप्रतिष्ठितम्

Sau khi thọ nhận mệnh lệnh của chồng, bào thai được phóng thích trên núi Yugandhara—thanh tịnh, kết thành từ sữa và quang minh, và an lập như nền tảng của mọi dharma.

Verse 34

तन्मध्ये पुरुषः शुद्धः किरीटी नीलवाससा । रत्नदाम्ना च विद्धांगो दुःप्रेक्ष्यो ज्योतिषां गणः

Giữa nơi ấy hiện ra một Đấng Nhân Thần thanh tịnh—đội vương miện, khoác y phục màu lam; thân thể trang nghiêm bằng chuỗi ngọc báu; rực sáng như một đoàn quang minh, khiến người nhìn khó bề chịu nổi.

Verse 35

ततो देवगणाः स्वर्गात्पुष्पवर्षमवाकिरन् । प्रसूतः सर्वतीर्थेषु तीर्थराज इति स्मृतः

Bấy giờ các thiên chúng từ cõi trời rải xuống mưa hoa. Ngài hiển lộ giữa mọi tīrtha và được tưởng niệm là “Vua của các Tīrtha”.

Verse 36

ततो राम इति ख्यातः प्रजातोहं भृगोः कुले । क्षत्रियान्पितृहंतॄंस्तु ससैन्यबलवाहनान्

Sau đó ta sinh trong dòng dõi Bhṛgu và được biết đến với danh xưng Rāma. Ta đã diệt trừ các Kṣatriya—những kẻ sát hại tổ tiên ta—cùng toàn bộ quân đội, binh lực và xe ngựa của họ.

Verse 37

हत्वा युद्धगतान्भीतान्पंकैः सर्वैर्युतो ह्यहम् । ब्रह्महत्यासमं घोरं मद्गेहे समुपस्थितम्

Sau khi giết những kẻ đã ra trận—giờ đây run sợ—ta, bị mọi uế nhiễm phủ lấp, thấy ngay trong nhà mình một tội lỗi ghê gớm, ngang với brahma-hatyā, đứng sừng sững trước mặt.

Verse 38

पंकयुक्तं कुठारं मे क्षालितं नैव शुद्ध्यति । ततः खे चाभवद्वाणी राम मद्वचनं कुरु

“Rìu của ta dính đầy bùn nhơ; dẫu rửa cũng chẳng được thanh tịnh.” Bấy giờ có tiếng từ hư không vang lên: “Hỡi Rāma, hãy làm theo lời Ta.”

Verse 39

यत्र तीर्थे कुठारं ते निर्मलं च भवेदिह । तत्र ते सर्वपापानां जातानां च क्षयो भवेत्

Ở bất cứ tīrtha nào mà chiếc rìu của ngươi trở nên thanh tịnh tại đây, ngay nơi ấy mọi tội lỗi đã gây tạo đều bị tiêu trừ.

Verse 40

जनानां तत्र सर्वेषां हितार्थं तिष्ठ मानद । चपलं गच्छ तीर्थानि सर्वाणि सुमहांति च

“Hãy ở lại nơi ấy, hỡi bậc ban danh dự, vì lợi ích của hết thảy mọi người; còn ngươi, kẻ bồn chồn, hãy đi đến mọi tīrtha, cả những tīrtha vĩ đại nữa.”

Verse 41

तेषां मध्ये महातीर्थे पर्शुः शुद्धो भवेद्यदि । तं च जानीहि तीर्थेषु मुक्तिदं परिकीर्तितम्

Trong các thánh địa ấy, nếu tại mahātīrtha chiếc rìu (paraśu) được thanh tịnh, thì hãy biết nơi đó được xưng tụng giữa các tīrtha là nơi ban mokṣa (giải thoát).

Verse 42

तच्छ्रुत्वा जामदग्न्यस्तु तीर्थानि प्रययौ तदा । गंगां सरस्वतीं शुभ्रां कावेरीं सरयूं तथा

Nghe vậy, Jāmadagnya liền lên đường đến các tīrtha: sông Gaṅgā, Sarasvatī rạng ngời, Kāverī, và cả Sarayū nữa.

Verse 43

गोदावरीं च यमुनां कद्रूं च वसुदां तथा । अन्यां च पुण्यदां रम्यां गौरीं पूर्वां स्थितां शुभाम्

Và (ngài nhắc đến) Godāvarī cùng Yamunā, Kadrū và Vasudā; lại còn một dòng sông khác xinh đẹp, ban phước đức—Gaurī cát tường, tọa lạc ở phương Đông.

Verse 44

गच्छतस्तस्य धीरस्य सदागतिसमस्य च । क्षालितः सर्वतीर्थेषु न पुनर्निर्मलोऽभवत्

Dẫu người kiên định ấy vẫn lên đường với tâm bình đẳng an nhiên, và dù đã tắm gội ở mọi thánh độ (tīrtha), ông vẫn không thể trở lại thanh tịnh.

Verse 45

ततो गिरिगुहां दुर्गां महारण्यं च पर्वतम् । गिरिकूटं च दुर्लभ्यं ययौ तीर्थमसौ हरिः

Rồi Hari tiến đến thánh độ ấy—đến pháo lũy hang núi khó vào, đến đại lâm và núi non, và đến đỉnh hiểm trở mang tên Girikūṭa.

Verse 46

न च निर्मलतामेति कुठारस्तस्य तेन च । विषादमगमत्तत्र रामः परपुरंजयः

Và vì người ấy, chiếc rìu kia cũng chẳng trở lại trạng thái tinh khiết ban đầu; bởi vậy Rāma, bậc chinh phục thành trì địch, liền rơi vào u sầu tại đó.

Verse 47

हाहेति विविधं कृत्वा चोपविश्य धरातले । प्रचिंतामगमद्वीरस्तमुवाच पुनस्तथा

Kêu lên “Than ôi, than ôi!” đủ mọi cách, vị anh hùng ngồi xuống mặt đất; bị nỗi lo âu phủ lấp, ông lại nói với người ấy như trước.

Verse 48

पूर्वस्यां दिशि देवेश तीर्थं चास्ति गुहोदरे । तच्छ्रुत्वा नरशार्दूलो गत्वा कुंडं ददर्श सः

Ôi Đấng Chúa tể chư thiên, về phương đông còn có một thánh độ nằm trong lòng hang. Nghe vậy, bậc hổ tướng giữa loài người liền đến và thấy hồ thiêng ấy.

Verse 49

प्रदक्षिणं जलावर्तं शुभ्रं पापहरं शुभम् । तज्जलस्पर्शमात्रेण कुठारः शुद्धतां गतः

Vòng xoáy nước quay về bên phải ấy thanh tịnh, cát tường và có năng lực trừ tội. Chỉ cần chạm vào dòng nước ấy, ngay cả chiếc rìu cũng đạt được sự thanh khiết.

Verse 50

ततो रामोभिषेकं तु कृतवान्प्रमुदान्वितः । शुद्धात्मनस्त्वपापस्य बुद्धिर्जाता प्रपाविनी

Bấy giờ Rāma, tràn đầy hoan hỷ, đã cử hành lễ abhiṣeka (tắm rưới thánh thủy). Với bậc có tâm hồn thanh tịnh, vô tội ấy, trí tuệ trong sáng và năng lực tẩy tịnh liền khởi sinh.

Verse 51

स रामः सुचिरं स्थित्वा तीर्थराजं प्रसाद्य तम् । ततस्ततोऽचलात्प्राप्य पुरं वेगसमन्वितः

Rāma lưu lại nơi ấy rất lâu, thành tâm làm cho vị Chúa tể các thánh địa ấy hoan hỷ. Rồi từ núi này sang núi khác, Ngài tiến bước với tốc lực lớn và đến được thành đô.

Verse 52

ख्यातं कृत्वा ततश्चोर्व्यां गतोसौ लवणार्णवम् । अयं तीर्थवरः साक्षात्पितामहकृतो भुवि

Sau khi làm cho thánh địa ấy vang danh khắp cõi đất, Ngài đi đến Lavaṇārṇava, tức Biển Mặn. Đây là thánh địa tối thượng trên trần gian, do chính Pitāmaha—Phạm Thiên (Brahmā)—trực tiếp thiết lập.

Verse 53

सुखदः सर्वतः शुद्धो मुक्तिमार्गप्रदः किल । एवं कामप्रभावं च विद्धि दुर्वारदुःसहम्

Người ta nói rằng nơi ấy ban lạc, thanh tịnh khắp mọi bề và trao con đường dẫn đến giải thoát (mokṣa). Nhưng hãy biết: đó chính là sức mạnh của kāma (dục vọng)—khó cưỡng và khó chịu đựng.

Verse 54

कामाज्जातं वृषं पापं पुण्यं पुण्यप्रयोगतः । स जातश्चैव लौहित्यो विरंचेश्चैव चौरसः

Từ dục vọng sinh ra con bò đực tội lỗi; từ sự thực hành công đức, công đức tự hiện khởi. Người ấy lại sinh làm Lauhitya, đồng thời là con của Virāñca (Phạm Thiên), thân tướng vuông vức, cân đối trang nghiêm.

Verse 55

शंतनो क्षेत्र संजातस्त्वमोघागर्भसंभवः । विरिञ्चिना जितः कामः शांतनोरप्यमत्सरात्

Hỡi Śaṃtanu, ngài sinh từ kṣetra (ruộng đất), xuất hiện từ thai Amoghā. Ngay cả Kāma (Dục) cũng bị Viriñci (Phạm Thiên) chế phục; và Śaṃtanu nữa, không lòng ganh ghét, cũng thắng được Dục ấy.

Verse 56

तस्याः पतिव्रतात्वाच्च तीर्थात्तीर्थवरो हि सः । एवं यस्तु पठेन्नित्यं पुण्याख्यानमिदं शिवम्

Nhờ hạnh pativratā—lòng thủy chung tuyệt đối với phu quân—mà bến thánh ấy trở thành tối thắng trong mọi tīrtha. Vì vậy, ai hằng ngày tụng đọc thánh truyện về Śiva, vừa công đức vừa cát tường này, sẽ được phước lớn.

Verse 57

शृणुयाद्वा मुदा पृथ्व्यां मुक्तिमार्गं स गच्छति

Ai đang sống trên cõi đất mà hoan hỷ lắng nghe điều này, người ấy bước theo con đường dẫn đến mokṣa, sự giải thoát.