Shloka 16

The Description of Mohinī’s Love Episode

Devanagari script

न चापि वृक्षः फलपुष्पहीनो न क्षेत्रमासीद्यवशालिहीनम् । स्रवंति गावो घटपूरदुग्धं घृताधिकं शर्करवत्सुमिष्टम् ॥ १६ ॥

Transliteration

na cāpi vṛkṣaḥ phalapuṣpahīno na kṣetramāsīdyavaśālihīnam | sravaṃti gāvo ghaṭapūradugdhaṃ ghṛtādhikaṃ śarkaravatsumiṣṭam || 16 ||

Translation

Không cây nào thiếu hoa trái, không thửa ruộng nào thiếu lúa mạch hay lúa gạo. Bò cho sữa tràn đầy bình, đậm ghee và ngọt như thể hòa cùng đường.

Word by Word

• na: not
• na: Pratiṣedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपातः

• ca: and
• ca: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपातः

• api: even/also
• api: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि = ‘also/even’

• vṛkṣaḥ: tree
• vṛkṣaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vṛkṣa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• phala-puṣpa-hīnaḥ: devoid of fruits and flowers
• phala-puṣpa-hīnaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: phala (प्रातिपदिक) + puṣpa (प्रातिपदिक) + hīna (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (फलपुष्पयोः हीनः)

• na: not
• na: Pratiṣedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपातः

• kṣetram: field
• kṣetram: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kṣetra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• āsīt: was
• āsīt: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √as (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• yava-śāli-hīnam: without barley and rice
• yava-śāli-hīnam: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: yava (प्रातिपदिक) + śāli (प्रातिपदिक) + hīna (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (यवशाल्योः हीनम्)

• sravanti: they flow/give forth
• sravanti: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √sru (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्

• gāvaḥ: cows
• gāvaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: go (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन

• ghaṭa-pūra-dugdham: milk filling pots
• ghaṭa-pūra-dugdham: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ghaṭa (प्रातिपदिक) + pūra (प्रातिपदिक) + dugdha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः (घटं पूरयति इति/घटपूरम् दुग्धम्)

• ghṛta-adhikam: rich in ghee
• ghṛta-adhikam: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ghṛta (प्रातिपदिक) + adhika (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (घृतम् अधिकं यस्मिन्)

• śarkarā-vat: with sugar
• śarkarā-vat: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: śarkarā (प्रातिपदिक) + vat (तद्धित-प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तद्धितान्त (वत् = ‘having/with’)

• su-miṣṭam: very sweet
• su-miṣṭam: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: su (उपसर्ग/अव्यय) + miṣṭa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (सु + मिष्टम्)

Speaker

Narada (narrating the mahatmya description; Uttara-Bhaga style narration)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It portrays the visible fruits of punya and dharma in a sacred realm—nature itself becomes effortless, generous, and nourishing, indicating harmony between beings, land, and cosmic order.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though not explicitly naming Vishnu here, the mahatmya-style abundance is traditionally presented as the outcome of living in devotion and righteousness—where divine favor expresses itself as well-being, fertility, and sweetness in daily life.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Indirectly, it reflects artha and krishi-based prosperity tied to dharma: fertile kṣetra (fields), reliable grains (yava, śāli), and go-sevā (care of cows). It is not a technical Vedanga teaching (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) in this verse.